Als liefde een obsessie wordt

Ware liefde: je kan niet zonder die ander, wilt die ander koesteren en beschermen. Iets mooiers lijkt er niet te bestaan. In sommige gevallen slaat liefde echter om in een obsessie. In dat geval hunker je zozeer naar aandacht en liefde van je geliefde dat het je niets meer kan schelen of die daarop zit te wachten of niet. Obsessieve liefde draait dan ook niet, zoals echte liefde, om vertrouwen, zorgzaamheid, en respect voor de ander. Integendeel, obsessieve liefde wordt gedreven door egoïsme, bezitterigheid en jaloezie.

Mensen die obsessief van een ander houden zijn ervan overtuigd dat ze enkel en alleen maar gelukkig kunnen zijn als hun geliefde bij ze is. En soms gaan ze nog verder: ze geloven dat ook de felbegeerde geliefde alleen maar gelukkig kan zijn als hij of zij z'n vreselijke vergissing inziet (namelijk niet van ze houden). Volgens psychologen ligt de oorsprong van zo'n obsessie vaak in de jeugd. Bij mannen is vooral de relatie die ze vroeger met hun moeder hebben gehad van invloed. Als een moeder haar kind bijvoorbeeld verwaarloost of mishandelt, kan een kind uiterlijk wel zelfstandig lijken, maar zich innerlijk juist heel angstig voelen. Het blijft hunkeren naar de liefde en aandacht van zijn moeder, en projecteert deze gevoelens op volwassen leeftijd op de persoon op wie hij verliefd wordt. Bij vrouwen verloopt het omgekeerd en is vooral de relatie met de vader van belang. In hun volwassen leven blijven ze dan verlangen naar iemand om tegen op te kijken, iemand die de leegte, die hun afwezige vader bij ze heeft achtergelaten, kan opvullen.

'Die ander betekent niets voor haar!'
Obsessieve liefde kan vervelende gevolgen hebben. Mensen die geobsedeerd van een ander houden, zorgen er vaak onbedoeld zelf voor dat hun relatie op de klippen loopt. De ander wordt gek van de eeuwige jaloezie en bezitterigheid van zijn of haar geobsedeerde partner. Geobsedeerde geliefden creëren daarmee hun eigen self-fulfilling prophecy. Ze zorgen er zelf voor dat datgene gebeurt waar ze zo bang voor zijn: dat hun geliefde hen verlaat. Alhoewel mensen normaliter een tijdje rouwen als de geliefde de relatie afbreekt, pakken ze daarna de draad weer op: ze gaan weer uit, doen leuke dingen en zoeken een nieuwe partner. Bij geobsedeerde mensen ligt dat heel anders. Als hun geliefde de relatie verbreekt, wordt de geobsedeerde persoon overspoeld door paniek, onzekerheid, angst en pijn. Hij of zij weigert te geloven dat de relatie voorbij is. De geobsedeerde persoon denkt: 'Mijn geliefde heeft gewoon wat tijd voor zichzelf nodig', 'Die andere man betekent niks voor haar' of 'Ik ben de enige om wie ze echt iets geeft.' De geobsedeerde ontkent voor zichzelf dat de relatie ten einde is. Hierdoor helen de wonden niet, ook niet na verloop van tijd. Geobsedeerde liefde komt echter niet alleen voor bij mensen die een langdurige liefdesrelatie op de klippen zien lopen. Ook als de aanbeden geliefde al na een paar afspraakjes de belangstelling verliest, kan een liefdesobsessie de kop opsteken. De geobsedeerde geliefde reageert dan alsof hij of zij na een lange relatie op straat is gezet.

Stalking: het kookpunt
Geobsedeerde liefde kan verschillende vormen aannemen. In de mildste versie gaat het niet verder dan voortdurend fantaseren, en wordt er verder weinig actie ondernomen. De meest extreme uiting van geobsedeerde liefde is echter zonder twijfel 'stalking' (het ongevraagd achtervolgen van een ex-partner of soms zelfs van een wildvreemde). Stalkers bestoken hun slachtoffers met vervelende telefoontjes, brieven en onverwachte bezoekjes. Stalkers zijn vaak heel hardnekkig en pogingen van het slachtoffer om van de stalker af te komen, zijn vaak vruchteloos. Wel verandert er na verloop van tijd iets in de gevoelens van stalkers. Als hun geliefde hen blijft afwijzen, knapt er iets. Ze geraken ervan overtuigd dat hun geliefde opzettelijk hun leven ten gronde richt: de geliefde ontzegt hem of haar met opzet de liefde waar hij of zij zo naar snakt. Liefde wordt haat en de stalker wil zijn of haar geliefde nu alleen nog maar straffen voor het aangedane leed. Deze situatie kan gevaarlijk worden omdat voor de stalker het einde van de liefde het einde van alles betekent. De stalker heeft zelf dan ook heel weinig te verliezen. Stalkers kunnen in deze fase overgaan tot zeer drastische maatregelen. Ze vernielen bezittingen, worden gewelddadig, plegen zelfmoord of vermoorden hun geliefde. Zo ontpopte een Amerikaanse man zich tot een ware cyberstalker toen zijn vriendin het uitmaakte. Hij bestookte haar met bedreigende e-mails en gaf zich op het internet uit voor zijn voormalige vriendin. In allerlei chatrooms gaf hij te kennen dat zij graag verkracht wilde worden. De man plaatste daarbij haar naam en adres en meldde zelfs hoe het alarmsysteem van haar huis werkte. Na inschakeling van de politie kon deze stalker worden veroordeeld en kreeg hij 6 jaar gevangenisstraf. Gelukkig stoppen stalkers soms ook uit zichzelf met hun achtervolgingspogingen. Het dringt uiteindelijk toch door dat hun geliefde ze niet wil en dan laten ze hem of haar met rust.

Door Pieternel Dijkstra
(Goed Gevoel, maart 2001)