-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Vitamine D: het geheime wapen van de zon

30 procent tot de helft van de volwassen Europese bevolking heeft een ernstig vitamine D-tekort. Nochtans is vitamine D cruciaal voor je gezondheid én kan je ze makkelijk opnemen: door de zon! Ontdek de geheime kracht van vitamine D.

Als kind ook dagelijks een lepeltje levertraan moeten slikken? Weet dan dat je ouders het goed met je voor hadden. Levertraan is namelijk één van de rijkste bronnen van vitamine D, en dat die vitamine in combinatie met calcium een cruciale rol speelt voor de gezondheid van het beendergestel werd al in de jaren 30 van de vorige eeuw ontdekt. Bij kinderen kan een tekort rachitis veroorzaken: weke botten die aanleiding geven tot kromgroeien.

Vroeger kwam deze ziekte in onze contreien veel voor, vooral bij de armere bevolkingsgroepen. En omdat ouders hun kroost daar natuurlijk voor wilden behoeden, werden generaties kinderen gedwongen tot het ranzig smakende goedje.

De dagelijkse lepel levertraan is inmiddels in onbruik geraakt - tegenwoordig is er met vitamine D verrijkte groeimelk en bestaan er supplementen - maar aan het belang van de vitamine twijfelt niemand. Sterker nog, de laatste jaren is er een hernieuwde belangstelling voor de vitamine.

EXIT MS & DIABETES
Lange tijd ging de wetenschap ervan uit dat vitamine D maar één enkele werking had in het lichaam, namelijk helpen bij de calciumopname en de vastzetting ervan in de beenderen. Maar anno 2010 wordt te weinig vitamine D in het bloed gelinkt aan een hele resem aandoeningen, gaande van diabetes en multiple sclerose over ademhalingsstoornissen tot hart- en vaatziekten en zelfs sommige kankers.

Al moet daar eerlijkheidshalve bij worden verteld dat wetenschappers de complexe werkingsmechanismen nog niet hebben ontsluierd en het momenteel dus nog moeilijk is een verband tussen oorzaak en gevolg aan te tonen.

Tekort
Geeft een tekort aan vitamine D meer kans op kanker of houdt een gezonde dosis de ziekte echt op afstand? En als een vitamine D-tekort de kans op bepaalde aandoeningen verhoogt, neemt het risico dan ook weer af als er iets aan dat tekort wordt gedaan?

Het zijn vragen waar wetenschappers allerhande zich momenteel over buigen, en het zal wellicht nog jaren duren voor vitamine D haar laatste geheimen zal vrijgeven. Maar intussen zijn er in ieder geval voldoende argumenten om een tekort aan vitamine D ernstig aan te pakken. Of liever nog: te  voorkomen.

ZOEK DE ZON OP

De cijfers liegen er niet om. Al naargelang de criteria die worden gehanteerd - wetenschappers zijn het nog niet eens over de precieze drempel voor wat als een gezond vitamine D-gehalte mag worden beschouwd - zou 30 procent tot de helft van de volwassen Europese bevolking een ernstig vitamine D-tekort hebben. Voor bepaalde bevolkingsgroepen, zoals zwangere vrouwen en bejaarden, liggen die cijfers nog stukken hoger.

Binnenskamers
Naar de grote schuldige is het volgens dermatoloog Thomas Maselis niet lang zoeken. 'Onze huidige levensstijl. We zijn veel meer binnenskamers gaan leven, zowel professioneel als recreatief en gezinsmatig, waardoor ook de aanmaak van de broodnodige vitamine wordt belemmerd.'

Want in tegenstelling tot andere vitamines, halen we vitamine D maar in zeer beperkte mate uit onze voeding. De zon is een veel belangrijkere bron. 'Onder invloed van de UVB-stralen van de zon, wordt de vitamine namelijk aangemaakt in onze huid', verduidelijkt dokter Maselis.

'Een kwartiertje per dag vijf procent van je lichaam - ofwel je gelaat en beide handruggen - onbeschermd blootstellen aan de zon zou moeten volstaan om in je behoefte te voorzien. Maar zelfs dat blijkt voor veel mensen niet haalbaar. Zelfs jongeren komen in tijden van Facebook, internet en spelcomputers vaak nog maar nauwelijks buiten.'

