-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Spataderen: weg zonder operatie

De nieuwste behandeling: snel, veilig en niet duur

De zomer is in aantocht. Dat betekent: korte(re) rokken, shorts, badpakken en bikini's. Jammer genoeg betekent dat ook dat zo'n 80 procent van alle vrouwen nauwelijks zijn benen durft tonen omdat ze ontsierd zijn door vervelende gesprongen haarvaatjes of, erger, spataderen. Gelukkig wordt het steeds makkelijker om er iets aan te (laten) doen.

Dr. Marianne Vandendriessche is flebologe/chirurg, gespecialiseerd in vasculaire problemen zoals spataderen. Voor haar heeft de spatader geen geheimen meer! 'Vasculaire problemen, van een klein gesprongen haarvaatje tot diepe veneuze trombose, in al zijn vormen is de meest verspreide pathologie in de westerse wereld. En toch zijn er niet veel artsen die zich daar echt op toespitsen. Ik ben mij beginnen specialiseren in het probleem van veneuze insufficiëntie toen ik merkte hoe stiefmoederlijk dat probleem behandeld werd tijdens mijn opleiding. De meeste chirurgen waren bovendien mannen en die vonden de arteriële chirurgie veel spectaculairder. Spataders? Pfff, dat waren de stiefkindjes, die er zomaar snel even bij gedaan werden op het einde van de dag. Ik vond het verschrikkelijk wat voor littekens men soms achterliet bij het verwijderen van spataders bij jonge vrouwen. Het esthetische was blijkbaar van weinig belang. Ik dacht: 'Dat moet beter kunnen.' Nu help ik voornamelijk vrouwen met spataderen en dat geeft mij veel voldoening.'


Wat zijn spataderen precies?


Marianne Vandendriessche: 'Allereerst moet je een onderscheid maken tussen echte spataderen en gesprongen haarvaatjes. Echte spataderen zijn blauwachtig, liggen als kabels aan de oppervlakte en hebben een onregelmatige vorm, een beetje zoals druiven. Ze komen enkel voor op de benen. In plaats van dat de ader een mooie rechte buis is, is hij verwrongen, met onregelmatige wanden en is er geen normale bloedstroom. Een ader is een buis waarin klepjes zitten. Als je stapt, duw je je bloed naar omhoog, waardoor de klepjes opengaan en dan weer sluiten.

Normaal zou je bloed dan weer terug naar beneden gaan door de zwaartekracht, maar de klepjes houden dit tegen. Het ontstaan van spataderen is een beetje zoals de kip en het ei: is het een slechte aanleg van die klepjes, waardoor er een terugvloei is, en waardoor je aderen verbreden, of is het een slechte aanleg van de elasticiteit van je aderwand, waardoor je aderen breder worden en de klepjes niet meer mooi tegen elkaar komen? De laatste onderzoeken wijzen meer in de richting van de verminderde elasticiteit van de aderwand. Spataderen worden als een typische vrouwenziekte omschreven. Toch hebben mannen er ook last van, alleen laten ze ze minder snel behandelen.

Een ander, meer esthetisch probleem zijn de kleine gesprongen haarvaatjes, een over het been verspreide, oppervlakkige, veneuze insufficiëntie. Dat zijn van die rode of blauwe adertjes die niet boven het huidoppervlak stulpen, maar wel zichtbaar zijn, zeker als je een bleke, dunne huid hebt. Die kleine 'spinnetjes' zijn typisch vrouwelijk, bijna nooit vind je ze op een mannenbeen. Vrouwen hebben namelijk een zachtere huid, meer vet onder de huid en zijn meer onderhevig aan het effect van vrouwelijke hormonen. Je kan daar last van hebben, zonder dat je aderspatten hebt. Maar het is geen mooi gezicht en veel vrouwen zitten er verveeld mee.'


Worden ze in een later stadium echte spataderen?

'Neen. Dat worden nooit van die dikke aderspatten. Je zou misschien denken dat dat het volgende stadium wordt, maar dat is niet het geval. Het ontstaan van gesprongen haarvaatjes is hormonaal bepaald. Ook de kwaliteit van je huid speelt mee.'


Wat zijn de oorzaken van spataders?

'De belangrijkste oorzaak is erfelijkheid. Dus als beide ouders spataderen hebben, heb je een enorme voorbeschiktheid om er te krijgen. Zwangerschap is ook een bijkomende factor. Hoe meer zwangerschappen, hoe groter het risico. Je ziet heel veel vrouwen die na hun eerste zwangerschap geen echte spataderen hebben, bij het tweede of derde kind wel.'


