Waarom vrouwen goede bazen zijn

'Als je als vrouw de top wilt bereiken, word je best een man', is een veel gehoorde boutade. Gelukkig heeft de emancipatiebeweging ook stilaan het bedrijfsleven bereikt en gaan er steeds meer stemmen op ter verdediging van het vrouwelijk leiderschap. Goed Gevoel zet zeven (sympathieke en minder sympathieke) vrouwelijke eigenschappen op een rijtje en laat zien hoe je ze kunt gebruiken om je loopbaan te stimuleren.

1. Intuïtief waarnemen

Daarom doe je het:
Intuïtief waarnemen is een passieve strategie: je zit, observeert, luistert en kijkt. Je luistert niet alleen naar wat anderen zeggen, maar neemt ook hun non-verbale communicatie waar. Hoe zit iemand erbij? Hoe klinkt zijn/haar stem? Met als gevolg dat je beter in staat bent op iemand in te spelen, op zijn/haar wensen, gevoelens of manipulaties. Het wordt makkelijker om onderhuidse spanningen op te pikken en risico's en gevaren te voorzien. Vrouwen hebben over het algemeen meer aanleg voor intuïtief waarnemen dan mannen. De hersenen van vrouwen zijn meer ingesteld als een soort inbraakalarm. Vroeger (en vaak nu nog) waren vrouwen degenen die voor de baby zorgden. Met een baby kun je geen rationeel gesprek voeren: wat hij voelt, moet je afleiden uit zijn/haar lichaamstaal. Moeder natuur heeft daarom de vrouw uitgerust met een sterke dosis intuïtie. Net zoals je een baby kunt 'lezen', kun je dat ook doen bij een collega of je baas. Ook al hebben de meeste vrouwen een sterke intuïtie, je intuïtie kan wel vertroebeld raken. Gevoelens kunnen je namelijk ook op het verkeerde been zetten. Heb je een bepaald voorgevoel, zoek dan uit of dat klopt. Was het ergens op gebaseerd of niet? Hoe liep het af? Had je intuïtie gelijk?

Valkuil:
Gebruik je intuïtie, maar zeg niet te veel tegen anderen dat je dat doet (Ik heb het gevoel dat ¿). Mensen - en vooral mannen - kunnen je dan zweverig gaan vinden. Hang bovendien geen al te grote conclusies op aan je waarnemingen (Volgens mij lieg jij!), zolang je geen bewijzen hebt.

2. Verleiden

Daarom doe je het:
Verleiden is een beruchte vrouwelijke eigenschap, zowel privé als zakelijk. Op de werkvloer rust er dan ook een zwaar taboe op verleiden, maar toch kun je het ook gebruiken als tactiek om je doel te bereiken. Verleiden kan namelijk een uiterst effectief middel zijn om ijzige mannen te ontdooien. Ben je jong en aantrekkelijk, dan kan de juiste outfit je helpen. De juiste kleding wil niet per se zeggen 'bloot' of 'sexy', dat kan ordinair overkomen. Een verleidelijk uiterlijk zit bovendien vaak meer in kleine dingetjes: een soepele manier van bewegen en mooie, verzorgde nagels en een dito kapsel. Verleiden wil niet zeggen dat je met de betreffende man het bed in moet duiken, dat kan juist een averechts effect hebben op je carrière (en relatie!). Probeer liever te verleiden door complimenten te maken (Wat goed van je!), te lachen (om zijn grapjes) en aandacht te geven. Verleiden vergroot je aantrekkingskracht, mensen willen graag bij jou zijn. Je vergroot er ook je overredingskracht mee: van aantrekkelijke mensen wordt gedacht dat ze competenter en slimmer zijn, en dus wel gelijk zullen hebben. Een ander voordeel: weet je als vrouw op de werkvloer een machtige man aan je te binden, dan verwerf je een stevigere positie ten opzichte van collega's en andere leidinggevenden. Je stijgt als het ware in status. Kortom, zorg ervoor dat de ander graag bij je wil zijn en bouw een platonische band op.

Valkuil:
Gebruik je de verleidingsstrategie te vaak, dan word je gemeden. Mannen mijden je omdat ze niet gezien willen worden als iemand die in jouw trucjes trapt, vrouwen mijden je omdat ze niet met jou geassocieerd willen worden of jaloers op je zijn. Maak je het echt te gortig, dan help je je reputatie en, nog erger, je loopbaankansen om zeep.

