Zo vermijd je een voedstelvergiftiging (1)

Vakantiegangers die te maken krijgen met 'turista' of reizigersdiarree, daar kijkt niemand nog van op. Maar ook in eigen land liggen voedselvergiftigingen voortdurend op de loer. Zeker tijdens de warme zomermaanden. Meer dan 60 procent van alle voedselinfecties zou zijn oorzaak in de eigen keuken vinden. Het goede nieuws is dat je ze dus ook zelf kunt voorkomen. Wij zochten uit hoe.

Wanneer voedsel bedorven is, merk je dat meestal meteen. Melk ruikt zuur, fruit krijgt bruine vlekken en op kaas verschijnt een schimmellaagje. Maar soms is voedsel besmet met bacteriën of virussen zonder dat je er iets van ruikt, ziet of proeft. Alles lijkt perfect in orde, maar van zodra het in je maag terecht komt, kan je je slecht gaan voelen. Je krijgt last van diarree, misselijkheid, buikkrampen en soms ook hoofdpijn en overgeven. Of tenminste, je kán er last van krijgen, want besmet voedsel eten leidt niet noodzakelijk tot een voedselvergiftiging.

Naast de aard en het aantal aanwezige ziektekiemen speelt ook de weerstand van wie het voedsel eet een belangrijke rol. Jonge kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld tijdens of vlak na een antibioticakuur, bij chemotherapie of bestraling, na een transplantatie,...) zijn veel vatbaarder voor voedselinfecties en -vergiftigingen. En ook zwangere vrouwen zijn een risicogroep. Vooral dan voor de listeriakiem, die zowel voor hen als voor hun ongeboren kind een bedreiging vormt. Behoor je tot één van die risicogroepen, dan raadpleeg je bij de eerste symptomen van voedselvergiftiging best meteen een arts. In het andere geval kan je bij lichte symptomen meestal wachten tot ze vanzelf overgaan. Zorg er wel voor dat je voldoende drinkt, want door veel overgeven en diarree loop je anders het risico uit te drogen. Heb je hoge koorts, raadpleeg dan best een arts. Doe dat ook als de symptomen langer dan 48 uur aanhouden of wanneer er bloed in je stoelgang zit.

De regels van de kunst
Bacteriën groeien niet vanzelf. Opdat ze zich optimaal zouden kunnen vermenigvuldigen, moet voldaan worden aan drie voorwaarden: voldoende voedsel, voldoende vocht én een aangename temperatuur (20 tot 37°C). In die omstandigheden kunnen bacteriën zich razendsnel vermenigvuldigen. Maar ook het omgekeerde is waar. Het koel, schoon en droog houden is dan ook dé basismaatregel om voedselvergiftiging te voorkomen. Handen wassen, de hygiënemaatregelen in je keuken respecteren en voedsel op de correcte manier bereiden en bewaren, doen de rest. De volgende tips helpen je alvast op weg:

- Handen wassen is een absolute must. Doe dat voor je begint met koken, maar ook telkens wanneer je een nieuw ingrediënt gebruikt en zeker wanneer je wisselt tussen vlees, eieren en andere producten. Ook handen wassen na een toiletbezoek is essentieel.

- Gebruik enkel goed schoongemaakt keukengerei en hou ook de keuken zelf grondig schoon. Het aanrecht heeft nood aan een dagelijkse onderhoudsbeurt, de koelkast moet maandelijks gereinigd worden.

- Schil groenten en fruit die je rauw eet, of was ze zorgvuldig onder stromend water.

- Hou rauwe en bereide producten gescheiden, om de overdracht van ziekteverwekkers (kruisbesmetting) te voorkomen. Gebruik bijvoorbeeld nooit hetzelfde mes voor rauwe en al bereide producten, en zet rauwe en klaargemaakte producten in de koelkast nooit op elkaar.

- Controleer regelmatig de temperatuur van je koelkast. Die mag maximaal 7°C, liefst 4°C bedragen. Je diepvriezer stel je in op -18°C of lager. Invriezen moet bij -24°C gebeuren.

- Plaats geen lauwe of warme voedingsmiddelen in de koelkast. Ze doen de temperatuur immers toenemen, waardoor bacteriën zich beginnen te vermenigvuldigen.

- Ontdooi bevroren producten in de koelkast of magnetron, niet bij kamertemperatuur of in warm water, want dan vermenigvuldigen de bacteriën zich razendsnel. Wil je toch snel ontdooien en heb je geen microgolfoven, plaats het product dan onder stromend koud water. Vries ontdooide producten nooit opnieuw in.

- De vaatdoek is een kiemhaard van bacteriën. Neem daarom elke dag een proper exemplaar en was de vuile opminstens 60°C. Vervang ook afwassponsjes en -borstels regelmatig.

- Gebruik een thee- of vaatdoek niet als handdoek en vervang hem regelmatig. In een nat exemplaar voelen bacteriën zich opperbest.

- De meeste bacteriën gaan dood boven de 70°C. Let er bij het koken dus op dat je alles goed tot in de kern verhit. Besteed extra aandacht aan de bereiding van vleesbereidingen en gevogeltevlees. Die bevatten vaak heel wat bacteriën en moeten daarom langer gebakken worden om die te vernietigen.

- Neem gekoelde en diepvriesproducten tijdens het boodschappen doen pas als laatste uit de winkelrekken. Laat niet te veel tijd verloren gaan vooraleer je ze thuis in de koelkast of diepvries plaatst en gebruik onderweg een isolerende zak.

- Dien bereid eten onmiddellijk op en laat het niet te lang staan. Ook koude buffetten, ingrediënten voor de barbecue,... kunnen niet langer dan twee uur buiten de koelkast bewaard worden.

Uit Goed Gevoel augustus 2009, door Veerle Maes