Kan je spataders voorkomen?

'Nee, want het heeft te maken met onze rechtstaande houding. Geen enkel dier heeft aderspatten! Eigenlijk zijn wij niet gemaakt om rechtop te staan. Het feit dat we zo'n sedentair leven zijn gaan leiden, doet er ook al geen goed aan: het is slecht voor spataders en voor je rug, twee typisch westerse pathologieën. Your legs are made for walking: wij westerlingen stappen veel te weinig.'

'Er zijn wel factoren die, als je voorbeschikt bent, de situatie kunnen verergeren. Als je een slanke vrouw bent die veel sport en geen staand werk doet, dan loop je minder kans op spataderen dan iemand met dezelfde voorbeschiktheid die langdurig rechtstaat, aan overgewicht lijdt, en al een aantal zwangerschappen achter de rug heeft. Dat is geen absolute regel, maar dat zijn wel de risicofactoren die het ontstaan van spataderen en van gesprongen adertjes bevorderen. Door je voeding aan te passen kan je spataders niet voorkomen, maar overgewicht (ook typisch westers) is zeker een bevorderende factor.'


Kunnen spataders gevaarlijk zijn?


'Ja! In die verbrede buizen ontstaat er een verhoogd risico op klontervorming (dat noemen we oppervlakteflebitis), die zich kan uitbreiden naar de diepte, wat een reëel risico op longembolie inhoudt. Echte dikke aderspatten kunnen verschillende kwalen veroorzaken: ze kunnen bloeden, ze kunnen op den duur beenzweren geven door open te gaan - dat noemen we 'open been'. Ze kunnen ook zogenaamde aderspateczeem veroorzaken. Zolang je de spatader niet wegneemt, gaat dat eczeem ook niet weg. Bovendien heb je ook al de ongemakken: pijn, zware benen, jeuk, gezwollen voeten, en natuurlijk is er ook het esthetische probleem.'


Zijn spataders altijd efficiënt te behandelen?

'Jazeker. Als ze verwijderd zijn, blijven ze meestal weg. Maar bij hormonale veranderingen, bijvoorbeeld premenopausale hormoonschommelingen of een zwangerschap, kunnen er andere verschijnen. Een arts kan ze laten verdwijnen door een operatie of door middel van sclerose. Hierbij wordt het dikke, gesprongen bloedvat dichtgespoten met een vloeistof die de bloedvaatwand laat verkleven. Wanneer gesprongen haarvaatjes op die manier behandeld worden, noemen we dat microsclerotherapie.'

'Bij een operatie (strippen) worden spataderen weggehaald . De term strippen klinkt in de meeste vrouwenoren erger dan het is. Onder verdoving wordt, via een kleine incisie in de lies, de klepinsufficiëntie behandeld door de ader dicht te binden. Op twee of meer punten in het verloop van de spatader wordt een geleider ingevoerd die de ader binnenstebuiten uit het been trekt. Tegenwoordig heb je daar nog amper littekens van. De moderne chirurgie heeft namelijk veel meer aandacht voor het esthetisch aspect.'

'Een andere positieve evolutie is dat patiënten vroeger een week in het ziekenhuis lagen, terwijl ze nu vaak na één dag letterlijk weer op de been zijn. Je kan een been vol spataderen opereren met alleen een klein litteken van 3 cm in je lies. Na een jaar zie je niks meer van dat littekentje. Bij het scleroseren verandert de spatader na het dichtspuiten in een verlittekend strengetje, waardoor geen bloed meer kan stromen. De normale bloedvaten nemen de functie over.'


Hoe gaat sclerose in zijn werk?


'Dat gebeurt ambulant, een been per keer als er veel aders zijn. Als er weinig zijn, doen we beide benen in een keer. Met een ultrafijne naald worden er verschillende micro-injecties in die kleine adertjes gegeven. Er wordt, druppel voor druppel, een product ingespoten dat de binnenwand van de bloedvaten irriteert, zodanig dat er een ontstekingsreactie ontstaat waardoor de aderwanden als het ware tegen elkaar gaan plakken. En je ziet het niet meer! De aders zijn vernauwd, waardoor je het bloed erin niet meer ziet. Zelfs wie vol staat met van die blauwe aders, kan behandeld worden. We gebruiken verschillende producten, afhankelijk van de diameter van de ader. Dus hoe groter de ader, hoe sterker het product dat we moeten gebruiken. Voor die heel kleine adertjes gebruik ik glycerine, dat is een product dat geen enkele allergie veroorzaakt, dat geen enkel risico inhoudt, en dat naar mijn mening het beste resultaat geeft. De hele behandeling duurt hooguit een halfuur.'