3. Toneelspelen

Daarom doe je het:
Veel mensen vinden dat je altijd jezelf moet zijn. Jezelf zijn is inderdaad belangrijk, alleen dan kun je ontspannen werken. Voor je relaties met anderen is het echter geen goed idee om áltijd jezelf te zijn (Wat heb jij een vreselijke jurk aan!). Soms kun je beter lachen, ook al heb je veel meer zin om te huilen. En collega's die je haat, kun je beter met een glimlach tegemoet treden dan ze een rechtse te verkopen. Vaak voelen we ons schuldig wanneer we ons anders voordoen dat we ons voelen of zijn. Het lijkt immers op liegen. Onnodig. In het dagelijkse leven vertellen we voortdurend leugentjes (Enige jurk!) om anderen en onszelf een goed gevoel te geven en de communicatie soepel te laten verlopen. Zolang je er anderen niet (te veel) mee schaadt, is toneelspelen helemaal niet erg. Sterker nog, het zal waarschijnlijk op prijs gesteld worden. Mensen zien jou liever opgewekt toneelspelen dan bloedchagrijnig omdat je toegeeft aan je ochtendhumeur. Toneelspelen is ook een goed idee als je onzeker bent over jezelf. Probeer voor jezelf, ook al voelt dat vanbinnen anders, toch een zelfverzekerde houding aan te nemen. Recht je rug, kijk mensen recht in de ogen en geef een stevige handdruk. Spelen dat je zelfverzekerd bent, heeft grote voordelen: mensen zullen je niet alleen competenter vinden en prettiger in de omgang, je gaat je er zelf ook beter door voelen. Speel je dat je zelfverzekerd bent, dan ga je dat ook zo voelen. Zolang je maar heel bewust toneel speelt, blijf je toch jezelf. Je bent je bewust van je echte gevoelens en het feit dat je een rol speelt. Je weet nog steeds wie je echt bent.

Valkuil:
Speel je te vaak toneel, dan wordt het moeilijk om een betekenisvolle emotionele band met anderen aan te gaan. Je laat jezelf immers niet echt zien. Speel je te veel een rol, dan kun je je bovendien gaan identificeren met je rol en kun je het contact met je gevoelens gaan verliezen. Gelukkig hoef je ook lang niet altijd een rol aan te nemen om iets gedaan te krijgen. Jezelf zijn is vaak goed genoeg.

4. Emoties manipuleren

Daarom doe je het:
In hun opvoeding krijgen veel meisjes mee dat ze zich netjes, lief en goed moeten gedragen. Sommige vrouwen breken los uit dat lieve meisjesgedrag: ze zijn nu eenmaal niet lief en dat zullen mensen weten ook! Veel vrouwen doen dat ook niet, omdat ze niet anders weten, of omdat ze simpelweg lief zijn. Is dat het geval, veroordeel jezelf dan niet. Ga je er bewust mee om, dan kun je 'lief' gedrag juist heel goed benutten om je carrière vaart bij te zetten. Hoe? Door je onnozeler, hulpbehoevender en zwakker voor te doen dan je bent. Uitspraken zoals: 'Kun jij dit voor me doen? Jij kunt dit zoveel beter dan ik' en 'Zou je me alsjeblieft willen helpen, ik snap er helemaal niks van!' zijn voorbeelden waarmee je anderen kunt laten doen wat jij wilt. Gemeen? Het is maar hoe je het bekijkt. De mensen die iets voor je doen, houden er zelf vaak ook een goed gevoel aan over, zeker als je te maken hebt met macho-collega's wier ego snel gestreeld is. Ze hebben het gevoel je uit de brand te helpen en voelen zich heel nobel. Emoties kun je ook manipuleren door veel voor iemand te doen: haal koffie, vraag belangstellend hoe het gaat, en doe hem/haar een gunst. Kortom, wees attent en behulpzaam. De ander krijgt dan het gevoel dat hij/zij bij je in het krijt staat en, moet jij dan iets van de ander gedaan hebben, dan komt dat heel goed uit. Eén beperking: emotionele manipulatie werkt niet bij gevoelloze, lompe, of recht-door-zee mensen. Daarvoor hebben deze mensen niet genoeg gevoelens.

Valkuil:
Ga selectief om met emotionele manipulatie. Gebruik je het te veel, dan verlies je geloofwaardigheid. Mensen hebben allang gezien dat jij helemaal niet zo zielig en hulpeloos bent als je je voordoet. Heb je écht een keer hulp nodig, dan denken ze: doe het zelf. Gebruik je emotionele manipulatie te veel, dan kun je bovendien verstrikt raken in een web van afhankelijkheid. Je gaat echt denken dat je zelf niks meer kunt.

5. Zingeven

Daarom doe je het:
Zingeven is het zoeken en vinden van het antwoord op de vraag: 'Waarom?'. Je wilt weten wat nu werkelijk de reden is van doelstellingen, werkzaamheden of afspraken. In plaats van als een slaaf te doen wat er van je gevraagd wordt, sta je kritisch stil bij je werkzaamheden en de zin van je taak. Een stuk zingeving verhoogt je efficiëntie: nutteloze taken schrap je van je lijstje en je stelt prioriteiten. Door zin te geven aan situaties, bijvoorbeeld als je met zijn allen in de put zit wegens een reorganisatie, kun je collega's inspireren en motiveren (We doen het voor elkaar!). Iedereen weet door jou weer wat echt belangrijk is en waar ze het voor doen. Op persoonlijk niveau helpt zingeven je om betere beslissingen te nemen over je carrière. Waarom ben je toe aan een nieuwe baan? Waarom wil je eigenlijk de top bereiken? Waarom zou deze baan iets voor je zijn? Het helpt je te zoeken naar de kern van jezelf en je werk.

