Zin in zoet?

We snakken allemaal weleens naar een zak chips of een handvol snoep. Zomaar een goesting, omdat we die dingen nu eenmaal graag eten? Niet altijd, het kan ook een manier van je lichaam zijn om aan te geven dat het iets tekortkomt.

Ken je dat gevoel dat je plots zo'n zin hebt in een zak chips dat je er speciaal voor naar de winkel zou rijden als je er geen in huis hebt? Of dat je ineens zo snakt naar een reep chocolade dat alles moet wijken tot je die tot en met het laatste brokje verorberd hebt? Je goesting kan in zo'n geval een staaltje van emo-eten zijn, waarbij je drang om al dat lekkers op te knabbelen gestuurd wordt door je emoties.

Uit bijvoorbeeld verdriet of frustratie grijp je dan naar je favoriete, meestal ongezonde voedingsmiddelen, in de hoop dat die je een vorm van troost zullen bieden. Maar in sommige gevallen kan je goesting in plaats van een psychologische ook een fysiologische oorzaak hebben: je lichaam zit namelijk zo vernuftig in elkaar dat het je via je goesting soms duidelijk kan maken dat het bepaalde voedingsstoffen tekortkomt.

Vermoeidheid als alarmsignaal
Hoewel je, wanneer je er een gezonde levensstijl op nahoudt met een gevarieerd en evenwichtig eetpatroon en geregeld wat beweging, alle noodzakelijk voedingsstoffen zoals vitamines en mineralen vanzelf naar binnen speelt, kan het - in eerder uitzonderlijke gevallen - toch zijn dat je op bepaalde momenten in je leven een aantal voedingstekorten oploopt. Door te veel stress, door een periode te streng te lijnen, door een slepende ziekte of door te intensief alles op die marathontraining te zetten kan het zijn dat je lichaam plots niet meer alles krijgt dat het nodig heeft. Daardoor kan dan bijvoorbeeld een mineralentekort of een gebrek aan een bepaald vitamine ontstaan, waardoor je lijf op termijn zal beginnen te sputteren.

Vermoeidheid, een slap gevoel en een gebrek aan energie zijn dan de eerste signalen waarmee je lichaam tracht aan te geven dat er iets misgaat: alles lijkt je plots te veel, en het liefst van al zou je gewoon zo veel mogelijk willen slapen. Een gevolg van die vermoeidheid is dat je ineens ook veel meer zin krijgt in suiker- of calorierijke voeding, in de hoop op die manier je lichaam een boost te geven en zo de vermoeidheid op een snelle manier tegen te gaan. M&M's, drop of zure beertjes, dat zijn de dingen waar je in zo'n geval naar gaat verlangen, omdat we suiker nu eenmaal met energie associëren. Voor sportmensen die instant energie nodig hebben kan zo'n suikerrijk extraatje weleens nuttig zijn, maar ben je vermoeid door lichaamstekorten, dan zal zo'n suikershot je helaas weinig vooruit kunnen helpen.

Dergelijke voedingsmiddelen vragen juist heel veel energie van je lichaam voor de vertering ervan, zodat je uiteindelijk weer terug bij af eindigt. Wat je dan wel nodig hebt? De vitamines en mineralen die alleen een gezonde voeding je kan geven. Gezond eten, al dan niet in combinatie met bepaalde voedingssupplementen, is de enige manier om de tekorten in je lichaam langzaam weer aangevuld te krijgen.

Niet elke goesting een tekort
Hoewel je lichaam dus vanzelf kan aangeven dat het iets tekortkomt, betekent dat weliswaar niet dat je je bij elke goesting zorgen hoeft te maken dat er iets misgaat met je gezondheid. In het geval van een tekort zal je onvermijdelijk ook met vermoeidheid geconfronteerd worden, dus als je goesting los daarvan staat, zal er meestal niets met je aan de hand zijn.

Of merk je dat je goesting vooral in de periode voor of na je regels opduikt, ook dan hoef je niet ver naar de oorzaak ervan te zoeken. Je goesting wordt dan door je hormonen gestuurd, omdat onder meer de hoeveelheid oestrogenen in je bloed in die periode wat lager kan liggen. Veel vrouwen gaan dan automatisch grijpen naar voedingsmiddelen die dat hormonale niveau weer wat op kunnen krikken, zoals chocolade.

Merk je echter dat je al een periode opvallend meer vermoeid bent dan anders en dat je zin in lekkers vooral dient om jezelf wat meer fut te geven, dan is het wel aan te raden om je bloed te laten controleren om na te gaan of je misschien een voedingstekort opgelopen hebt. Vanaf de leeftijd van veertig jaar is het sowieso aan te raden dat elk jaar bij je huisarts te laten doen.

Drang, zin of honger?
Kan je, om voedingstekorten te voorkomen, maar beter voor alle zekerheid toegeven aan elke goesting die je voelt? Absoluut niet. Bij goesting moet je namelijk een onderscheid maken tussen drie soorten: drang, zin en honger.

Een drang heeft meestal een emotionele oorsprong: je voelt je niet goed, bent wat depressief of staat onder stress, en dat wil je compenseren door iets lekkers te eten. In dat geval is het belangrijk om net niet aan je drang toe te geven, maar naar afleiding te zoeken door bijvoorbeeld iemand op te bellen of een wandelingetje te maken. Door je aandacht te verleggen zal de drang meestal snel weer vanzelf verdwijnen.

Heb je een goesting die niet emotioneel gebonden is, maar omdat je nu eenmaal graag taart lust of zonnige terrasjes het liefst met een fris glas wijn combineert, dan is er sprake van zin. Aan je zin hebt in iets lekkers mag je gerust af en toe - het liefst met mate - toegeven.

Niemand houdt namelijk een eetpatroon vol waarin al wat lekker is geschrapt wordt. Door je voortdurend alles te ontzeggen, zal je zin op termijn ook automatisch overgaan naar een drang, en dat kan je beter vermijden. Wees met andere woorden niet te streng voor jezelf en gun het jezelf om af en toe van de ongezonde middelen die je graag lust te genieten. Is je goesting eerder honger, dan betekent het dat je te lang gewacht hebt met eten. Dan is het beter tijd te maken voor een gezonde maaltijd in plaats van je toevlucht te nemen tot een doos koekjes of een handvol snoep.

Eet zesmaal per dag
Verwacht trouwens ook niet dat je je lichaam, zelfs wanneer je helemaal gezond bent, volledig 'goestingvrij' kan maken. Dat is een utopie. Toch is er een manier om ervoor te zorgen dat het met die goesting in snoep, koekjes of chips nooit de spuigaten uitloopt: gezond eten. Kies bij voorkeur een eetpatroon met zes eetmomenten per dag: drie hoofdmaaltijden in combinatie met drie tussendoortjes. Zo blijft je bloedsuikerspiegel het makkelijkst op peil, waardoor je niet de neiging zal voelen om eventuele energiedips op te vangen met een portie suiker.

Bovendien vermijd je zo dat je honger gaat lijden. Ten slotte laten de drie tussendoortjes toe om af en toe van iets lekkers te genieten, waardoor je voorkeur voor taart, chips of chocolade nooit een drang hoeft te worden.

Door Lieve Claeys
Goed Gevoel, mei 2011