Is zo'n behandeling pijnlijk?


'Over het algemeen houdt het ongemak op bij de injectie zelf. Omdat we met zo kleine, fijne naaldjes werken, is de pijn minimaal. De vloeistof veroorzaakt een hinderlijk gevoel, pijn zou ik dat niet noemen.'


Heb je meteen resultaat?


'Je hebt eigenlijk onmiddellijk resultaat. Je ziet als het ware de blauwe kleur weggaan op het ogenblik dat de vloeistof ingespoten wordt. Na de ingreep moet je wel een paar dagen, dag en nacht, een soort steunkousen dragen. Als je ze weer uittrekt, is het soms allemaal al weg. Als je heel veel spataderen had, dan is het niet in een keer weg, maar drie sessies per been is toch heel zeldzaam. Voor mij is het een heel plezierig werkje, omdat dat iets is waar je mensen gelukkig mee kan maken.'


Wat is de prijs voor de behandeling van gesprongen adertjes?

'Je raadpleging krijg je terugbetaald van het RIZIV, want dat is een medische consultatie. Vroeger werd het verband ook terugbetaald, maar dat is nu niet meer het geval. Een sclerose van een been kost tussen 50 en 60 euro per sessie. Dat zijn dus heel behoorlijke prijzen. Twee benen zijn meestal 80 euro. Als ze twee benen in een keer kunnen behandelen, dan is dat nog goedkoper.'


En die grote aderspatten?


'Die kan je dus ook sinds jaren behandelen door sclerose. Helaas is de kans op heropenen van de spataders na bijvoorbeeld vijf of tien jaar veel groter dan na een operatie waarbij de ader verwijderd werd. Dus als je dikke aderspatten hebt en je bent jong, dan ben je beter af met een operatie. Toch is sclerose in veel gevallen een prima alternatief voor mensen voor wie een operatie niet zo evident is. Als je bijvoorbeeld om verschillende redenen niet wilt of kunt geopereerd worden (je bent cardiaal belast, je hebt zware astma of kan om familiale redenen niet lang weg van thuis, zelfs niet voor een dagopname), dan spuiten wij ze in. Je kan daar heel mooie resultaten mee krijgen, maar we moeten hen dan wel eerlijk zeggen dat het kan terugkomen na enkele jaren.'


Wat is de nieuwste evolutie?


'Sinds kort bestaat er een nieuwe vorm van sclerose: Foam Echo Sclerotherapy. In plaats van met een vloeibare substantie wordt de ader ingespoten met een mengeling van CO2 of lucht met de substantie. Dat wordt een soort scheerschuim dat met een klein beetje lokale verdoving in de venen gespoten wordt onder echo. Hierdoor kan je op het scherm meevolgen hoe het inspuiten vordert: je ziet op de echo dat het witte schuim opschuift en de ader vult. Met deze manier kan er nauwkeuriger gewerkt worden, wat het risico op complicaties vermindert. Door het feit dat het om schuim gaat, wordt al het bloed weggeduwd en is er een beter contact tussen het schuim en de bloedvatenwand. De kans op succes van de sclerose is dus groter dan met een gewone vloeistof.'


Is dit even goed als chirurgie?


'Die vraag is nog onbeantwoord. Voor jonge mensen denk ik dat chirurgie nog altijd beter is. Stel dat je sclerose toepast op je 25ste en hoopt 85 jaar te worden, tja, dan is er kans dat je het een aantal keer opnieuw moet laten doen. Maar het is natuurlijk een fantastische techniek voor mensen die nog geen al te grote aderspatten hebben, of mensen die bang zijn voor een operatie. Het is voor veel mensen stukken aanvaardbaarder dan een operatie. Het gebeurt bovendien ambulant: het duurt alles bij elkaar een halfuur voor een heel been. Je mag niet vergeten dat aderspatten een recidiverende ziekte of een systeemziekte is: patiënten hebben helaas soms meer scleroses of operaties nodig. Als je aderwandkwaliteit slecht is, dan kan je daar niet veel aan doen. Vergelijk het met iemand met slechte tanden: de tandarts kan helpen, maar zelfs als je goed poetst, ga je nog altijd sneller gaatjes krijgen dan iemand die goede tanden heeft.'


Door Sophie Matthys
(Goed Gevoel, mei 2003)

01/01/08 00u01
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen

 

Alles over