-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Auw... Pijn? Weet wat je slikt!

Zeurende hoofdpijn, pijnlijke maandstonden, gevoelige gewrichten: allemaal klachten waarvoor we wel eens in ons medicijnkastje duiken. Maar welke pijnstiller gebruik je nu het best wanneer, en in welke hoeveelheden? Deze praktische gids wijst je de weg.

Tussen de pijnstillers waarvoor je geen voorschrift nodig hebt bestaat er weinig verschil = Niet waar!


Wie bij de apotheek binnenstapt om een pijnstiller te kopen, kan in principe kiezen tussen drie vrij verkrijgbare middelen. Ze worden ingedeeld volgens de belangrijkste werkzame componenten die ze bevatten: paracetamol, ibuprofen/naproxen en acetylsalicylzuur (aspirine).

Paracetamol, dé topper binnen het segment, werkt alleen pijnstillend en koortswerend. Pijnstillers op basis van ibuprofen of naproxen zijn wat men noemt NSAID's, niet-steroïdale, anti-inflammatoire middelen of ontstekingsremmers: ze verminderen niet alleen de pijn en doen de koorts dalen, maar gaan ook ontstekingen tegen. Ook aspirine heeft een ontstekingsremmend effect, maar aan het gebruik ervan zijn een aantal risico's verbonden, vooral als je hoge doses neemt of het middel langdurig gebruikt. Elke pijnstiller heeft zijn eigen werkingsmechanisme en eigenschappen. Voor welke je kiest, hangt dus af van het soort pijn en de vermoedelijke oorzaak ervan.

Veel gebruikte pijnstillers op basis van paracetamol zijn Perdolan(r), Panadol(r), Dafalgan(r), Algostase(r) en hun generische varianten. Paracetamol werkt snel - al na 15 à 30 minuten - , veilig en efficiënt bij lichte tot ernstige pijnen zoals hoofdpijn, griep of tandpijn. Daarnaast neemt het ook nog eens de koorts weg. Op ontstekingspijn heeft het echter geen effect. Een volwassene kan 500 mg tot 1 g in één keer nemen, en 3 tot 4 g per dag, zonder nevenwerkingen. Pas op als je leverproblemen hebt of veel alcohol drinkt: dan kan een dosis van 4 g al tot leverbeschadiging leiden.

Ibuprofen(r), Nurofen(r), Junifen(r) (kinderen), Alève(r) en Perviam(r) zijn courant gebruikte pijnstillers op basis van ibuprofen/naproxen. Je gebruikt ze als je vermoedt dat een ontsteking je pijn veroorzaakt (reumatoïde artritis, spierpijn, peesontsteking, artrose, ...), of als je een ontsteking wil voorkomen, bijvoorbeeld na een ingreep bij de tandarts. Hoewel ze vaak worden gebruikt als 'allround' pijnstiller, bieden ze wat pijnverzachting betreft weinig of geen voordeel tegenover paracetamol. Dat laatste is ook beduidend veiliger. In de vrij verkrijgbare NSAID's zit maximum 400 mg ibuprofen of naproxen per tablet. Langdurig of veelvuldig gebruik ervan wordt sowieso afgeraden.

Acetylsalicylzuur vind je ondermeer in Aspirine(r), Aspro(r) bruis, Dispril(r), Sedergine(r), Alka Seltzer(r) en hun generische equivalenten. Het brengt verlichting bij hoofdpijn, spierpijn, reumatische pijn en griep. Wanneer acetylsalicylzuur in hoge dosis wordt ingenomen, heeft het ook ontstekingswerende eigenschappen. Doe dit echter nooit zonder eerst met je arts te overleggen! Als pure pijnstiller biedt acetylsalicylzuur geen voordelen tegenover paracetamol, en ook tegenover meer specifieke NSAID's heeft het geen meerwaarde. Om pijn te bestrijden mag je maximum 1 g acetylsalicylzuur in één keer nemen, en dat maximum 4 keer per dag. 1 aspirientje bevat 500 mg acetylsalicylzuur.


Voor je een nieuwe dosis van een pijnstiller inneemt, moet je minstens een paar uur wachten = Waar!


Als je een pijnstiller slikt, zorg er dan voor dat er minstens vier uur tussen twee innames zit. Dit interval houdt rekening met de tijd die ons lichaam nodig heeft om het medicijn te elimineren. Neem je te snel een nieuwe dosis, dan kunnen de doses cumuleren. Hierdoor stijgt de kans op ongewenste effecten, terwijl het resultaat op vlak van pijnbestrijding hetzelfde blijft. Met andere woorden: de pijn gaat niet twee keer zo snel weg of wordt twee keer minder omdat je twéé doses in plaats van één dosis slikt. Neem je toch te hoge doses in of komen ze te snel na elkaar, dan kunnen vergiftigingsverschijnselen ontstaan, met symptomen als misselijkheid, braken en maag- en darmklachten.


Met sommige pijnstillers moet je oppassen als je zwanger bent of borstvoeding geeft = Waar!


Gebruik beter geen aspirine als pijnstiller, en zeker niet in het derde trimester van je zwangerschap. Aanstaande moeders die meer dan 500 mg acetylsalicylzuur per dag innemen, verhogen de kans op een verlengde zwangerschapsduur, een vertraagde weeënactiviteit, bloedingen bij de foetus en meer bloedverlies tijdens de bevalling. Heb je tijdens je zwangerschap toch een pijnstiller nodig, kies dan voor paracetamol.

