-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Eerste hulp bij burn-out

Bijna een op de vijf werknemers vertoont symptomen van een burn-out. Een ziekte die in de eerste plaats hun (werk)leven beïnvloedt, maar ook dat van hun omgeving.

De cijfers liegen er niet om: maar liefst zestien procent van de werknemers vertoont een verhoogd risico op burn-out. Een beetje griezelig om te denken dat de kans dat het ook jou of een van je naaste collega's zou kunnen overkomen dus best groot is. Nochtans werd aanvankelijk wat lacherig gedaan over het fenomeen burn-out: overspannen raken was iets voor de zwakkere medemens, ons zou het zeker nooit overkomen. Maar intussen is duidelijk dat een burn-out wel degelijk een ernstige werkgerelateerde ziekte is en dat het cliché van de zwakkeling achterhaald is.

Eigen aan een burn-out is zelfs dat hij het meest voorkomt bij werknemers die net heel plichtsbewust, gemotiveerd en gedreven zijn, die vaak zelfs hun hart en ziel in hun job stoppen, maar die op een bepaald moment moeten vaststellen dat ze te hard hun best gedaan hebben, al hun energie gegeven hebben en zowel fysiek als mentaal compleet uitgeput zijn.

Drie fases
Een burn-out krijg je uiteraard niet van de ene dag op de andere; doorgaans kent hij een aanloop van een aantal jaren, al kunnen pas gestarte werknemers er net zo goed mee geconfronteerd worden als mensen die al jaren dezelfde job uitoefenen. Jonge werknemers hebben namelijk dikwijls hoge verwachtingen van hun job, verwachtingen die niet altijd ingelost worden. En door hun gebrek aan ervaring hebben ze nog niet de vaardigheden ontwikkeld om daarmee om te kunnen gaan.

Typisch bij een burn-out is dat hij gekenmerkt wordt door een aantal fases. Na de eerste fase waarin de werknemer een en al enthousiasme en motivatie is, volgt er in de meeste gevallen een tweede van afwisseling. De werknemer doet nog altijd hard zijn best, maar die periodes worden afgewisseld met momenten dat het moeilijk gaat. Hij voelt zich minder goed in z'n vel en het gaat hem allemaal wat minder interesseren.

Het is een heel ander gevoel dan de werknemer gewoon is, en ook een gevoel dat hij niet oké vindt: als perfectionist is zich laten hangen iets wat hij helemaal niet gewend is. En dus gaat hij zichzelf oppeppen om toch weer op het normale elan door te gaan door de lat opnieuw hoog te leggen en weer gemotiveerd voort te doen. Op zich is dat geen slechte reflex, maar herhaalt zo'n patroon zich gedurende een hele periode, dan ga je op den duur te veel van je energiereserves uitputten, met als onvermijdelijk gevolg fase drie: een burn-out. De werknemer is dan zo ver over z'n grenzen heen gegaan dat hij niet langer in staat is om te werken.

Symptomen negeren
Omdat een burn-out een lange aanloop kent, zijn er vaak al heel wat tekenen die er op voorhand op kunnen wijzen dat het fout aan het lopen is. Veelal zijn de eerste symptomen typische stresssymptomen, omdat een burnout eigenlijk het gevolg is van een chronische stresssituatie die te lang aansleept. Daardoor ga je slechter slapen, krijg je te kampen met een hoge bloeddruk, concentratieproblemen, hoofdpijn...

Beland je in de tweede fase, dan geven ook de periodes van afwisseling je opvallende signalen, al is het niet altijd eenvoudig die te interpreteren. Bovendien zullen we - ook al zijn sommige klachten duidelijk aanwezig - er vaak weinig aandacht aan besteden, omdat we nu eenmaal de neiging hebben om ze niet te wíllen zien. We zijn doorgaans allesbehalve mild voor onszelf en ons lichaam. Merken we bepaalde klachten op, dan willen we die meestal het liefst snel weer vanzelf zien overgaan. En dus negeren we ze. Niet de slimste reactie, maar helaas wel de meest voorkomende.

Nood aan hulp
Als partner kan je daarin een heel belangrijke rol spelen, omdat de symptomen jou vaak ook zullen opvallen. Jij kan je partner er dan op proberen wijzen dat er iets aan de hand is, door hem of haar bijvoorbeeld aan te raden om tijdelijk gas terug te nemen of ter ontspanning toch wat vaker te gaan sporten. Al klinkt dat makkelijker dan het is: we willen niet altijd wijze raad aanvaarden van wie ons lief is. Maar probeer het er in elk geval toch samen over te hebben, zodat het probleem niet zomaar van de tafel geveegd wordt. Tracht gewoon uit te leggen dat jij je zorgen maakt.

Vallen jouw goedbedoelde woorden in dovemansoren en loopt het ondanks jouw pogingen toch fout en stevent je partner alsnog af op een burn-out, dan is het als partner vooral belangrijk om te beseffen dat jij niet de persoon bent die het probleem kan oplossen, ook al sta jij er het dichtst bij en ben jij uiteraard het meest bezorgd om je liefste. Maar probeer toch te vermijden dat jij alle verantwoordelijkheid op jouw schouders neemt.

Wie een burn-out heeft, heeft namelijk het meest nood aan professionele hulp, in de eerst plaats van de huisarts en in een volgende fase van een psycholoog of therapeut. Omdat bij het ontstaan van een burn-out niet alleen je werksituatie maar ook je persoonlijkheid een rol speelt (denk bijvoorbeeld aan de neiging van sommige mensen om nogal perfectionistisch en erg plichtsbewust te zijn), is het namelijk belangrijk om ook te bekijken wat je op dat vlak zou kunnen veranderen. Wat zorgt ervoor dat jij moeilijk je grenzen kan stellen, dat je zo perfectionistisch bent en de lat voortdurend zo hoog legt voor jezelf? Dergelijke zaken moeten bekeken en aangepakt worden, zodat die valkuilen het verdere professionele leven niet meer in de weg hoeven te staan. Er zijn mensen die erin slagen dat door zelfstudie te doen, maar doorgaans is professionele begeleiding toch aan te raden.

Bewaak je grenzen
Betekent het dat je als partner dan maar gewoon aan de zijlijn moet staan toekijken en hopen dat de ander er zo snel mogelijk weer bovenop raakt? Neen, er zijn wel degelijk dingen die jij voor je partner kan doen. Al moet je onthouden dat het daarbij heel belangrijk is jouw eigen grenzen en gezondheid te bewaken, want niemand heeft er baat bij dat jij jezelf voorbij holt en er bijgevolg net als je partner onderdoor gaat. Het is niet omdat je misschien voor sommige zaken zoals bijvoorbeeld het huishouden tijdelijk minder op je partner kan rekenen, dat jij alles dan maar op jouw schouders moet laden. Blijf ook tijdens de ziekte van je partner goed voor jezelf zorgen en neem geregeld wat tijd voor jezelf, hoe onmogelijk dat soms ook zal lijken.

Dit kan je doen voor je partner:
- Vermijd uitspraken zoals 'Herpak je' en 'Laat je niet hangen'. Een burn-out gaat sowieso in tegen de persoonlijkheid van de mensen die ermee te maken krijgen, omdat zij net harde en gemotiveerde werkers zijn. Door dergelijke uitspraken zal je het schuldgevoel dat ze hebben omdat het zover is kunnen komen alleen maar aanwakkeren.

- Probeer niet te veel advies te geven, dat zal toch vaak op een tegenreactie stuiten. Probeer daarentegen samen met je partner stil te staan bij wat er gebeurt en hoe hij of zij dit ervaart: hoe voelt hij of zij zich bij de situatie, hoe ziet hij of zij de toekomst, wat denkt hij of zij dat er moet veranderen... Op die manier kan je je partner wat meer bewust maken van wat er tot die burn-out geleid heeft. Luister vooral en geef niet te veel aan hoe jij het zou doen.

- Bespreek de optie van hulpverlening met je partner; voor veel mensen rust daar toch nog een taboe op. Zoek er eventueel wat informatie over op en laat het ook door je partner lezen. Ga eventueel samen naar de huisarts.

