-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Is melk echt goed voor elk?

Melk in de winkel is in principe een puur product. Het is hoogstens gepasteuriseerd, geüperiseerd (UHT-behandeling) of gesteriliseerd om bacteriën uit te schakelen en de houdbaarheid te verlengen. Van nature bevat melk veel eiwitten, calcium, fosfor, zink, vitamine A, B2, B12 en D; respectievelijk goed voor de spieren, botten, het afweer- engroeisysteem, zenuwstelsel en gebit.

Vol, halfvol of mager
Melk is van nature relatief vet, en aangezien je het in relatief grote hoeveelheden drinkt, wordt volwassenen aangeraden om halfvolle of zelfs magere melk te drinken. Niet alleen omdat volle melk aardig aantikt op de caloriemeter, maar ook omdat het vooral om verzadigde vetten gaat, en daarvan krijgen we er al ruim voldoende binnen.

Allergie of intolerantie?
Veel mensen menen allergisch te zijn voor lactose, alias 'melksuikers'. Drinken ze melk, dan krijgen ze krampen of een opgeblazen gevoel. Het gaat echter vaker om een intolerantie. Wie zo'n lactose-intolerantie heeft, kan over het algemeen makkelijker yoghurt of gefermenteerde melk verdragen. Zo niet, dan is er nog altijd verrijkte sojamelk, en ook groenten en fruit zijn rijk aan calcium. In sommige gevallen hebben kinderen een melkallergie en krijgen ze buikpijn en huidklachten, of worden ze kortademig als ze melk drinken. Dat komt omdat ze niet tegen de caseïne of de wei in melk kunnen.

Meestal verdwijnt die allergie rond hun tweede levensjaar. Er bestaat ook lactosearme melk, zoals die van Delhaize of 'Easy Digest' van Campina. Die bevatten lactase-enzyme, net het bestanddeel dat normaal gezien in voldoende aantallen in onze darmen aanwezig is om melksuikers af te breken en te verteren. Door het eraan toe te voegen, kunnen mensen met een lactose-intolerantie in de meeste gevallen die melk toch drinken. Dat is ook het geval voor de 'Zero Lactose'-melk van Valio, dat een eigen 'gepatenteerde manier heeft om op een niet-chemische wijze de lactose uit de melk te halen'.

Bron van calcium
Vooral het calciumgehalte maakt van melk een essentieel voedingsproduct, zeker voor kinderen, maar ook voor oudere mensen en voornamelijk vrouwen. Je kan het natuurlijke afbraakproces verminderen door voor je veertigste je botten sterker te maken met voldoende calcium. De rijkste natuurlijke bronnen zijn melk en andere zuivelproducten, zoals kaas en yoghurt. Een kind van zeven tot tien jaar heeft 900 milligram per dag nodig, volwassenen minimaal 1000, en tieners, bejaarden en zwangere vrouwen al gauw 1200. Te veel is bijna onmogelijk, al kan een dagelijkse 2500 milligram je op termijn nierstenen opleveren.

De opbouw van het skelet stimuleren is belangrijk, maar belangrijker is de afbouw tegengaan. Het is dan ook na je veertigste dat je er het meest op moet letten, want jong, oud, man en vrouw krijgen te weinig calcium binnen omdat we te weinig melk drinken. 'Meer melk' is dan ook de boodschap, want dat is de makkelijkste manier om aan extra calcium te geraken. Er zijn ook alternatieven, maar producten verrijkt met calcium - melk incluis - wekken verkeerdelijk de indruk dat je er dankzij de verrijking wel komt. Je moet er echter al aanzienlijke hoeveelheden van drinken eer dat het geval is. Melk die met calcium verrijkt wordt, zoals 'Calcifort' van Campina, bevat 160 mg calcium per 100 ml, tegenover 120 mg bij gewone melk. Dat is een derde meer. Kan dat niet wat opgedreven worden, zodat je er minder van moet drinken met evenveel resultaat?

Johan Decatelle, directeur kwaliteit en ontwikkeling van Campina, meent van niet: 'We zitten nu ongeveer aan het maximum met 160 mg per 100 ml. Dat is 30 procent meer dan in gewone melk. Met een halve liter zit je al aan je dagelijks aanbevolen hoeveelheid', zegt Decatelle. Om met gewone melk aan die calciumhoeveelheden te geraken, moet je 660 ml melk drinken. Een half glas meer.'

Melk met extra's
Behalve calcium worden er aan melk ook vezels en vitaminen toegevoegd, altijd met bijbehorende gezondheidsclaims en hogere prijzen. De zin daarvan wordt in twijfel getrokken door klinisch voedingscoördinator van het UZ Gasthuisberg Astrid Wijenbergh: 'In de meeste gevallen hoef je niet te kiezen voor een speciale melk en is gewone melk goed genoeg. In gezonde voeding kies je bij voorkeur wel voor halfvolle of magere melk.'

Verrijkingen met calcium en vitamine D zoals in Calcifort van Campina vindt de voedingsdeskundige alleen zinvol voor mensen die een verhoogde behoefte aan calcium hebben. Maar dat kan je ook oplossen door meer gewone melk te drinken of meer (magere) kaas of yoghurt te eten. Melk verrijken met allerlei extra vitamines, zoals de 'NR1' van Lactel of die van Carrefour met tien vitamines, is over the top, omdat wie gezond en gevarieerd eet, normaal gezien voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgt. 'Fiber Plus' van Campina is melk die verrijkt is met vezels. Enigszins vreemd, omdat melk van nature geen vezels bevat. Wijenbergh: 'Voldoende vezels kan je makkelijk uit groenten, fruit en volkoren graanproducten (bruin brood, volkoren deegwaren en muesli) halen. Het is dus absoluut niet nodig om met vezels verrijkte melk te gebruiken.'

Ardeense of Kempische koe?
Sommige melk pakt ermee uit dat ze van koeien uit de Ardennen is, zoals die van Delhaize, of dat ze biologisch is of 'opgehaald bij streng geselecteerde AA-boerderijen'. 'Dat maakt wel een verschil in het kwaliteitsproces, maar wat de inhoud betreft gaat het om minimale verschillen', zegt Renaat Debergh van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ). 'Bijna alle Belgische melk voldoet aan de superstrenge IKM-kwaliteitsvereisten en of de melk nu uit de Ardennen of de Kempen komt, maakt eerder een emotioneel dan een rationeel verschil uit.'

Campina beweert dat haar melk anders is dan andere melk, omdat de koeien een ander dieet gekregen hebben met meer lijnzaad. Dat moet het product evenwichtiger en de smaak zachter maken. Haar melk bevat twintig procent meer onverzadigde vetzuren. Melk met meer onverzadigde vetzuren is zeker een beetje gezonder, omdat we sowieso al te veel verzadigde vetten binnenkrijgen. Wat minder is sowieso beter. En dat een koe meer op de wei staat dan binnen, kan ook een argument zijn om te kiezen voor de ene of de andere melk. Niet omdat die melk gezonder is, wel omdat die koe dan een buitenleven heeft.

Groeimelk
Is groeimelk de beste melk voor je peuter en kleuter? 'Van één tot vier jaar kunnen kinderen gewoon volle melk drinken. Daarna schakelen ze ook het best over op halfvolle of magere melk', zegt voedingsdeskundige Astrid Wijenbergh. Groeimelken zijn veelal uitgebalanceerde producten met wat lagere eiwit- en calciumgehaltes, vanuit de redenering dat het verteringssysteem en de nieren van kleine kinderen overbelast zouden kunnen geraken. Daar wordt dan wel een stevige meerprijs voor gevraagd, en bovendien zijn ze veelal licht gezoet en aangedikt met maltodextrine, oftewel glucosestroop. Dat maakt ze gemiddeld calorierijker (70 kcal/100 ml in plaats van 50 kcal/100 ml bij ongezoete natuurmelk) en zoeter dan gewone melk. Dat is ook het grootste bezwaar tegen groeimelk: het maakt de stap naar gewone melk achteraf moeilijker. Want wat zoeter is, is lekkerder. Groeimelk bevat wel minder verzadigde vetten dan gewone volle en halfvolle melk, wat dus gezonder is. Maar dat is sojamelk ook als het op verzadigde vetten aankomt.

Is soja een goed alternatief?
Officieel bestaat sojamelk niet, want het is geen melk. Het zijn gepelde en geweekte sojabonen vermengd met water, en gefilterd. Daarom staat er op de verpakking ook nooit 'sojamelk' maar 'sojadrink' of gewoon 'soja'. In Azië is het een basisproduct, bij ons een alternatief voor zuivelproducten. Daarom doen producenten er ook alles aan om het op melk te laten lijken. Nutritioneel is dat niet zo moeilijk, omdat het qua voedingswaarden grote gelijkenissen vertoont met koemelk en het verschil in calcium en vitamine B2 en B12 door verrijking goedgemaakt kan worden. Het uitzicht en de textuur van melk krijgt het sojamengsel door er verdikkingsmiddelen en zuurteregelaars aan toe te voegen. Omdat zo'n sojamengsel erg naar sojabonen smaakt volgens westerse normen, wordt het ook nog eens extra bewerkt.

De grote meerwaarde van sojamelk is dat het minder verzadigde vetten telt, en helemaal geen lactose. Dat maakt het dus geschikter voor lactose-intolerante consumenten en mensen die op hun cholesterol moeten letten. De grootste meerwaarde is dat sojamelk veel duurzamer is dan koemelk. Volgens Alpro is er voor een liter sojadrink drie keer minder landbouwgrond en tweeënhalf keer minder water nodig en wordt er vijf keer minder CO2 uitgestoten dan voor de productie van een liter koemelk.

Aangeraden/afgeraden
De enige goeie melk is simpele magere of halfvolle melk, of drinks gemaakt van sojabonen. Al de rest is te vet en dus ook calorierijker. Echte afraders zijn biologische sojadrinks, omdat ze niet de hoeveelheden calcium bevatten die er een gezonde melkvervanger van maken. Ook melk waaraan overbodige suikers of kunstmatige zoetstoffen toegevoegd zijn, zijn absoluut geen aanraders.

Door Frank Willemse
Goed Gevoel, mei 2012

  Gram vet/100 ml kcal/100 ml
Magere melk 0 34
Halfvolle melk 1,5 45
Volle melk 3 65
21/06/12 17u19
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen

 

Test jezelf! Pagina 1 van 1

Wat is de slaagkans van je dieet? Hoe groot is jouw kans op een suikerverslaving ?
| 1 |