Zo vermijd je een voedstelvergiftiging (2)

Vakantiegangers die te maken krijgen met 'turista' of reizigersdiarree, daar kijkt niemand nog van op. Maar ook in eigen land liggen voedselvergiftigingen voortdurend op de loer. Zeker tijdens de warme zomermaanden. Meer dan 60 procent van alle voedselinfecties zou zijn oorzaak in de eigen keuken vinden. Het goede nieuws is dat je ze dus ook zelf kunt voorkomen. Wij zochten uit hoe.

Allemaal beestjes
De meeste voedselvergiftigingen worden veroorzaakt door ziekteverwekkende micro-organismen zoals bacteriën of virussen, die in de voeding aanwezig zijn. Soms zijn het de kiemen zelf die je ziek maken en spreken we van een voedselinfectie. In andere gevallen word je niet ziek door bacteriën zelf, maar zijn het de toxines of gifstoffen die ze produceren die tot een voedselvergiftiging leiden.

Dat is bijvoorbeeld het geval bij de Staphylococcus of bij de - gelukkig zeer zeldzame - Clostridium botulinum, die de - soms dodelijke - infectieziekte botulisme veroorzaakt. Behalve bacteriën kunnen ook virussen (bijvoorbeeld Hepatitis A en het Noro-virus) een voedselinfectie veroorzaken. Hoewel ze in de volksmond 'voedselvergiftigingen' worden genoemd, komen in ons land vooral voedselinfecties voor. In de meeste gevallen worden die veroorzaakt door Campylobacter (op nummer één), Salmonella, Escherichia coli en Listeria moocytogenes, naast de virussen.

Salmonella
- Boosdoener: Salmonellakiemen veroorzaken bijna de helft van alle voedselinfecties en zijn dan ook de bekendste.
- Mogelijke bronnen: fecale besmetting van verschillende types levensmiddelen zoals vlees en vleeswaren, gevogelte, (niet gepasteuriseerde) melkproducten en kaas en rauwe eieren.
- Symptomen: binnen twaalf tot 36 uur na het eten van besmet voedsel kunnen koorts, braken en diarree optreden.

Campylobacter
- Boosdoener: Deze bacterie is sinds enkele jaren verantwoordelijk voor het belangrijkste aandeel van de voedselinfecties.
- Mogelijke bronnen: Gevogelte en dan vooral onvoldoende verhit kippenvlees is de belangrijkste besmettingsbron voor de mens. Ook in schaal- en schelpdieren kan de bacterie voorkomen.
- Symptomen: Braken, diarree, buikpijn en koorts zijn de belangrijkste symptomen. Deze treden soms pas na een week op en kunnen vijf tot zeven dagen aanhouden. Omwille van de laattijdige en langdurige klachten, wordt vaak niet meteen aan een voedselvergiftiging gedacht.

Listeria monocytogenes
- Boosdoener: Komt minder vaak voor dan Salmonella en Campylobacter, maar is wel gevaarlijker. Vooral kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem zijn vatbaar voor een Listeriabesmetting.
- Mogelijke bronnen: Ongepasteuriseerde melk en kazen (bv. camembert op basis van rauwe melk), rauw vlees, vis en schaaldieren, gerookte zalm, maar ook rauwe groenten en verse kruiden kunnen Listeria bevatten.
- Symptomen: Koorts, hoofdpijn en misselijkheid zijn de meest voorkomende klachten.

Escherichia coli
- Boosdoener: Deze bacterie komt voor in de darmen van dieren en mensen. Ze is verantwoordelijk voor een kleiner deel van de voedselinfecties.

- Mogelijke bronnen: Rundvlees is de belangrijkste besmettingsbron, maar ook handen die niet gewassen worden na een toiletbezoek kunnen voedingsmiddelen besmetten.

- Symptomen: Koorts en (bloederige) diarree zijn de voornaamste klachten. Uitzonderlijk kan een besmetting ook aanleiding geven tot nieraandoeningen.

Uit Goed Gevoel augustus 2009, Veerle Maes