-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel

Bang, boos of verdrietig? Ook dat is gezond!

© thinkstock.

We streven zo naar geluk, dat we weleens durven te vergeten dat ook 'negatieve' emoties essentieel zijn voor onze mentale gezondheid.

Durf jij je boosheid niet te uiten of ben je beschaamd over je verdriet? Dan is dat misschien een gevolg van onze cultuur en haar voortdurende nadruk op positief denken. Natuurlijk is het de moeite waard om optimistische gedachten te cultiveren, maar ook moeilijke emoties mogen er best zijn. Het leven is nu eenmaal niet altijd rozengeur en maneschijn. Bovendien heeft de manier waarop je met al die gevoelens omgaat een belangrijke impact op je levenskwaliteit.

Klinisch psychologe Liselot Van de Veire bevestigt dat: 'Vandaag de dag denken steeds meer mensen dat ze voortdurend vrolijk moeten zijn, terwijl boosheid en verdriet een belangrijk deel uitmaken van ons leven. Onderzoek toont aan dat het erkennen en herkennen van zulke emoties cruciaal is voor onze gezondheid. Het gevoelsleven is complex en dat maakt het een hele uitdaging om ermee om te gaan. Emoties zijn zelden duidelijk afgelijnd en missen rationaliteit. Zo kan je misschien wel begrijpen waarom die ene vriendin een leugentje vertelde, je vader een affaire had of je zoon zelden op bezoek komt, maar dat neemt de pijn die je binnenin voelt, niet zomaar weg. Het is dan ook geen goed idee om angst, boosheid en verdriet te onderdrukken.'

Leer surfen op je emoties

Emoties zijn geen vaststaande feiten
Liselot Van de Veire: 'Ik vergelijk gevoelens graag met golven die komen en gaan. Ze zwellen aan, bereiken een hoogtepunt en gaan vervolgens weer liggen. Laat je dus gerust door die stroom meevoeren. Erken je gevoelens en aanvaard de realiteit, maar maak ook voldoende ruimte voor verandering. Zowel het onderdrukken van, als het vastklampen aan moeilijke emoties kan nefast zijn voor je gezondheid. Beide vragen namelijk ontzettend veel - en vaak verloren - energie.'

Leer loslaten en aanvaarden
Liselot Van de Veire: 'Maak een onderscheid tussen situaties waar je iets aan kan veranderen en die waar je zelf geen vat op hebt. De quote van theoloog Reinhold Niebuhr is er dus eentje om te onthouden: 'Geef me de kracht om te veranderen wat ik kan veranderen, de berusting om te accepteren wat ik niet kan veranderen en de wijsheid om het verschil te zien.' Vooral vrouwen durven hier weleens tegen te zondigen door te rumineren. Zo noemen wij het langdurig herkauwen van gevoelens en problemen. Wie rumineert blijft in de maalstroom van negatieve gedachten hangen.'

Taal kan troosten
Liselot Van de Veire: 'De uitdrukking 'Schrijf het van je af' is niet uit de lucht gegrepen. Word je overspoeld door emoties en weet je het even allemaal niet meer? Probeer dan om die gevoelens op papier te zetten. Het is vaak moeilijk om precieze termen te gebruiken, maar dat hoeft ook niet. Emoties zijn veel vaker troebel dan helder en door alles neer te pennen krijgen ze bestaansrecht. Dat creëert rust. Het kan ook helpen om je eigen taal aan te passen. Zo kan je 'Ik ben boos' vervangen door 'Ik voel boosheid'. Gevoelens maken je mee tot wie je bent, maar jezelf identificeren met emoties is geen goed idee.'

Doe het op jouw manier
Liselot Van de Veire: 'Ga dagelijks op zoek naar manieren om je gevoelens te verwerken. Dat zorgt ervoor dat je beter gewapend bent tegen gebeurtenissen met een flinke impact op je leven. Zo weet je in de toekomst hoe je kan omgaan met intensieve emoties. Ben je graag even alleen om hard te schreeuwen of maak je liever een fikse wandeling? Hoe we omgaan met gevoelens is heel persoonlijk.'

Natuurlijk mag optimisme
Lieselot Van de Veire: 'Vergeet niet dat focussen op positieve mensen, situaties en gebeurtenissen niet hetzelfde is als het verdringen van alles wat negatief lijkt. Som dus gerust elke avond vijf dingen op waar je dankbaar voor bent en herhaal positieve verhalen door ze met anderen te delen, er foto's van te nemen of ze neer te pennen.'

Bang

Liselot Van de Veire: 'Angst kan een reactie zijn op een concrete dreiging, maar kan ook wijzen op een ruimer en vager gevoel van onbehaaglijke spanning. De Engelse woordenschat houdt rekening met dat onderscheid (fear vs. anxiety), maar onze taal niet. Wie bang is, voelt zich bedreigd en reageert daarop doorgaans met een hogere staat van paraatheid. Ons lichaam maakt zich klaar om te reageren, maar uit onderzoek blijkt dat we onze angst vaak groter inschatten dan hij in werkelijkheid is. Het zorgt voor zuchten van opluchting en vreugdesprongetjes achteraf, maar er hangt ook een minder mooi kantje aan vast. Het overschatten van onze angst werkt namelijk vermijdingsgedrag in de hand. Want wie (onterecht) denkt dat hij zal blokkeren tijdens een moeilijke opdracht, probeert er vaak ook onderuit te komen en gunt zichzelf niet langer de kans om het tegendeel te bewijzen.'

Het nut van angst

1. Angst is een beschermende emotie
'Angst kan verlammend werken: het kan verhinderen dat je dromen najaagt en kan je klein houden. Maar schrik zorgt ook voor veiligheid. Veel vormen van angst ontstonden om onze overlevingskansen te vergroten. Zo zullen de meeste mensen te bang zijn om over een koord boven een ravijn te stappen en tijdens het wildkamperen beren te knuffelen. Angst beschermt tegen roekeloos gedrag en maakt deel uit van een gezond ontwikkelingsproces. Zo is het normaal dat kinderen onder de vier jaar bang zijn voor lawaai, vreemden, afzondering, de nacht en dieren en dat vijf- tot zesjarigen boeven, spoken en verlating vrezen.'

2. Angst kan groei in zich dragen
'Wie de grenzen van z'n comfortzone aftast, kan bang worden. Je gaat nieuwe uitdagingen aan en leert andere vaardigheden: dat is spannend. Die spanning brengt angst, maar ook enthousiasme met zich mee. Bang zijn blijft een onaangenaam gevoel, maar dat je er sterker en beter uitkomt, is een troostende gedachte.

3. Angst helpt je presteren
'Angst kan een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van stress. Je bent bang dat de toekomst niet zal lopen zoals je hoopt en onderneemt daarom actie of net niet. Goed met die spanning leren omgaan helpt om het beste uit jezelf te halen. Zo kan de stress voor een sollicitatiegesprek een stimulans zijn, waardoor je goed voorbereid vertrekt. De spanning die je voelt, bewijst bovendien dat je iets belangrijk vindt en dat het de moeite waard is om ervoor te gaan.'

Boos

Liselot Van de Veire: 'Boosheid is een sterke en rauwe emotie die een duidelijke boodschap in zich draagt: 'Iets moet veranderen'. Vandaag wordt kwaadheid nog te vaak afgeschilderd als onredelijkheid. We beschouwen het als een bijtende en potentieel gevaarlijke emotie die we maar beter kunnen verbergen. Terwijl het grootste gevaar schuilhoudt in onderdrukte irritaties en boosheid. Als je die in alle stilte blijft opstapelen, zullen ze zich uiteindelijk onvermijdelijk een weg naar buiten banen. Dat kan tot een explosieve woedeaanval leiden. Een ander risico bij verborgen woede is dat mensen het gevoel op zichzelf gaan richten en zelfdestructief worden. Daarom is het belangrijk om de eerste signalen van boosheid bij jezelf te herkennen. Bij de een wijst een blos op de wangen op nakende kwaadheid, bij de andere begint het bij een gevoel van lichte ergernis. Hoe sneller en beter je die signalen leert oppikken, hoe makkelijker je erop kan reageren.'