BETER EEN BLEEK VEL
Dat sporters vaker een gezond vitamine D-gehalte hebben, hoeft niet te verbazen. Zij brengen gewoonlijk ook meer tijd door in de buitenlucht. Overgewicht heeft dan weer het tegenovergestelde effect. Over de precieze oorzaak daarvan zijn wetenschappers het nog niet eens.

Het zou kunnen dat mensen met overgewicht minder buiten komen en dus minder worden blootgesteld aan zonlicht. Een andere mogelijkheid is dat ze wel vitamine D aanmaken, maar dat een deel van de vetoplosbare vitamine door hun lichaamsvet wordt geabsorbeerd en niet tot in de bloedbaan geraakt.

Huidskleur
'Ook de pigmentering van je huid speelt trouwens een belangrijke rol', weet dokter Maselis. 'Iemand met een donkere huid heeft veel meer actief zonlicht nodig om eenzelfde hoeveelheid vitamine D aan te maken als iemand met een licht huidtype.'

Dat verklaart waarom in de Verenigde Staten bij zwarten grotere vitamine D-tekorten worden vastgesteld dan bij blanken, en waaromvitamine D-deficiëntie in onze contreien ook vaker voorkomt bij migranten uit zuiderse regio's. Donkere
huidtypes zijn afgestemd op een sterke blootstelling aan zonlicht en blijven in somberdere streken onvermijdelijk op hun honger zitten.

Oud
Van oudere mensen is dan weer bekend dat de aanmaak van vitamine D afneemt door de veranderende structuur van hun huid. Tel daarbij dat ze vaak minder buiten komen en zich meestal dikker kleden als ze toch de deur uitgaan, en het wordt meteen duidelijk dat ook zij tot een risicogroep behoren. Net als vrouwen die enkel gesluierd of gehuld in een boerka buitenkomen en zo de UVB-stralen verhinderen hun werk te doen.

GENIET MET MATE
De zon mag dan een cruciale rol spelen in de aanmaak van de levensnoodzakelijke vitamine D, een vrijgeleide om voortaan onbeperkt en onbeschermd te gaan zonnebaden is dat absoluut niet.

Maximale dosis na 20 min
'Wanneer onze huid wordt blootgesteld aan de UVB-stralen van de zon, start de productie van vitamine D onmiddellijk,' legt dokter Maselis uit, 'maar na pakweg twintig minuten zijn de precursoren in de huid, de stoffen die nodig zijn om vitamine D op te bouwen, opgebruikt. Je hebt dan met andere woorden je maximale dosis vitamine D bereikt en het duurt uren voor je er opnieuw kan aanmaken.'

Uren heeft geen zin
Uren zonnebaden heeft dus absoluut geen zin. En het is bovendien nefast voor je risico op huidkanker. Dokter Maselis: 'Er mogen dan sterke aanwijzingen zijn dat de zon je, via vitamine D, tegen bepaalde kankers kan helpen te beschermen, ze is wél een belangrijke oorzaak van huidkanker.

En als je weet dat er voor melanoom, de gevaarlijkste vorm van huidkanker, de laatste 60 jaar een stijging van maar liefst 2000 procent is vastgesteld, dan begrijp je dat voorzichtigheid absoluut is geboden.'

SLIM SMEREN

Voorzichtigheid betekent ook: je huid voldoende beschermen tegen de zon. Dokter Maselis: 'Als ik zeg dat het aangewezen is je huid een kwartiertje per dag onbeschermd bloot te stellen aan de zon, dan heb ik het over buiten een wandelingetje gaan maken. Wie in de volle zon gaat liggen of naar een tropische bestemming reist, doet dat uiteraard niet zonder zonnecrème.

Met uitzondering van crèmes met een volledige sun block, zullen dergelijke crèmes nog altijd wat UVB-stralen laten doordringen tot je huid. En ook wie enkele uren onder een parasol zit, krijgt nog heel wat UVB te verwerken. Goed smeren blijft hier dus de boodschap.

Maar je kan ook overdrijven. Wanneer je tijdens de wintermaanden een dagcrème met zonnefilter gebruikt, zal je de toch al schaarse UVB-stralen die ons dan nog bereiken niet kunnen benutten voor de aanmaak van vitamine D. En dat zou uiteraard ontzettend jammer zijn.'

door Veerle Maes, in Goed Gevoel juli 2010

10/08/10 19u04
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen