Wat is de oorzaak van mijn haarverlies?

I.s.m. dr. Eric van Guyse, huisarts in Zaventem. Hij volgde specialisaties in arbeidsgeneeskunde, mesotherapie, voedingsleer, hormoon- en anti-agingtherapieën. Lid van verschillende internationale artsenverenigingen, waaronder The American Academy of Anti-Aging Medicine en The World Society of Anti-Aging Medicine.

1 - AALOPECIA ANDROGENETICA (KAALHEID VOLGENS MANNELIJK PATROON)

Symptomen bij mannen:
-    beginnend net na de puberteit.
-    kenmerken: haarverlies boven op de kruin en ter hoogte van de slapen; haren aan weerszijden van het hoofd en op het achterhoofd vallen niet uit.
-    als de haaruitval op jonge leeftijd is begonnen, verliest men na een tijd ook al het haar boven op het hoofd.

Symptomen bij vrouwen:
-    voorkomend rond de menopauze.

Oorzaken
Erfelijke kwestie: er zou een erfelijke gevoeligheid bestaan van de haren voor een bepaald mannelijk hormoon, 'dihydrotestosteron' (DHT). DHT veroorzaakt een kortere groeifase van het haar, het haar wordt dunner en lichter. Op gegeven moment komt er geen haar meer uit het haarzakje. Gevolg: een kale plek.

Preventie:
geen (omdat het probleem in sterke mate erfelijk wordt bepaald).

Behandeling:
-     Minoxidil: oorspronkelijk een middel ter behandeling van een hoge bloeddruk, met als bijwerking overmatige haargroei. Als men stopt met dit middel, valt het haar weer uit.
-    Finasteride: dit medicijn kan de productie van DHT verminderen door een enzym te blokken, nl. 5-alpha-reductase. Zo ontstaat er minder DHT en vermindert de haaruitval. Het middel geeft een verlenging van de groeifase.
-     Haartransplantatie: hierbij worden de haren van het achterhoofd getransplanteerd naar de kruin. Deze haren zijn ook minder gevoelig voor DHT, vandaar dat het resultaat meer blijvend is. De haren worden één voor één geprepareerd en geplant in gaatjes in de hoofdhuid.

ALOPECIA DIFFUSA
Symptomen:
-    haarverlies verspreid over het hoofd.
-    er valt veel en vaak haar uit: op het hoofdkussen, in de douche.

Oorzaken:
-    een fysieke of psychologische belasting: een stressvolle gebeurtenis die 2 tot 4 maanden voor het begin van de haaruitval plaatsvond (zwangerschap, plots gewichtsverlies, ziekte
met koorts, operatie,...).
-    gebruik van bepaalde geneesmiddelen, bv. na chemotherapie. Ook retinoïden (gebruikt in de dermatologie), lithium (gebruikt in de psychiatrie), bèta-blokkers (gebruikt in de cardiologie), statines (gebruikt bij de behandeling van hoge cholesterol).
-    onvoldoende werking van de schildklier.

Preventie:
in geval van haarverlies na geneesmiddelengebruik: gebruik middelen staken, en andere methodes gebruiken.

Behandeling:
-    haaruitval is meestal tijdelijk en meestal herstelt de haargroei zich binnen het jaar.
-    dit herstel is helaas niet altijd volledig.
-    er is geen behandeling bekend die het herstel kan bespoedigen.

ALOPECIA AREATA

Symptomen
- plotselinge plaatselijke haaruitval, met ronde, onregelmatige kale plekken tot gevolg.
-  meestal gelokaliseerd op het behaarde hoofd, maar kan in principe elk behaard deel van de huid aantasten.
- bij 5 à 10 % van de patiënten valt al het hoofdhaar uit: dit wordt 'alopecia areata totalis' genoemd. Bij 1 à 2 % van de patiënten is er een uitval van alle lichaamsbeharing: 'alopecia areata universalis'.

Deze vormen van haaruitval kennen bij elke patiënt een
ander verloop.

Oorzaken:
vrijwel zeker een auto-immuunreactie: het lichaam herkent de haren ten onrechte als niet bij het lichaam horend, en de haarzakjes worden aangevallen, met als gevolg een ontstekingsreactie.

Preventie:
onbekend.

Behandeling:
-    corticoïdenpreparaten.
-    PUVA-lichttherapie.
-    oppervlakkig in de huid ingespoten corticoïden.

Er zijn veel behandelingen bedacht, maar de resultaten zijn variabel. Het effect van de behandeling is soms tijdelijk: na het stoppen van de behandeling kunnen de  ontstekingen rond de haarwortels terugkeren, waardoor het haar weer uitvalt.
Indien de alopecia areata niet reageert op de behandeling, is een goede pruik een optie, en eventueel psychologische hulp. In veel gevallen komt de haargroei na 2 jaar terug.

VERWORVEN CICATRICIËLE LOBELIA

Symptomen
volledig kale zones, min of meer scherp omlijnd en bedekt met strofische en gespannen huid. Het komt voor op plekken met littekens of beschadigingen.

Oorzaken:
- gevolg van een trauma of van een eerder doorgemaakte huidaandoening, bv. 'lupus
- erythematodes discoides' (collageenziekte), 'lichen ruber' (glanzende, hevig jeukende roze tot blauwe knobbeltjes), folloculitis' (ontsteking van de haarzakjes).
- ook angst wordt een co-factor genoemd: door meer stress gaat de spiertonus verhogen.

Preventie:
geen directe preventiemaatregelen.

Behandeling:
bijzonder moeilijk; voor zover mogelijk wordt de oorzaak van de littekenvorming behandeld.

Uit Goed Gevoel juni 2010.