-
Goed Gevoel - Logo
gezondheid/psycho
Goed Gevoel
Goed Gevoel

Darmen in de knoop

Tien keer per dag naar het toilet hollen of net dagenlang geconstipeerd zijn. Een opgeblazen gevoel en vervelende krampen. Voor minstens één volwassene op tien klinkt dit helaas bekend in de oren. Zij lijden aan het prikkelbare darmsyndroom. Waar komt deze aandoening vandaan en vooral, wat doe je eraan?

Buikpijn, krampen, een opgeblazen gevoel. Iedereen heeft er wel eens last van. Meestal zijn de klachten gelukkig van voorbijgaande aard, maar bij sommige mensen is er sprake van meer dan een tijdelijk ongemak. Zij hebben weken-, maanden-, soms zelfs jarenlang last van deze vervelende symptomen, die hun sociaal leven volledig dreigen te ontwrichten en hun levenskwaliteit aanzienlijk naar beneden halen. In de meeste gevallen blijkt het dan te gaan om het zogenaamde prikkelbare darmsyndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrom (IBS). Deze aandoening, ook wel eens spastische dikke darm of spastisch colon genoemd, is één van de meest voorkomende maagdarmziekten, goed voor zowat twintig procent van de consultaties bij maagdarmspecialisten en vijf procent van de raadplegingen bij de huisarts. Naar schatting tien tot twintig procent van de volwassenen heeft last van zo'n prikkelbare darm. Bij vrouwen komt ze twee keer meer voor dan bij mannen.

What's in a name?

Eigenlijk staat de term prikkelbare darmsyndroom voor een hele verzameling van klachten, die heel sterk kunnen variëren. Buikpijn en krampen, winderigheid, een opgezette buik en onregelmatige ontlasting (diarree, constipatie of een afwisseling van beide) zijn de voornaamste symptomen. Maar niet zelden steken er ook bijkomende klachten de kop op, zoals misselijkheid, hoofdpijn, rugpijn, moeheid, slapeloosheid en moeite met plassen. Sommige patiënten klagen ook over stress, angst en depressie.
Prikkelbare darmsyndroom is geen ziekte in de strikte zin van het woord, maar een functionele aandoening. Bij mensen met PDS werken de darmen met andere woorden niet zoals het hoort.
Een eenvoudige test die aantoont of iemand al dan niet PDS heeft, bestaat jammer genoeg niet. De diagnose prikkelbare darmsyndroom wordt dan ook gesteld door andere mogelijke oorzaken van de buikklachten uit te sluiten. Artsen zullen zich daarvoor in eerste instantie op de symptomen baseren en eventueel nog bijkomend onderzoek, zoals een endoscopie, uitvoeren. Om van prikkelbare darm te kunnen spreken moeten de klachten in ieder geval langere tijd aanhouden of voortdurend terugkomen. Het gaat dus om een chronische aandoening, waarbij de patiënt betere periodes kent, afgewisseld met slechte.

Dokter, ik heb buikpijn


Hoewel de klachten van PDS je leven volledig overhoop kunnen halen, is het niet iets om je echt ongerust over te maken. Een prikkelbare darm is namelijk niet gevaarlijk. De aandoening brengt geen blijvende schade toe aan je darmen en ze veroorzaakt geen verhoogd risico op darmkanker. Omdat de symptomen van PDS sterke gelijkenissen vertonen met die van een aantal andere darmziektes, doe je er toch goed aan bij langdurige of steeds terugkerende darmklachten je arts te consulteren. Hij kan dan uitmaken of het wel degelijk om PDS of eventueel om een andere - ernstigere - darmaandoening gaat (zie kader). Is de diagnose prikkelbare darmsyndroom eenmaal gesteld, dan komt het erop aan naar een manier te zoeken om je darmen weer onder controle te krijgen.

