-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Deze vetten heb je nodig

Vet slecht? Het hangt er maar van af. De vetten uit vis en walnoten, bijvoorbeeld, spelen een cruciale rol voor een goede gezondheid. Wij spraken erover met een voedingsdeskundige.

In een samenleving waar het aantal mensen met overgewicht hand over hand toeneemt, is er een stijgende tendens om vetten uit de voeding te schrappen. Alle vetten. Nochtans zijn sommige vetten onmisbaar voor ons lichaam én een weldaad voor een goede gezondheid. 'De vetzuren die ons lichaam uit vis, planten, noten en zaden onttrekt, worden niet voor niks 'essentiële vetten' genoemd', weet Marleen Van Loo, voedingsdeskundige aan de Katholieke Hogeschool Kempen. 'Ze zijn dat ook letterlijk. Ons lichaam heeft die vetten namelijk nodig om goed te functioneren, maar is niet in staat ze zelf aan te maken. Voldoende opname uit onze voeding is met andere woorden cruciaal.'

Goed of slecht
Globaal genomen kunnen vetten in twee categorieën worden opgedeeld: verzadigde vetten, die ongezond zijn, en onverzadigde vetten, die je lichaam heel wat te bieden hebben.

Verzadigde vetten zijn vooral terug te vinden in producten van dierlijke oorsprong, zoals vet vlees en (volle) zuivelproducten. Ook heel wat industrieel bewerkte producten zijn rijk aan verzadigde vetten. Denk maar aan chips, koekjes, chocolade... 'Verzadigde - en dus slechte - vetten zijn eigenlijk heel gemakkelijk te herkennen', weet Marleen Van Loo. 'Op kamertemperatuur neemt verzadigd vet een 'vaste' vorm aan. Deze vetten zorgen voor een verhoging van je cholesterolniveau.'

Onverzadigde vetten vinden we dan weer vooral terug in plantaardige producten, zoals noten, zaden en oliën. Ook vette vis is rijk aan onverzadigde vetten. Er zijn twee belangrijke families onverzadigde vetten: omega 3- en omega 6-vetten. En twee van die vetten worden 'essentieel' genoemd. Marleen Van Loo: 'Het gaat meer bepaald om linolzuur en alfalinoleenzuur. Je lichaam kan uit deze essentiële vetzuren nog andere vetzuren afleiden. Linolzuur en de daarvan afgeleide vetzuren vormen samen de groep van de omega 6-vetzuren. Alfalinoleenzuur en zijn afgeleiden worden omega 3-vetzuren genoemd.'

Een waaier aan gezondheidstroeven

1. Ze houden je huid in topconditie
Marleen Van Loo: 'Linolzuur speelt een belangrijke rol in de gezondheid van de huid. Een tekort uit zich dan ook in een droge huid.'

2. Ze beschermen je hart en bloedvaten
Marleen Van Loo: 'Vroeger werd ervan uitgegaan dat hart- en vaatziekten vooral met een hoge cholesterol te maken hadden. Om die reden worden omega 6-vetzuren naar voren geschoven als weldadig voor de cardiovasculaire gezondheid, omdat zij een gunstig effect hebben op het cholesterolniveau in je bloed. Nu weten we dat ook bloeddruk, hartritmestoornissen en de niveaus van andere vetten in je bloed een rol spelen. En al die aspecten worden dan weer gunstig beïnvloed door omega 3-vetzuren.'

3. Er is een verband met depressie en dementie
Marleen Van Loo: 'Van een goede omega 3-omega 6-verhouding is bekend dat het een rol speelt in de gezondheid van de hersenstructuren en de hersenfuncties. Er zijn ook aanwijzingen dat er een verband bestaat tussen verlaagde vetzuurspiegels en aandoeningen als dementie en depressie. Alleen is het niet duidelijk wat oorzaak en wat gevolg is. Het zou kunnen dat een slechte verhouding omega 3-omega 6 je risico op de ziekten verhoogt, maar het is net zo goed mogelijk dat de aandoeningen zelf de vetzuurspiegels verstoren. Het is dan ook wachten op verder wetenschappelijk onderzoek om te achterhalen of het onder controle houden van je vetzuurspiegels deze aandoeningen kan helpen voorkomen of ze misschien zelfs gunstig zou kunnen beïnvloeden.'

4. Ze zijn lief voor je lijn
Marleen Van Loo: 'Voor wie kampt met overgewicht heeft vet vaak een uitsluitend negatieve connotatie. Onverzadigde vetten maken nochtans een essentieel onderdeel uit van een gezond voedingspatroon, ook voor wie op de lijn let. Je hebt vet nu eenmaal nodig. En in de praktijk blijkt bovendien dat wie vet schrapt uit zijn menu, dat meestal compenseert door extra suikers, en dat is ook nefast voor je gewicht. Bovendien vertraagt vet de maaglediging en zorgt het voor een langduriger gevoel van verzadiging, waardoor je minder geneigd zal zijn naar (ongezonde) tussendoortjes te grijpen.' Niet alle vetten schrappen uit je voeding, maar de verzadigde bannen en vervangen door gezonde, onverzadigde vetten is dan ook het devies.

De perfecte balans
Het onderscheid tussen verzadigde - en dus ongezonde - en onverzadigde, gezonde vetten raakt meer en meer ingeburgerd, en heel wat mensen hebben de verzadigde bereidingsvetten al langer uit hun keuken gebannen en vervangen door plantaardige oliën. Maar wist je dat je pas optimaal van de weldaden van gezonde vetten kan profiteren als je zowel omega 3- als omega 6-vetten consumeert? En dan ook nog eens in de juiste verhouding? Wetenschappelijke studies hebben namelijk aangetoond dat het juiste vetzuurevenwicht belangrijk is voor de goede werking van ons lichaam.

Marleen Van Loo: 'In ons westers voedingspatroon is dat vetzuurevenwicht doorgaans aanzienlijk verstoord omdat we verhoudingsgewijs eerder veel omega 6-vetzuren binnenkrijgen. Die zijn namelijk in veel meer voedingsmiddelen aanwezig. De verhouding omega 6-omega 3 bedraagt nu gemiddeld 10 à 15 tegen 1, terwijl we naar een verhouding van maximaal 4 à 5 tegen 1 zouden moeten streven.' Voor elke 4 à 5 gram omega 6-vet zou je met andere woorden 1 gramomega 3-vet moeten consumeren. Daarom is het een goed idee wat vaker vette vis op het menu te zetten. Dat is en blijft namelijk een belangrijke omega 3-bron.

Producten met een plus
Niet zo'n visliefhebber? In de supermarkt vind je vandaag ook een heel gamma producten waaraan omega 3-vetzuren werden toegevoegd. Marleen Van Loo: 'Door de voeding van kippen aan te passen is het bijvoorbeeld mogelijk eieren te produceren die meer omega 3-vetzuren bevatten, en ook heel wat producenten van margarines, minarines en bereidingsvetten hebben de vetverhoudingen in hun producten zodanig aangepast dat ze de verhouding omega 3-omega 6 in ons voedingspatroon kunnen helpen recht te trekken.'

In een pilletje
Net als de meeste vitamines en mineralen vind je essentiële vetzuren vandaag ook in de vorm van supplementen. Marleen Van Loo: 'Die kunnen een alternatief zijn voor wie nooit vis of noten eet. Hou er wel rekening mee dat het gebruik van dergelijke supplementen niet zonder risico is als je bloedverdunners slikt. Overleg daarom altijd met je arts als je een vetzuursupplement overweegt, zeker als je tegelijkertijd ook andere medicatie gebruikt.'

Ook mama's in spe die weten dat hun vetzuurbalans verstoord is, zouden een supplement kunnen overwegen. 'We weten namelijk dat als een zwangere vrouw vetzuren niet in de juiste verhouding binnenkrijgt, de vetzuurbalans in het navelstrengbloed evenmin gunstig is.' En aangezien vetzuren ook een invloed hebben op de hersenontwikkeling en de hersenfunctie, mogen we het belang daarvan toch niet onderschatten. 'Maar of je nu zwanger bent of niet, het beste advies dat ik kan geven is toch je voedingsgewoontes aan te passen', vindt Marleen Van Loo. 'Want een goed uitgebalanceerde en gevarieerde voeding levert je nog veel meer gezondheidsvoordelen op. Daar kan geen supplement tegenop.'

Wie volgende tips in acht neemt, kan rekenen op een gunstig effect voor zijn vetzuurbalans:
- Eet minstens eenmaal per week vette vis, bijvoorbeeld forel, haring, sardine of zalm.
- Smeer je boterhammen dun met een margarine of minarine, rijk aan onverzadigde vetten. Varieer de smeervetten die je gebruikt.
- Gebruik één eetlepel olie per persoon voor de bereiding van je warme maaltijd. Zorg daarbij voor voldoende afwisseling in de olie die je gebruikt: zonnebloemolie, koolzaadolie, olijfolie, lijnzaadolie, notenolie...
- Kies eens voor noten als tussendoortje, bij voorkeur ongezouten. Hou er wel rekening mee dat noten de meest vetrijke voedingsmiddelen zijn die er bestaan. Niet mee overdrijven, dus, maar een handvol per dag is prima.
- Strooi eens pitten of zaden over je salade.

Door Veerle Maes
Goed Gevoel, mei 2012

21/06/12 17u01
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen