Plantengeneeskunde: niet enkel voor zweverige types

We leven weer in een groene wereld. Samen met onze hernieuwde liefde voor de natuur ontdekken we ook weer de genezende kracht van een heleboel planten en kruiden: welkom in de wondere wereld van de fythotherapie!

Fythotherapie = homeopathie?
Fytotherapie betekent het gebruik van natuurlijke kruiden- en plantenstoffen bij kwalen en ziekten. Maar niet alle planten lenen zich tot de fytotherapie. Enkel zachtwerkende planten die geen zware giftigheid in zich dragen worden gebruikt. Bovendien impliceert fytotherapie altijd een zuiver aftreksel van de plant, waaruit geen stoffen gesoleerd mogen worden en waaraan men ook niets mag toevoegen.

De reguliere geneeskunde doet dat wel: ze isoleert en concentreert de werkzame stof isoleren om als medicijn gebruiken. Dit is geen fytotherapie meer omdat men niet de plant als geheel gebruikt. Het verschil met homeopathie is dan weer dat homeopathische middelen zodanig verdund zijn dat er geen chemische stoffen meer inzitten. Fytotherapie zit dus in tussen de  de homeopathie (heel sterk verdund) en de klassieke geneeskunde (zeer geconcentreerd).
De fytotherapie bestaat in alle geuren en kleuren. De kruiden- en plantenmiddelen worden immers zeer gevarieerd gebruikt, van thee en siroop tot druppels en capsules. Uitwendig gaat het vooral om olie, aromatisch water, zalf of crËme. Voor wie het aanleggen van een groententuintje niet weggelegd is hebben we goed nieuws: alle producten zijn te vinden in de betere natuurwinkels.

Preventief of geneeskrachtig?
De werkzame stoffen van een plant kunnen zowel een preventief als een geneeskrachtig effect hebben. Geneeskrachtig denken we vooral aan acute of chronische klachten zonder levensgevaar. Hier worden dan wel vaak planten gebruikt die ook in de reguliere geneeskunde voorkomen. Het verschil zit in de concentratie. 'Reguliere' geneeskunde werkt vaak zeer snel en zeer krachtig, maar dit kan net tot neveneffecten leiden. Het positieve aan fytotherapie is dat het een zachte werking kent, en dit vooral omdat het niet geconcentreerd wordt. Maar de keerzijde daarvan is dat de planten bij bepaalde aandoeningen niet genoeg kracht hebben om de ziekte of kwaal te overwinnen.'

Ondersteuning, geen vervanging
Dit is meteen de reden waarom de fytotherapie vooral nuttig is bij het ondersteunen van chronische aandoeningen, zoals reuma of ouderdomsdiabetes. De fytotherapie kan het organisme uiteraard niet genezen van de chronische aandoening. Maar het maakt de ziekte in vele gevallen wel dragelijk door het gebruik van kruiden en planten. In die zin zijn de fytotherapie en de reguliere geneeskunde geen tegenstanders, maar is er eerder sprake van een samenwerking tussen beide. 'Enkel kruiden gebruiken is in de meeste gevallen niet goed en kan zelfs gevaarlijk zijn.

Beter voorkomen dan genezen
Fytotherapie kan wel genezen maar de grootste verdienste ligt in zijn brede gezondheidsbevorderende werking. Planten dienen niet altijd om een ziekte weg te nemen. Beter is de algemene conditie te versterken, en dit zowel lichamelijk als geestelijk. Wanneer de weerstand en conditie optimaal zijn, kan je ziektes effectiever voorkomen of gemakkelijker genezen. Wel moet je de planten juist gebruiken. Een kuur is effectiever dan een continue inname, omdat bij die laatste gewenning ontstaat.
Hoelang zo een kuur moet duren hangt af van persoon tot persoon en van hoe zwak het immuunsysteem is. Je kan de weerstandsverhogende plant een week gebruiken, 2 ¿ 3 dagen pauzeren en dit driemaal herhalen. Maar je kan de kuur ook drie weken na elkaar volgen en dan stoppen. Omdat de stoffen helemaal niet giftig zijn, kan iedereen dit naar eigen aanvoelen zelf uitproberen. Naast de planten die specifiek op het immuunsysteem inwerken, zijn er ook middelen met een meer algemene weerstandsverhogende werking, zoals tijm, rozemarijn, basilicum en salie. Dit zijn vesterkende en stimulerende planten die veel anti-oxidanten bevatten. Ze hebben een circulatiebevorderende werking, en zorgen zo voor een betere zuurstofvoorziening naar het hart, spieren en hersenen.

Persoonlijk ziektebeeld
Er moet wel rekening gehouden worden met het feit dat bepaalde kruiden beter werken bij de enen dan bij de anderen. Daarenboven focust elke fytotherapeut zich op de dieperliggende oorzaak van de kwaal. De rol van de fytotherapeut in de behandeling omvat in dit verhaal vooral het samenstellen van een persoonlijke plantencombinatie. Daarom is het bij chronische kwalen zeker aan te raden contact op te nemen met een fytotherapeut. Bovendien moeten we in het achterhoofd houden dat bepaalde planten wel degelijk gevaarlijk kunnen zijn - zeker wanneer een dosis wordt overschreden - en dat men kruiden niet aan zomaar iedereen kan geven.

Geloof doet leven?
De fabel bestaat dat plantengeneeskunde enkel werkt als je erin gelooft. Maar in welke mate kent de fytotherapie nu een echte werking? Maurice: 'De fytotherapie valt ontegensprekelijk wetenschappelijk te onderbouwen. De planten bevatten immers extracten met werkzame, chemische stoffen die openstaan voor analyse. Belangrijk is wel dat elke persoon zich kan verzetten tegen deze planten. Zo is valeriaan bijvoorbeeld slaapbevorderend, en niet slaapveroorzakend. Dit is zowel het goede als het gevaarlijke aan plantengeneeskunde. Valeriaan forceert je niet tot slaap, maar brengt je ook niet in een staat van verdoving. En zo is er vaak een evenwicht tussen het placebo-effect en het werkende effect.

Meer info? Vlaamse Herboristen Vereniging: http://www.geocities.com/vlaamseherba en http://www.everyoneweb.com/herbarius.

Door xxx
(Goed Gevoel, mei 2007)