Het grote Slow Food-ABC

Hier en daar duiken in de media berichten op over 'slow food'. Maar wat is dat nu eigenlijk?

'Slow food' is het tegengestelde van 'fast food'. In plaats van massaproductie en snelle consumptie gaat het bij slow food om het opnieuw ontdekken. Ontdekken hoe plezant het ontspannen aan tafel te zitten en te genieten van authentiek, ambachtelijk vervaardigd voedsel.

Nog een doel van slow food: de culturele of traditionele keuken in stand houden en daarmee ook het oorspronkelijk gebruik van gewassen, zaden, dieren en landbouwgebruiken van een regio. De beweging bestaat al zoín twintig jaar maar krijgt de laatste jaren een nieuwe boost. Een ABC moet het een en ander duidelijk maken.

Ark van de smaak
Symbolische ark waarin, in de lijn van zijn bijbelse voorganger, 750 authentieke, met uitsterven bedreigde streekproducten verzameld zijn, van Texelse schapenkaas tot Fins Kalakukko-brood. De Slow Food-beweging probeert deze te beschermen door Presidia op te richten (zie P).

Boccondivino
De wieg van de Slow Food beweging staat in de Osteria del Boccondivino, een restaurant in Bra, een slaperig stadje in het Noord-ItaliÎ. Hier besluit een groepje geëngageerde jongeren, waaronder een zekere Carlo Petrini, in 1986 om een organisatie op te richten, met als doel streekproducten en lokale wijnen te beschermen, en het traag genieten van goed eten te promoten.

Wanneer in 1988 in Rome de eerste Italiaanse McDonalds wordt geopend, komt alles in een stroomversnelling. Ze dopen hun beweging, waarvan Petrini tot voorzitter wordt verkozen, om tot Slow Food en willen hiermee een tegenwicht bieden voor de macht van de multinationals, de smaakvervlakking, Fast Food en de bijbehorende steeds sneller manier van leven.

Vandaag kent Slow Food 80.000 aanhangers over de hele wereld. Als symbool kozen ze voor de slak, omdat die zich kalmpjes een weg eet door het leven.

Convivia
De Slow Food-leden zijn verenigd in een 800-tal convivia. Het woord convivium staat voor een groep mensen die samen bijzondere producten en gerechten willen beschermen: ze steunen bijvoorbeeld de lokale producenten in de buurt, organiseren proeverijen of een bezoek aan een boomgaard.

Definitie van goed voedsel
Volgens Slow Food beantwoordt goed voedsel aan 3 criteria:
1. het productieproces respecteert de mensen die erbij betrokken zijn.
2. Het productieproces respecteert het milieu (vandaar dat Slow Food tegen genetisch gemodificeerde gewassen is).

3. En als allerbelangrijkste: het smaakt goed.

Eco-gastronomie
Een begrip gelanceerd door Carlo Petrini dat uitdrukt dat het genot van lekker eten hand in hand moet gaan met de zorg voor het milieu.

Fabio Marangon
De chef van het Italiaanse restaurant Cucinamarangon die dit jaar zijn schouders zet onder het Slow Food-paviljoen op de kookbeurs Kokerello in Gent.

Genieten
Vormt de kern van de Slow Food-filosofie, en de aanhangers pleiten vol passie voor het 'recht om te genieten'.

Ham
De Vlaamse hammenproducent Grega (052/33.49.42) is volgens Dirk Martens - de voorzitter van de Belgische Slow Food-afdeling - een goed voorbeeld van een typisch Slow Food-bedrijf. Omdat zij hun hammen langer laten rijpen, hebben ze zwaardere hammen nodig.

Die kun je tegenwoordig echter zo goed als niet meer krijgen omdat varkens steeds jonger geslacht worden. Dus laat Grega speciaal voor zijn hammen varkens fokken die ouder worden en ander voer krijgen.

Inkomsten
De internationale Slow Food Vereniging wordt voornamelijk gefinancierd met het lidgeld van de 80.000 leden. Verder komen de opbrengsten van de internationale evenementen die georganiseerd worden, en van de verkoop van artikelen en boeken.

Jones Nancy
Jaarlijks reikt Slow Food de Prijs voor Behoud van Biodiversiteit uit. In 2000 ging die naar Nancy Jones, die in MauretaniÍ een melkfabriekje opzette voor het verwerken van kamelenmelk. Zo kregen de mensen in de stad een alternatief voor geïmporteerd melkpoeder, terwijl de nomaden hun melk konden verkopen, en zo geld verdienen zonder hun nomadenleven op te geven.