De vicieuze stresscirkel

De eerste symptomen van PDS steken vaak de kop op in een stressvolle periode. Niet verwonderlijk dus dat de medische wereld er lang vanuit is gegaan dat de oorzaak van de aandoening 'tussen je oren' zit. Intussen weten artsen wel beter. Dé oorzaak van PDS mag dan nog altijd niet bekend zijn, alles wijst erop dat het om een wisselwerking tussen verschillende factoren gaat, waarvan stress er één is. Daarnaast spelen ook bewegingsstoornissen in het maagdarmkanaal (een darm die te snel of net te traag werkt), een verlaagde pijndrempel in het maagdarmkanaal (waardoor de darm gevoelig reageert op allerlei prikkels) en voedingsfactoren meestal een rol. Stress is met andere woorden nooit dé oorzaak van PDS, maar omdat spanning en emoties onze darmwerking nu eenmaal beïnvloeden, kan stress de klachten wel versterken. En ook het omgekeerde is waar. De lichamelijke klachten waarmee een prikkelbare darm gepaard gaat, zorgen bij patiënten die met de aandoening kampen vaak voor heel wat stress. Wat de klachten dan weer kan verergeren, enzovoort. Heel wat PDS-patiënten hebben dan ook veel baat bij relaxatieoefeningen, zoals yoga. Die helpen niet alleen henzelf, maar ook hun darmen tot rust te brengen.

Weet wat je eet

Omdat het zo moeilijk is de vinger te leggen op de precieze oorzaken van PDS en het meestal om een combinatie van verschillende factoren gaat, laat een geneesmiddel dat de klachten definitief aanpakt nog steeds op zich wachten. Maar dat betekent zeker niet dat je bij de pakken moet blijven neerzitten. Door je voedingsgewoontes aan te passen, kom je vaak al een heel eind. Bij mensen met PDS is de darmwand namelijk meestal veel gevoeliger. Daardoor reageert hij op prikkels waarop een normale darmwand niet reageert. Om je darm te sparen is het dan ook aangewezen die voedingsmiddelen uit je menu te schrappen waarvoor jouw darm gevoelig is. Jammer genoeg bestaat er niet zoiets als een kant-en-klare lijst van te mijden ingrediënten. De gevoeligheid voor specifieke voedingsproducten verschilt namelijk sterk van persoon tot persoon. Sterk gekruide gerechten, vette voeding, alcohol, cafeïne, bepaalde melkproducten en chocolade komen wel heel vaak op het lijstje van boosdoeners voor. Deze producten tijdelijk bannen is dus zeker het proberen waard. Maar het is ook perfect mogelijk dat jouw darm deze producten goed verdraagt en op heel andere voedingsmiddelen reageert. Het komt er dus op aan uit te zoeken welke producten bij jou klachten veroorzaken. Een voedingsdagboek bijhouden, waarin je nauwgezet noteert wat je eet en wanneer de klachten de kop opsteken, is daarbij een handig hulpmiddel.

Volop vezels en variatie


Niet alleen voedingsmiddelen schrappen uit je menu kan soelaas bieden, ook bepaalde producten toevoegen kan zinvol zijn. En dan hebben we het meer bepaald over vezelrijke producten. Veel darmproblemen zijn namelijk een gevolg van onze moderne, westerse voeding, waarin veel te weinig vezels zitten. Experimenteer dus volop met extra fruit, groenten en volle graanproducten. Ook een eenzijdige voeding kan trouwens oorzaak zijn van ernstige darmklachten. Niet zo'n keukenprinses of moeite om al deze voedingsadviezen in praktijk om te zetten? Een diëtist kan je een handje helpen om een aangepast en gevarieerd dieet op te stellen.

De pijn verzachten

Aangepaste voedingsgewoontes mogen voor veel PDS-patiënten dan al een wereld van verschil betekenen, de symptomen volledig verhelpen doen ze zeker niet altijd. Dreigen de klachten normaal functioneren onmogelijk te maken, dan kan je arts je medicijnen voorschrijven die de specifieke symptomen aanpakken. Zo kan een laxeermiddel constipatieproblemen de wereld uit helpen en kunnen pijnlijke krampen worden gestild met een spasmoliticum, een middel dat de darmen tot rust brengt. Antidiarreemiddelen kunnen dan weer worden ingezet bij buikloop en pijnbestrijdende medicijnen helpen om de ergste pijn te laten afnemen. Ook antidepressiva worden geregeld voorgeschreven aan PDS-patiënten. Ze helpen niet alleen de pijn- en emotionele klachten, die vaak verbonden zijn met PDS, te verlichten, bepaalde antidepressiva hebben ook een gunstige invloed op constipatie- of diarreeklachten.

Tekst: Veerle Maes
Goed Gevoel 11, November 2007

01/01/08 11u18
mailIcon print | | Meer bookmarks |

Deel jouw mening

met alle Goed Gevoel-lezeressen

 

Alles over