- Heb geen medelijden maar medeleven. Met medelijden worden mensen namelijk zelden geholpen. Zeg dat je begrijpt dat het moeilijk moet zijn om je in deze situatie te bevinden, maar vermijd uitspraken die beginnen met woorden zoals 'ocharme'.

- Besef dat veranderen tijd en energie vraagt. Een burn-out genees je niet van de ene op de andere dag. Probeer dus geduld te hebben, en hou er rekening mee dat je partner makkelijk enkele maanden nodig zal hebben om weer helemaal te herstellen. Verschillende werknemers zijn zelfs tot een halfjaar thuis.

Nieuw evenwicht
Heeft jouw partner uiteindelijk z'n burn-out overwonnen, ook dan zal er vaak nog een aanpassingsperiode volgen voor jullie beiden. Een burn-out is een crisissituatie, en dergelijke gebeurtenissen doen mensen vaak erg stilstaan bij zichzelf en hun leven. Ze gaan bewuster nadenken over wat die zaken in het leven zijn die hen energie geven, en welke net hun energie opslorpen. Als gevolg daarvan gaan ze, eens de crisis overwonnen, dikwijls de dingen anders aanpakken en bepaalde patronen proberen te doorbreken. Ze gaan ineens wel grenzen leren stellen, bouwen bewuster ontspanningsmomenten in, stoppen met consequent overuren doen...

Ook hun perfectionistische kantjes proberen ze wat te verzachten. Niet dat je partner na een burn-out ineens van persoonlijkheid zal veranderen, maar soms kan het er toch voor zorgen dat jullie naar een nieuw evenwicht zullen moeten zoeken.

Herval
Moet je je, als je partner een burn-out gehad heeft, zorgen maken dat hij of zij nu in een sukkelstraatje beland is? Nee, een burn-out is vaak eenmalig, op voorwaarde dat er iets met de situatie gedaan wordt en er een aantal zaken aangepakt worden. Doe je niets met je burn-out en ga je na een rustperiode weer op het oude elan verder, dan is het risico op herval wel reëel. Sommigen trachten hun probleem ook aan te pakken door van job te veranderen, maar dat is niet noodzakelijk een oplossing, want als je de mogelijke valkuilen die bij jezelf liggen niet aangepakt hebt, zoals extreem perfectionisme, is de kans groot dat je na verloop van tijd ook op je nieuwe job weer over je grenzen heen zal gaan.

Heb jij een burn-out?
1. Je bent zowel lichamelijk als fysiek volledig uitgeput, en kan niet meer.
Je kan het vergelijken met een veer waaraan te lang en te veel getrokken is, en waaruit bijgevolg alle veerkracht verdwenen is.

2. Bij een burn-out is er altijd sprake van depersonalisatie.
Je gaat wat meer afstand nemen van de mensen met wie je werkt: je collega's, klanten of patiënten. Het wordt je allemaal te veel en om de druk te verkleinen ga je hen wat minder als persoon en wat meer als object zien, zodat je minder betrokken kan zijn.

3. Je gaat minder goed presteren.
Je had al het gevoel minder goed werk te leveren, minder belangrijk te zijn en ook minder gewaardeerd te worden op het werk, en gaat uiteindelijk je job ook minder goed uitvoeren. Heb je naast deze drie symptomen ook minstens twee lichamelijke klachten zoals vermoeidheid of spierklachten, dan is er veel kans dat je een burn-out hebt. Vraag raad aan je huisarts!

Door Lieve Claeys
Goed Gevoel, juni 2011

29/06/11 10u20
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen

 

Test jezelf! Pagina 1 van 4

Doe de burn-outtest Welk stresstype ban jij? Hoeveel zelfdiscipline heb jij? Hoe gevoelig ben jij voor heimwee? Wat is jouw sleutel tot succes? Ben jij een goede vriendin? Welke denkfouten maak jij? Hoe spiritueel ben jij? Hoe verdraagzaam ben jij? Wat vertelt jouw parfum over jou? Hoe vatbaar ben jij voor een bore-out? Hoe ga jij om met relatievalkuilen? Hoe sociaal competent ben jij? Hoe gezond maak jij ruzie? Hoe ga jij om met (moeilijke) collega's?
| 1 | 2 | 3 | 4 |