Geef je borstvoeding, dan raadt het B.C.F.I. (Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie) ook paracetamol aan als eerste keuze pijnstiller. Neem je dagelijks 500 mg tot 2 g in, dan komt ongeveer 3 mg/kg bij je baby terecht, weliswaar in geringe concentratie. Die hoeveelheid ligt nog altijd 20 keer lager dan de maximale dagdosis voor een kind (60 mg/kg)! Bij de NSAID's geeft ibuprofen de beste resultaten, omdat het praktisch niet in de moedermelk terecht komt. Eén goede raad: als je zwanger bent of borstvoeding geeft, slik dan nooit een geneesmiddel voor je hebt gepolst bij je huisarts of apotheker.


Kinderen mag je gerust een aspirientje geven = Niet waar!


Heeft je kind koorts of pijn, dan is niet aspirine maar paracetamol (bij voorkeur oraal toegediend) de beste keuze, zegt het B.C.F.I. Zowat elk merk heeft juniorversies met aangepaste doseringen voor kinderen en zelfs baby's op de markt. Ook ibuprofen is doeltreffend, maar het risico van ongewenste effecten is groter. Vooral kinderen met dehydratie of diarree kunnen met ibuprofen last krijgen van nierproblemen.

Pijnstillers met acetylsalicylzuur aan je koortsige of grieperige kind geven wordt sowieso afgeraden. Hoewel het niet met zekerheid vaststaat, vermoedt men dat het middel in bepaalde omstandigheden het Reye-syndroom kan uitlokken. Deze uiterst zeldzame maar gevaarlijke aandoening gaat gepaard met misselijkheid, krampen en rillingen, en kan een coma veroorzaken die de kinderhersentjes beschadigt.


Tijdens je menstruatie slik je beter geen aspirine = Waar!


Bij pijnlijke maandstonden, pijn na een operatie of wanneer je net een tand hebt laten trekken, neem je beter geen aspirine in. Acetylsalicylzuur verlicht namelijk niet alleen je pijn, het verdunt ook je bloed. Hierdoor zal je langer bloeden en dus ook meer bloed verliezen. Vreemd genoeg zijn het precies deze bloedverdunnende eigenschappen die het middel een tweede leven hebben bezorgd: in lage doses blijkt het bijzonder nuttig ter preventie van bloedklonters, die een beroerte, een trombose of een hartinfarct kunnen veroorzaken. Speelt menstruatiepijn je parten, neem dan 200 tot 400 mg ibuprofen.


Van te veel aspirine krijg je maagbloedingen, maar lage doses zijn goed voor je hart = Waar!


Acetylsalicylzuur gaat de productie van prostaglandines tegen. Deze stoffen worden door het lichaam aangemaakt en spelen een belangrijke rol bij onder andere het ontstaan van pijn, de bloedstolling, en de bescherming van het maagslijmvlies. Mensen die met maagproblemen kampen en te veel of te lang acetylsalicylzuur gebruiken, kunnen daardoor kleine maagbloedingen krijgen of maagzweren ontwikkelen.

Regelmatige làge doses acetylsalicylzuur bieden dan weer cardiovasculaire voordelen: ze verminderen de bloedstolling en gaan zo de vorming van bloedpropjes in de bloedvaten tegen. Precies die klontertjes kunnen tot verstoppingen in hart- en bloedvaten - en uiteindelijk tot hartinfarcten en hersenbloedingen - leiden. Niet zo verwonderlijk schrijven dokters wel eens aspirine voor aan patiënten die een lichte hersenbloeding of hartaanval hebben overleefd. Zo neemt de kans op een tweede - en misschien fatale - bloeding of aanval af. Van de preventieve werking van acetylsalicylzuur merkt de patiënt zelf niets. Het effect is alleen meetbaar via een bloedstollingsonderzoek.


Ontstekingsremmers veroorzaken hartproblemen = Waar en Niet waar!

Dat kopte het toonaangevende medische blad British Medical Journal althans in zijn juni-editie. Uit een grootschalige studie naar het effect van NSAIDS's - in het bijzonder ibuprofen - bleek dat ze het risico op een hartaanval aanzienlijk zouden verhogen. Onafhankelijke onderzoekers waarschuwden meteen voor té snelle conclusies. Het risico stijgt weliswaar met ruim de helft, maar alleen als je over een lange periode drie keer per dag 800 mg ibuprofen inneemt. Dat is ruim drie keer de aanbevolen hoeveelheid! Als je het middel correct en in minimale doses gebruikt, hoef je je dus geen zorgen te maken.

Vioxx is een ander verhaal. Deze ontstekingsremmer, courant gebruikt bij reuma, werd in 2004 wereldwijd uit de handel gehaald omwille van gezondheidsrisico's. Alleen al in ons land werden bijna 600 gevallen van ongewenste effecten (bloedingen aan maag en darmen, hersenbloedingen, hartfalen) gerapporteerd. Voor de duizenden rechtszaken die momenteel in de VS rond Vioxx lopen, heeft fabrikant Merck alvast zo'n 970 miljoen dollar opzij gezet.


Door Caroline De Ruyck
(Goed Gevoel, augustus 2006)

01/01/08 00u01
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen

 

Alles over