Alternatieve genezers

Placebo of medicijn?

De alternatieve therapeuten in ons land worden bedreigd. Een nieuw wetsvoorstel wil hen allemaal onderwerpen aan een zwaar medisch examen. Goed Gevoel ging praten met de vaandeldragers van beide partijen. Pierre Vreysen is paranormaal genezer: door middel van handoplegging geeft hij energie door. VUB-professor dr. Wim Betz is algemeen secretaris van SKEPP: de Studiekring voor Kritische Evaluatie van Pseudo-wetenschap en het Paranormale).

Pierre Vreysen (55) heeft al 20 jaar een full-timepraktijk als paranormaal genezer. In het wetsvoorstel op de vrijheid van therapie ziet hij de ultieme poging van de Belgische klassieke geneeskunde om de alternatieve genezers voor eens en altijd de mond te snoeren.


Wat houdt het wetsvoorstel op de vrijheid van therapie juist in?

Vreysen: 'België heeft van Europa op zijn donder gekregen omdat er bij ons geen enkele alternatieve therapie erkend is. 'Okay', hebben enkele slimme politici gezegd, 'We zullen zo'n wetsvoorstel indienen, maar dan moeten we de patiënt wel beschermen tegen eventuele kwakzalvers en een register aanleggen waarop alle erkende alternatieve therapeuten staan.' Volgens de heren politici is het echter onbegonnen werk om alle therapieën op hun eigen waarde te kwalificeren. Dus willen ze een groot, overkoepelend examen organiseren. Zie je het al gebeuren: homeopaten, osteopaten, handopleggers, astrologen, aroma- en kleurentherapeuten zullen allemaal hetzelfde examen voorgeschoteld krijgen, dat op universitair niveau zal liggen. Wat natuurlijk goed bekeken is, want wij zijn geen artsen en zullen allemaal voor het examen falen. En dan hebben ze alle alternatieve therapeuten en genezers met één beweging van de kaart geveegd of in de illegaliteit geduwd. Als de wet erdoor komt, is het met ons gedaan en heeft de klassieke geneeskunde op een zeer laffe manier gewonnen. Het is alsof zij ons uitdagen voor een gevecht maar zelf het terrein en de wapens kiezen, zodat de strijd zeker in hun voordeel beslecht wordt.'


Wat gebeurt er met je praktijk als je er niet in slaagt om op de lijst te komen?

'Dat wordt een catastrofe. Wanneer ik nu politie over de vloer krijg, moeten zij bewijzen dat ik iets verkeerd doe. Dat hebben ze nog nooit gekund, dus ben ik nog nooit veroordeeld. Als die wet er doorkomt, ben ik in overtreding vanaf het moment dat ik niet in dat register sta. Waar je mee bezig bent, zal dan niet langer belangrijk zijn: wie niet op de lijst staat, is in overtreding. En er staan zeer zware straffen op het onwettig uitoefenen van de geneeskunde.'


Bent u niet tevreden dat de overheid de rotte appels uit de mand wil halen?

'Ik ga niet ontkennen dat er in Vlaanderen kwakzalvers rondlopen en ik begrijp dat de regering het kaf van het koren wil scheiden, maar dan moet dat wel op een eerlijke manier gebeuren. In het buitenland staat men al veel verder met de erkenning van alternatieve genezers, zodat er voor elke therapie reeds een degelijke toetssteen ontwikkeld werd. Wanneer men elke alternatieve therapeut onderwerpt aan een test die aangepast is aan zijn vakgebied, heeft men mijn inziens een waterdichte en veel eerlijkere methode om de kwakzalvers van de alternatieve scène te verwijderden. In Nederland kan je je als paranormaal genezer laten registreren door mee te doen aan een test. Maar in België moet ik met dat registratiebewijs niet afkomen want 'in Holland kan alles'.


Waarom verhuist u uw handel dan niet naar Nederland?

'Dat zou natuurlijk het gemakkelijkste zijn, maar ook erg kortzichtig. In het verleden zijn er veel alternatieve therapeuten uit België weggetrokken, met als resultaat dat wij hier op dat gebied nog tien jaar achter staan. Het is dus van belang dat er een generatie alternatieve therapeuten voet bij stuk houdt want anders gaat er nooit iets veranderen. Trouwens, ik heb een goed draaiende praktijk met een groot patiëntenbestand. Dat zijn stuk voor stuk mensen die op mij rekenen en ik kan die mensen onmogelijk aan hun lot overlaten. Het feit dat wij hier in België nog in zo'n prehistorische situatie zitten, heeft ook te maken met de mentaliteit van de Belgische patiënt. Regelmatig staat de behandelende specialist of huisarts van een patiënt van mij voor een compleet raadsel hoe die zo goed is kunnen genezen. Het spijtige is dat die patiënt negen op tien keer niet durft zeggen dat hij bij mij in behandeling is, uit angst voor de reactie van de arts, die hem misschien als half gek gaat beschouwen. In Nederland bestaat er een veel kleiner taboe rond alternatieve genezingen en daar komt iedereen er ook voor uit dat hij bij zo'n genezer in behandeling is. Daarom heb ik zoveel bewondering voor bijvoorbeeld Marijn Devalck, die in een interview met Humo vertelde dat hij met zijn gekwetste stembanden al naar verschillende specialisten was geweest, maar dat hij uiteindelijk ten einde raad bij mij terecht-kwam en dat ik hem wel had kunnen helpen. Maar Marijn is een uniek geval. Er zijn weinig mensen die ervoor durven uitkomen dat ze in behandeling zijn bij een paranormale of andere alternatieve genezer.'


Begrijpt u de angst van artsen?

'Eigenlijk niet. Neem nu dat ik van de tien patiënten die zich aanbieden er maar één kan helpen, en die ene is uw dochter of vader, ben jij dan niet erg tevreden?'

Natuurlijk wel, maar mijn vader of dochter heeft meer kans om bij de overige negen te zitten.

'Bij de klassieke geneeskunde is dat niet anders. Zij kunnen ook maar een klein deel van de kankergevallen genezen. Maar bij hen wordt dat geaccepteerd omdat zij, gewapend met de foto's en scans, wetenschappelijk en dus ontegensprekelijk kunnen aantonen dat er voor die anderen geen hoop meer was. Wij kunnen dat niet en zijn daarom charlatans die er maar wat op los toveren. Ik vind dat een erg kortzichtige manier van benaderen.'

'Mijn vrouw is vijf jaar geleden overleden aan borstkanker. Toen zij stierf, zei iedereen: 'Maar dat kan toch niet? Als je echt een gave had, zou je vrouw niet gestorven zijn.' Dus als de vrouw van een oncoloog sterft, is hij geen goede oncoloog? Tegen hem gaat niemand zulke nonsens zeggen, tegen mij wel.'


Bent u gelovig?

'Ik geloof zeker meer dan de meesten. Ik denk ook niet dat mijn gave zomaar uit de lucht is gevallen: iemand of iets heeft ze mij gegeven. Het is ook daarom dat ik zo vastberaden ben om te blijven vechten. Ik heb mijn gave gekregen om mensen te helpen. Er niets mee doen zou bijna misdadig zijn. Ik geloof dat ik geholpen word door een dokter uit de geestenwereld en soms, als een patiënt echt in de problemen zit, vraag ik hem om raad. Ik neem mijn geloof wel niet mee in mijn praktijk. Dat is en moet een neutrale ruimte zijn waar ook niet-gelovers zich thuis voelen. Trouwens, de mensen die hier komen hebben wel wat anders aan hun hoofd dan de vraag of er nu leven is na de dood of niet.'


U vraagt al jaren aan SKEPP om uw gave te mogen bewijzen. Hoe wilt u dat doen?

'Ik vraag tien 'verse' hersenbloedingen en ga er prat op dat er na mijn behandeling zeven gezond naar huis mogen. Dat zijn er zeven meer dan wanneer men die mensen aan machines legt en angstig moet afwachten hoe ernstig hun verlammingstoestand achteraf zal zijn.'


Kan u uw talent niet bewijzen op patiënten die niet in acuut levensgevaar verkeren?

'Ik heb al hersenbloedingen behandeld, dus ik weet dat ik het kan. Ik wil het ook alleen op die manier bewijzen omdat - als een patiënt voor om het even welke ander kwaal tegelijkertijd ook een andere therapie volgt - het resultaat van mijn behandeling niet zuiver is. Waarom zou ik trouwens het risico lopen op gezichtsverlies en zo mijn goed draaiende praktijk in gevaar brengen?'


Wat hoopt u voor de toekomst?

'Samenwerken. Als de klassieke geneeskunde en de alternatieve genezers de handen in elkaar slaan en verder dan hun eigen winkel leren zien, zullen er veel meer patiënten op een doeltreffende manier geholpen kunnen worden.'

Prof. dr. Wim Betz van SKEPP voert al jaren verbeten strijd tegen wat hij noemt 'het hocus-pocus van de pseudo-wetenschappers'.


Hoe bent u met Pierre Vreysen in contact gekomen?

Prof. dr. Betz: 'Een paar jaar geleden wou toenmalig minister Colla de vier klassiekers van de alternatieve therapie erkennen. Het ging om homeopathie, acupunctuur, osteopathie en chiropraxie. Bij wijze van grap heb ik toen gezegd dat het toch wel discriminerend is voor onder meer de handopleggers en duiveluitdrijvers om enkel die vier te registreren. Toen kreeg ik een enthousiaste brief van Vreysen die zijn kunnen aan mij wou bewijzen.


De beruchte hersenbloedingen?

Inderdaad. Ik heb hem toen duidelijk gemaakt dat het bijna een onbegonnen zaak is om zijn eis in te willigen. Voor-eerst moet een hersenbloeding in een hospitaal behandeld worden en moet er aan dat ziekenhuis toelating gevraagd worden. Daarbij komt dat een hersenbloeding erg onvoorspelbaar is. Sommige patiënten zijn na een paar uur al beter, anderen zijn op een halve dag dood of voor de rest van hun leven verlamd. Dus we moeten Vreysen geen tien, maar hele reeksen hersenbloedingen laten behandelen voor iets over de effectiviteit van zijn behandeling te kunnen zeggen. Ik vroeg hem de test te ondergaan die ze ook in Amerika gebruiken om paranormaal genezers te testen. Omdat paragnosten pretenderen energievelden te kunnen voelen, zouden ze in staat moeten zijn om te kunnen voelen of er al dan niet een hand onder de hunne ligt. Dus stelde ik Vreysen voor om een kartonnen doos over mijn hand te zetten en dan moest hij voelen onder welke van zijn handen mijn hand zich bevond, links of rechts. Eenvoudig en bewijskrachtig. Maar dat wou hij niet.


Is Vreysen volgens u een bedrieger?

Ik denk dat die man er echt van overtuigd is dat hij genezende krachten heeft. In die zin is hij dus geen bedrieger. Feit is wel dat hij niet genoeg medische kennis heeft om bepaalde aandoeningen juist te diagnosticeren en dus op die manier zieken geneest die helemaal niet fysiek ziek waren. Neem nu het geval van die hersenbloeding die hij op een paar uur tijd helemaal heeft weggekregen. Een hersenbloeding is erg complex en heeft vaak de symptomen van andere aandoeningen, dus is er een erg duur apparaat nodig om te bepalen dat het wel degelijk om een hersenbloeding gaat. Die mevrouw met hersenbloeding is de hele tijd thuis gebleven en dus niet getest geweest. Met andere woorden: Vreysen kan onmogelijk weten of het werkelijk om een hersenbloeding ging. Waarschijnlijk had die persoon gewoon een zware migraineaanval, die ook soms gepaard ken gaan met verlammingsverschijnselen, maar zeker geen hersenbloeding. Al geloof ik best dat Vreysen ervan overtuigd is dat hij op miraculeuze wijze een hersenbloeding genezen heeft.'


Betekenen Vreysen en zijn alternatieve collega's een reëel gevaar?

'Op een bepaalde manier wel. Neem nu dat die vrouw van daarnet wel een hersenbloeding had gehad. De eerste uren zijn dan cruciaal en kunnen leven of dood betekenen. Als er dan een charlatan met zijn handen gaat zwaaien, gaat voor de patiënt erg kostbare tijd verloren.'


