-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Huidkanker

De kans dat je ooit met huidkanker te maken krijgt, bedraagt maar liefst één op zes. Een snelle diagnose is cruciaal voor je overlevingskansen.

Velen denken bij huidkanker aan kwaadaardige huidvlekjes, maar zulke melanomen vertegenwoordigen slechts tien procent van alle huidkankers. 'Negentig procent van de huidkankers zijn epitheliomen', weet dermatoloog Thomas Maselis. 'Deze huidkankers ontstaan in de bovenste huidcellen. We kunnen ze in twee groepen onderverdelen. De eerste groep, de basocellulaire epitheliomen, komt het vaakst voor en is het minst gevaarlijk. Uiteraard moeten ze wel behandeld worden, maar ze zaaien niet uit. Aanvankelijk lijken ze een parelmoerkleurig bolletje. Vaak zie je er fijne adertjes door lopen. Dat kan evolueren naar een knobbel die steeds groter wordt en later kan opengaan, of er ontstaat een fijn parelrandje rond een rode vlek. Het midden is dan wat ingezonken. De tweede groep, het spinocellulair epithelioom, ontstaat uit een wratachtige, ontstoken plek. Deze vorm van huidkanker kan zich wel verspreiden als je er niet op tijd bij bent. Gelukkig is deze kanker zelden dodelijk. De overlevingskans bedraagt ongeveer 95 procent.'

SOS melanomen
Melanomen komen minder vaak voor, maar vormen een ernstige bedreiging voor onze gezondheid. Ze ontstaan uit pigmentcellen, cellen die razendsnel kunnen uitzaaien. Maselis: 'Melanomen zijn verantwoordelijk voor 90 procent van alle sterfgevallen door huidkanker. De dikte van het melanoom is cruciaal voor de overlevingskans. Bij een dikte van minder dan één millimeter heb je 95 procent kans om te genezen, vanaf drie millimeter wordt dat amper 40 procent. De dikte kan enkel na het verwijderen van de tumor bepaald worden, maar die cijfers tonen het belang van er tijdig bij te zijn.'

Dat het aantal melanomen elk jaar toeneemt, is verontrustend. In 1940 bedroeg de kans op een melanoom één op de 1.500. Vandaag één op de 75. Het veranderde zongedrag heeft daar hoogstwaarschijnlijk mee te maken. 'Mensen met een kantoorjob trekken naar de zon en willen daar dan maximaal van genieten. Maar onze huid is daar niet tegen bestand. Er is een duidelijk verband aangetoond tussen korte, hevige blootstelling aan de zon en melanomen.'

Opsporen met ABCDE
Melanomen hebben een belangrijk voordeel: in tegenstelling tot heel wat andere kankers is deze huidtumor zichtbaar met het blote oog. Als je weet waarop je moet letten, tenminste. Gelukkig bestaat er een makkelijke regel waaraan je je huidvlekjes kan aftoetsen om zo eventueel verdachte plekjes op te sporen. Iedereen zou de ABCDE-regel dan ook moeten kennen. Dr. Maselis: 'De A staat voor ASYMMETRIE. Als je een pigmentvlekje in vieren deelt, moeten de kwadranten op elkaar lijken. Een vlekje dat duidelijk asymmetrisch is, laat je het best nakijken door een arts. B staat voor BORDER.'

De boord van een pigmentvlek moet overal ongeveer gelijk zijn. Is je pigmentvlekje aan de ene kant gekarteld en aan de andere perfect recht, dan is dat een reden voor verder onderzoek. Ook de kleur (C van COLOUR) moet je in de gaten houden. Een egaal gekleurd vlekje is meestal geen probleem, maar een mix van rood, bruin en zwart voorspelt niet veel goeds. De D staat voor DIAMETER. Vlekjes die kleiner dan zes millimeter zijn - de grootte van een potloodgommetje - zijn gewoonlijk onschuldig.