Kokerello
Beurs voor chefs en lekkerbekken. Vindt dit jaar plaats van 1 tot 3 december in Flanders Expo. Er zal een groot Slow Food-paviljoen zijn, waarop ambachtelijke en streekproducten zullen worden voorgesteld, en typische streekgerechten bereid. www.kokerello.be

Limburgse stroop
Eén van de authentieke Vlaamse streekproducten die in aanmerking komen voor opname in de Ark van de Smaak. Tot Wereldoorlog II had elk dorpje in Limburg zijn eigen stroopperser, vandaag blijven daar in heel Vlaanderen nog maar enkele van over, zoals de gebroeders Bleus in Wellen (012/74.29.57). Echte Limburgse stroop mag alleen uit appels, peren en vakmanschap bestaan.

Manifest
Slow Food is officieel van start gegaan in 1989, toen vertegenwoordigers van vijtien landen het Slow Food Manifest hebben ondertekend in Parijs.

Organisch geteeld voedsel
Net als bij Slow Food wordt er bij organisch geteeld voedsel naar gestreefd om het milieu zo min mogelijk te belasten. Slow Food vindt het daarbovenop belangrijk dat een product authentiek is, de mensen die het maken gerespecteerd worden en het bovenal voortreffelijk van smaak is.

Presidia
Kleine projecten, opgezet om producten, dierenrassen of gerechten die dreigen te verdwijnen te helpen. Producenten worden uitgenodigd op proeverijen, hun adres wordt doorgegeven aan delicatessenzaken, er wordt een folder over hen verspreid.

Quote Carolo Petrini
'Als onze gezondheid bedreigd wordt door ongezonde voeding en steeds terugkerende voedselschandalen, willen wij dat de voordelen van genieten van gezond eten opnieuw ontdekt worden.'

Rekensommetje
Volgens een onderzoek van Insites besteedt 60 procent van de Belgen in toenemende mate aandacht aan gezond eten. 90 procent wil graag weten waar hun voedsel vandaan komt.

Salon van de Smaak
Om de twee jaar komen in oktober tienduizenden mensen naar Turijn om er vijf dagen rond te lopen tussen rijen kraampjes met zoetigheden, kazen, groenten en alle mogelijke andere specialiteiten uit de hele wereld. Slow Food organiseert nog verschillende andere soortgelijke beurzen, zoals Cheese, Slow Fish.

Terra Madre
In 2004 werden 5.000 boeren uit de hele wereld, van Californische abrikozentelers tot Ethiopische tarweboeren, uitgenodigd op het evenement Terra Madre in Turijn, om ideeën uit te wisselen. De volgende Terra Madre is gepland voor 2006, en wil koks en producenten samenbrengen.

Universiteit van Gastronomische Wetenschappen
In Polenzo, een gehucht van Bra, richtte Slow Food in 2004 een Universiteit van Gastronomische Wetenschappen op. Het is geen kookschool, maar een plek waar studenten uit de hele wereld tijdens een zesjarige opleiding de meest uiteenlopende aspecten van voeding belicht zien: de geschiedenis ervan, de economie, de literatuur.

Vlaanderen
Op dit ogenblik telt Slow Food in Vlaanderen (en WalloniÎ) zo'n 300 leden. Voor meer info kan je terecht bij de voorzitter, Dirk Martens, op 03/385.39.77.

Wijze woorden
Mahatma Gandhi zei het al: 'Wees zelf de verandering die je graag in de wereld zou zien.' Kijk eens verder dan je lokale supermarkt, en koop seizoensgroenten op de markt of bij een boer in de buurt. Ga op zoek naar een goede slager of viswinkel, of abonneer je op een bio-groentenmand (info: www.biodichtbijhuis.be). Denk na over wat je eet. En het allerbelangrijkste: geniet. Het zijn drukke tijden, maar ooit moet je toch de tijd vinden om op een zondag bij een goed glas wijn een authentiek recept uit te proberen, met ingrediÎnten die je 's ochtends zelf bij de boer hebt opgepikt, niet?

X-factor
Carlo Petrini (nu 55) heeft zoveel media-aandacht gekregen dat hij zich tegenwoordig liever op de achtergrond houdt.

'Zelfs'
als aan het eind al het andere is weggevallen, kunnen we nog steeds troost vinden bij lekker eten', aldus Anthelme Brillat-Savarin, Frans gastronoom.

Door Nathalie Balsing
(Goed Gevoel, november 2005)