Is er voor SKEPP een verschil tussen de alternatieve therapieen zoals homeopathie of osteopathie en de paranormale therapieën zoals handoplegging?

'Neen, want homeopathie werkt ook door het paranormale. Als je iemand geneest met een pil waar niks inzit, ben je volgens mij bovennatuurlijk bezig. Een therapie moet bewijzen dat hij werkt. En daar blijken die alternatieve therapieën maar niet in te slagen. Dus zijn ze onbewezen en werken ze niet. Punt uit.'


Waarom steekt u zoveel energie in het ontmaskeren van wat naar uw mening kwakzalvers zijn?

'Uit verontwaardiging. Ik heb te veel slachtoffers van oplichterij gezien en de miserie die ermee gepaard gaat, maakt me woedend. Je moet weten dat drie kwart van de mensen die naar een arts stappen omdat ze zich niet goed voelen, uit zichzelf weer beter worden. Het is aan de arts om er deze uit te halen die echt hulp nodig hebben. Wat wil zeggen dat - wanneer je hocus-pocus doet - zeven à acht patiënten op tien tevreden zijn. Ze hebben geen last van nevenwerkingen en voelen zich goed in hun vel. Maar dat wil zeggen dat je er twee of drie hebt laten creperen, en dat is heel erg. Ik ken mensen die hun huis hebben verkocht voor alternatieve kankerbehandelingen waaraan ze toch gestorven zijn. Vrouwen met een beginnende, perfect behandelbare borstkanker, die onder paranormale behandeling de tumor hebben laten groeien tot het te laat was. Zo kan ik nog tientallen voorbeelden aanhalen.'


Toch stappen de meeste mensen pas naar een alternatieve genezer als ze zich door de klassieke geneeskunde in de steek gelaten voelen.

'Er zijn veel redenen waarom iemand zijn toevlucht zoekt in een alternatieve therapie. Studies hebben aangetoond dat ongeveer zeven procent van de mensen regelmatig een alternatieve therapeut bezoeken. Het grootste deel van deze mensen komen daar terecht omdat ze op zoek zijn naar aandacht en een beetje een depressief patroon vertonen. Ook Test-Aankoop heeft een tijdje terug onderzoek gedaan naar het waarom van een bezoek aan de alternatieve genezer. Daaruit bleek dat een grote groep lijdt aan een of andere reumatische of gewrichtsaandoening. Typisch aan deze pijnen is dat ze opkomen en weer wegtrekken, dus zelden constant aanwezig blijven. Het ligt dus voor de hand dat het net deze mensen zijn die trouw zijn in hun bezoek aan de alternatieve genezer omdat ze werkelijk denken dat hij hen helpt, terwijl het op en neer gaan van de pijn inherent is aan de aandoening en zeker geen verdienste van de therapeut.'


Zo plaatst u uw eigen winkel handig buiten schot.

'Ik geef toe dat de klassieke geneeskunde ook haar aandeel heeft in het succes van de alternatieve genezers. De huidige geneeskunde kampt met twee grote tekortkomingen. Vooreerst is er de slechte communicatie tussen arts en patiënt waardoor deze laatste zich vaak in de kou gelaten voelt. Daarbij komt dat artsen steeds minder tijd maken voor hun patiënten en deze dus een chronisch tekort aan aandacht hebben. Dat tekort aan communicatie proberen we stilaan op te vangen door vakken zoals sociale vaardigheden te integreren in het lessenpakket van de huidige generatie geneeskundestudenten. Maar het tekort aan aandacht valt door de arts veel moeilijker op te vullen. Voor het bedrag dat de arts ontvangt, kan hij het zich niet permitteren om een uur met een patiënt te zitten kletsen, want dan is hij binnen het jaar failliet. Een alternatieve genezer kan zich dat wel permitteren, want hij vangt binnen dezelfde tijdsspanne een paar duizend frank. Maar ik ga ermee akkoord dat het tijd wordt dat de artsen eens terug wat meer oog krijgen voor de patiënt. Anders duwen we ze gewoon in de richting van de alternatieve charlatans. En dat kan toch niet de bedoeling zijn.'


Door Famke Robberechts
(Goed Gevoel, april 2001)