Valkuil:
Ben je te veel op zoek naar de zin van wat je doet, dan kun je de realiteit uit het oog verliezen. Je wordt te idealistisch: je keurt alleen nog maar die dingen goed die in jouw ogen echt zin hebben. Je vervreemdt daarmee van de realiteit. Altijd de zin zoeken achter activiteiten en werkzaamheden kan bovendien heel vertragend werken. Zingeven vergt immers tijd en bezinning. Moeten er snel beslissingen worden genomen dan moet er actie komen, geen reflectie. Boven-dien is het maar de vraag of je baas blij is als jij, elke keer als hij je een taak opdraagt, vraagt: 'Maar waarom moet dit? Is dit echt wel zinvol?'

6. Bemoederen

Daarom doe je het:
Het kan zijn dat emotionele manipulatie, toneelspelen en verleiden voor jou een gepasseerd station zijn. Je voelt je te volwassen en ervaren om dergelijke strategieën te gebruiken. In dat geval kan bemoederen iets voor jou zijn. Bemoederen houdt in dat je voor de ander zorgt.
Je neemt het initiatief, zorgt voor anderen en maakt ze daarmee afhankelijk van en ondergeschikt aan jou. Voorbeelden van bemoederende uitspraken zijn: 'Dat kan veel beter! Zal ik je ermee helpen?'. Je brengt de ander aan het twijfelen over zichzelf en neemt het heft in handen. Jij zult wel even laten zien wat goed is. Door twijfel te zaaien en de ander onzeker te maken, trek je de macht naar je toe. Je leidt je collega's en misschien zelfs je baas, zoals een moeder haar kinderen leidt. Bemoederen is een hele goede strategie voor vrouwen die de 40 gepasseerd zijn. Zij hebben het zelfvertrouwen, het charisma en de ervaring die je voor bemoederen nodig hebt. Bemoederen heeft grote voordelen. In tijden van stuurloosheid en reorganisatie, als er behoefte is aan een krachtige leider, is bemoederen een uitstekende strategie.

Valkuil:
Bemoederen houdt in dat je de macht naar je toe trekt. Doe je dat te vaak, dan kunnen mensen bang voor je worden. Je maakt ze immers afhankelijk van je en machteloos, en stelt je bazig en betweterig op. Vooral zelfverzekerde mensen hebben weinig behoefte om bemoederd te worden. Bemoederen zul je dan ook moeten beperken tot die momenten dat het zinvol is, bijvoorbeeld als er sprake is van onzekerheid en chaos.

7. Ophelderen

Daarom doe je het:
Het kan zijn dat je helemaal misselijk wordt van politieke spelletjes, verleidingstrucs of emotionele chantage. Je hebt helemaal geen zin in een rol of een strategie. Dan is ophelderen iets voor jou. Ophelderen is de vaardigheid om de werkelijkheid zo waarheidsgetrouw weer te geven, zo helder en transparant mogelijk. Je verbloemt niet, je verdraait niet en je liegt niet. Je vertelt simpelweg de waarheid en presenteert de feiten zoals ze zijn. Ophelderen is belangrijk als het werk onoverzichtelijk en complex is geworden. Iedereen heeft zijn eigen verborgen agendaatje en niemand weet nog waar het ook alweer echt om gaat. Een stuk openheid kan dan structuur brengen en mensen de ogen openen. Ben je iemand die geregeld opheldert, dan ben je voor anderen heel betrouwbaar. Ze weten wat ze aan je hebben en wat niet, en door je eerlijkheid durven mensen je te vertrouwen. Daardoor kun je op een chaotische werkvloer de bindende factor worden. Jij bent de persoon die overzicht houdt en ervoor zorgt dat de neuzen dezelfde kant op wijzen. Vooral vrouwen tussen de 35 en 40 houden vaak van ophelderen. Ze zijn zelfverzekerd, hebben het wel gehad met al die spelletjes, en hebben een no-nonsense mentaliteit. Vaak is de sterke behoefte aan ophelderen in deze leeftijd slechts een fase. Door op te helderen zet je alles even op een rijtje: Hoe ziet de realiteit eruit? Wat zijn nu je feitelijke carrièrekansen? Alles bij elkaar genomen, wat doet er echt toe, op het werk en voor jezelf?

Valkuil:
Ophelderen is niet altijd even handig of verstandig. Niet iedereen zit altijd maar op de waarheid te wachten, hoezeer je ook gelijk hebt. Je kunt mensen zelfs onnodig kwetsen door altijd maar te zeggen waar het op staat. Werk je bovendien in een organisatie waar alleen maar politieke spelletjes worden gespeeld, dan kun je, omwille van je carrière, vaak maar beter gewoon meedoen dan tegen de gevestigde orde aan te schoppen. Je kunt dan beter, in stilte, de situatie voor jezelf ophelderen.

Tekst: Pieternel Dijkstra
Goed Gevoel 3, maart 2008