De pluspunten van boosheid

1. Gramschap wijst op normen en waarden
'Boosheid kan een reactie zijn op onrecht dat jou of een ander aangedaan wordt. Het is een pleidooi voor gerechtigheid en is dus nauw verbonden met je normen en waarden. Bovendien vertelt boosheid je heel wat over jezelf. Als je aandacht hebt voor het gevoel (wanneer en waarom we boos worden), kan je er veel van leren. Je ontdekt wat je belangrijk vindt en waar je graag naartoe wil.'

2. Kwaadheid is een potentiële bron van energie
'Als je er constructief mee omgaat, kan boosheid je energie geven om voor je eigen zaak op te komen. Boosheid is een motiverende kracht: die prikkels geven je het duwtje in de rug dat je nodig hebt om actie te ondernemen en eventuele moeilijkheden te overwinnen.'

3. Boosheid kan je relatie redden
'Onderzoek toont aan dat het onderdrukken van woede nefast kan zijn voor je relatie. Wanneer je boosheid verbergt, weet je wederhelft niet dat hij in jouw ogen iets verkeerd gedaan heeft. Dus gaat hij of zij ermee door. En zo wordt het er thuis natuurlijk niet gezelliger op. Hetzelfde geldt trouwens binnen werkrelaties, familiebanden en vriendschappen.'

Bedroefd

Liselot Van de Veire: 'Verdriet kan veroorzaakt worden door een breuk of verlies, maar kan ook zonder directe aanleiding de kop opsteken. Mensen worden minder vaak zonder duidelijke reden boos of bang wakker, terwijl iedereen ongetwijfeld al eens met een bedroefd gevoel uit bed stapte. Soms ontwaken we bijzonder goedgeluimd, soms met een triest gevoel. Dat is niet noodzakelijk een teken aan de wand, het maakt ons menselijk. En hoewel we het woord 'verdriet' steeds makkelijker lijken te vervangen door de term 'depressie', blijven het uiteindelijk twee heel verschillende toestanden. Verdriet dat blijft aanslepen, kan uitmonden in een depressie, maar gaat dan gepaard met tal van andere symptomen. Denk maar aan concentratie- en slaapstoornissen, minder energie en mogelijks zelfs zelfdodingsgedachten. Verdriet dat langer aansleept, is dus niet altijd een reden tot paniek. Zeker als de bedroefdheid veroorzaakt wordt door een stukgelopen relatie of de dood van een naaste, is het normaal dat je meer tijd nodig hebt om met die veranderde realiteit te leren omgaan. Verstoort het verdriet je dagelijkse bezigheden (thuis, op het werk of in de hobbyclub) langdurig? Dan moet er wel een belletje gaan rinkelen en kan hulp van buitenaf nuttig zijn.'

De voordelen van verdriet

1. Verdriet kan louterend zijn
'Wie ervoor kon kiezen om nooit meer verdrietig te zijn, zou het waarschijnlijk doen. En toch is het geen goed idee. Onaangename gevoelens onderdrukken leidt vaak tot nog ergere pijnen. Laat de droefheid liever toe en vertrouw erop dat ze na verloop van tijd zal afnemen. Denk maar aan een flinke huilbui en hoe die kan opluchten.'

2. Verdriet kan ook bitterzoet zijn
'Verdriet staat zelden op zichzelf. Hartzeer kan gepaard gaan met warme en dankbare gevoelens. Bijvoorbeeld bij een verlies dat je ongelukkig maakt, maar je tegelijk doet terugdenken aan alle mooie momenten samen.'

3. Verdriet vergroot de empathie
'Verdriet wordt meestal lichter als er anderen zijn die het je kunnen helpen dragen. Wie zelf ooit alle steun kon gebruiken, kan in de toekomst ook geneigd zijn om anderen bij te staan in moeilijke tijden.'

Door Melanie Goethals

07/07/15 15u41
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen