Wat als je depressief wordt van zwanger zijn?

Over postnatale depressies is al veel gezegd en geschreven maar antenatale depressies komen minder aan bod. De antenatale depressie of een zwangerschapsgerelateerde depressie is een depressie die ontstaat tijdens een zwangerschap.

Cijfers zijn er niet, maar geschat wordt dat het een op tien vrouwen in een of andere vorm treft. Er wordt ook gezegd dat een vrouw meer kans heeft op een antenatale depressie dan op depressie acht weken na de geboorte.

Negatieve emoties
Deze vrouwen zitten niet op een roze wolk tijdens hun zwangerschap, maar ervaren integendeel een hele waaier aan negatieve emoties. Emoties die ze meestal niet kunnen of durven uiten, omdat de maatschappelijke druk om trots en blij zwanger te zijn nu eenmaal erg groot is. Iets wat de symptomen nog kan verergeren.

Vrouwen die lijden aan een erge vorm plegen wel eens een abortus, denkende dat ze het kind niet willen, om vervolgens een leven lang spijt te hebben en zich schuldig te voelen.

Angst
Wie lijdt aan een antenatale depressie ervaart enorme angsten over de toekomst. Angst voor de bevalling, angst dat ze het kind niet graag zullen zien, angst dat ze zichzelf zullen kwijtraken, angst dat ze hun leven n iet meer leuk gaan vinden, angst dat ze een slechte moeder zullen zijn.

"Een terrorist in mijn buik"
"Ik kijk niet uit naar de toekomst. Ik heb schrik voor de extra verantwoordelijkheid over een ander leven, ik heb schrik om me overspoeld te voelen, om een slechte moeder te zijn, ik heb schrik dat ik het niet graag ga zien. Ik ben als de dood dat ik binnenzit met een krijsend kind, dat ik opgesloten zit en niet meer weg kan." Dat biechtte Lucy Taylor op aan haar man.

"We worden niet verondersteld om over zulke dingen te praten. Zwangere vrouwen moeten volgens het cliché stralen. Ik wilde dat ook, maar het lukte me niet. Ik dacht dat mijn zwangerschap 9 maand lang een roze wolk zou zijn. Ik dacht dat ik als zwangere vrouw gek ging zijn op het kopen van schattige kinderkleertjes.

Maar in plaats daarvan voelde is me alsof mijn leven tot een einde kwam, alsof de vrouw die ik al die jaren kende stilletjes aan het sterven was. En vervolgens voelde ik me schuldig en haatte ik mezelf om zoiets te denken."

Een andere vrouw verwoordde het als volgt: "Ik voel me gekaapt, alsof er een kleine terrorist mijn lichaam naar de knoppen aan het helpen was."

Oorzaken
Over de oorzaken is zo goed als niets bekend. Het wordt toegeschreven aan een hormonaal onevenwicht of psychosociale factoren. Zo zou wie angstig is of aan een depressie lijdt, vatbaarder zijn voor antenatale depressie. Een ongeplande of ongewenste zwangerschap, een miskraam of doodgeboren kind en het gevoel geen controle te hebben over je lichaam, kunnen ook bijdragen aan de depressie. 

Volgens nog andere worden antenatale (en postnatale) depressies veroorzaakt door een (onderliggend) gevoel van waardeloosheid, schuld, het niet waarmaken van verwachtingen, schrik van het oordeel van anderen en schaamte om de depressieve gevoelens.

Ambivalentie
Lucy Taylor ziet nog een andere oorzaak: de stijgende leeftijd van de moeders. "Moeder worden op latere leeftijd heeft zijn voordelen, maar een van de nadelen is dat je moet omgaan met de ambivalentie. Je hebt al wat geleefd, wat meegemaakt en je beseft heel scherp dat je nooit meer zo wild of avontuurlijk kan gaan.

Bovendien heb je al vaak een leeftijd bereikt waarop je ook al hebt nagedacht over een leven zonder kinderen. Je droomt van wilde reizen, en bij een zwangerschap, moet je afscheid nemen van die onvervulde dromen."

Idealisering moederschap
Psychotherapeute Rozsika Parker ziet nog een andere reden: de idealisering van het moederschap en het negeren van moederlijke ambivalentie en twijfels. Vrouwen zien zich genoodzaakt de negatieve gevoelens te onderdrukken, wat volgens Parker leidt tot depressies.

Ze gelooft dat als moeders hun emoties vrij zouden mogen uiten, er minder depressies zouden zijn. Sterker nog: vrouwen die de negatieve emoties niet negeren, zullen volgens Parker intensere gevoelens van vreugde en liefde ervaren eens de baby is geboren.

Of die theorie ook klopt, moet nog blijken. (edp)