En tot slot is ook de EVOLUTIE een belangrijk aandachtspunt. Merk je dat een huidvlekje er plots anders uitziet, dan raadpleeg je het best een arts. Naast de ABCDE-regel hanteren we ook de regel van het lelijke eendje. Heb je één vlekje dat er duidelijk anders uitziet dan de rest, hou het dan goed in de gaten.' Een verdacht vlekje gespot? Vraag advies aan je dermatoloog. Als je veel vlekjes hebt, doe je er sowieso goed aan om ze één keer per jaar te laten nakijken.

Extra risico
Iedereen kan huidkanker krijgen. Toch lopen sommigen meer risico dan anderen. Wie een lichte huid heeft die makkelijk verbrandt of meer dan vijftig pigmentvlekjes heeft, is vatbaarder voor melanomen. Ook je familiale geschiedenis speelt een rol. Kreeg iemand uit je directe familiekring met een melanoom te maken, dan loop je meer risico. En ook wie eerder al een melanoom had, behoort tot de risicogroep. Hevige zonnebrand tijdens je jeugdjaren is een andere risicofactor.

'Een kinderhuid is veel vatbaarder voor DNA-schade', verduidelijkt de dermatoloog. 'De uvb-straling in het zonlicht tast ons DNA aan. We beschikken van nature over een ingebouwd systeem dat deze schade herstelt, maar dat proces heeft helaas zijn beperkingen. Is je huid verbrand, dan blijft er in sommige huidcellen beschadigd DNA-materiaal aanwezig. Op latere leeftijd is die beschadiging een mogelijke bron voor huidkanker.'

Ook voor de andere types van huidkanker zijn er risicofactoren. 'Zo zien we de laatste jaren een enorme stijging van het aantal zonnekeratosen. Dat zijn rode, schilferige vlekjes die het gevolg zijn van overdreven zonblootstelling. Ze komen vooral voor bij oudere mensen of bij mensen die veel buiten gewerkt hebben. Zo'n tien à twintig procent van zulke zonnekeratosen ontaardt binnen de tien jaar in huidkanker als ze niet behandeld worden.'

Veilig in de zon
Het aantal gevallen van huidkanker was nog nooit zo hoog. Betekent dat dan dat we de zon zo veel mogelijk moeten vermijden? Gelukkig niet. 'We pleiten er net voor dat mensen meer buitenkomen', benadrukt Maselis. 'Heel wat mensen hebben een tekort aan vitamine D. Deze vitamine wordt door de huid aangemaakt na blootstelling aan het zonlicht.

Iedere dag twintig minuutjes buitenkomen met onbedekte handen en gezicht houdt de vitamine D-voorraad op punt.' Na twintig minuten valt het proces stil. Nog langer in de zon blijven liggen heeft dus geen zin en is zelfs gevaarlijk. Hou ook het tijdstip waarop je in de zon komt in de gaten.

'De ochtendzon is het minst gevaarlijk. Je afweersysteem dat de schadelijke effecten van de zon bestrijdt, werkt dan het best. Tijdens de zomermaanden is de middagzon absoluut te mijden, zoek dan de schaduw op. Kom je toch in de zon, draag dan beschermende kledij en smeer je voldoende in. Kies voor een zonneproduct met hoge beschermingsfactor. Al die producten werden immers getest aan een hoeveelheid van twee milligram per vierkante centimeter. Dat betekent dat een volwassen man per smeerbeurt ongeveer 30 gram zou moeten smeren!

Volgens een recente Engelse studie smeren we amper de helft. Een product met factor 50 werkt dan eigenlijk maar zoals een factor 25. Van een beschermingsfactor 10 blijft zo amper iets over. Smeer je dus goed in en herhaal dat omde vier uur. Wie veel in het water komt, moet extra smeren. Geniet van de zon, maar hou het veilig en zorg ervoor dat je niet verbrandt. Mensen zonnen om mooier te worden, maar er bestaat geen betere manier om snel lelijk te worden. Overmatig zonnen doet je huid veel sneller verouderen.'

Door Lynn Guillaume
Goed Gevoel, mei 2012

20/06/12 16u48
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen