Drie op de tien is bang in het verkeer

doorRedactieop 15/01/2009

Drie op de tien automobilisten krijgt het geregeld flink benauwd achter het stuur en gaat daarom de snelweg, een tunnel of viaduct steeds vaker mijden. Een lastig probleem dat helaas zelden vanzelf verdwijnt, maar met de juiste aanpak kan rijangst wél worden verholpen.

Problematisch
Wie ooit bij een auto-ongeval betrokken raakte, herinnert het zich vast: nadien kruip je minder zelfzeker achter het stuur. Toch verdwijnt deze angst meestal snel en vanzelf.

Slechts enkelen houden hieraan een posttraumatische angststoornis over. Maar wat met hen die nooit een ongeval hadden en toch rijangst ontwikkelen? "Heel wat mensen voelen zich wel eens angstig als ze op een autostrade moeten rijden, doorheen een tunnel, langs water of over een viaduct, maar doen dat verder probleemloos", vertelt Jos Jazie, behandelcoördinator bij het Angstcentrum. "Er bestaat dan ook een wezenlijk verschil tussen 'gewone' rijangst en een rijfobie".

"Om een fobie te ontwikkelen, hoef je niet eens iets engs te hebben meegemaakt en het ligt ook lang niet altijd aan een gebrek aan rijervaring. Vaak is het een samengaan van verschillende factoren, zoals stress en vermoeidheid. Rijd je na een zware werkdag naar huis, dan kan je op de autosnelweg plots een paniekaanval krijgen waardoor je denkt dat de snelweg 'onveilig' is. Uit angst opnieuw zo'n paniekaanval te krijgen, gaan velen die plek mijden. Ze zijn dus niet zozeer bang voor het autorijden zelf, maar voor de mogelijke paniekaanval met controleverlies over de wagen tot gevolg. Die mensen hebben absoluut hulp nodig."


Doodgaan van angst
Een paniekaanval gaat vaak gepaard met symptomen zoals hartkloppingen, zweten, trillen, beven, duizeligheid en ademnood. Chauffeurs die een paniekaanval krijgen in de auto, vrezen dan ook uit angst flauw te vallen of een hartaanval te riskeren. Gelukkig komt het in de werkelijkheid nooit zover. Want wat de meeste mensen niet weten, is dat angst bij elk van ons een plafond bereikt en daarna opnieuw afneemt. Flauwvallen of een hartstilstand krijgen door angst, zal dus niet gebeuren, hoe benauwend zo'n paniekaanval ook aanvoelt.

Belangrijk is echter dat mensen met rijangst niet enkel leren zich opnieuw op de weg te begeven maar ook hoe ze hun eigen angst onder controle kunnenhouden. Vaak gaan chauffeurs trucjes toepassen in de wagen om angst of een paniekaanval te
proberen vermijden zoals het raampje opendraaien of muziek opzetten. Het is echter beter om die trucjes achterwege te laten en te ervaren wat de angst inhoudt, hoe je jezelf voelt tijdens een paniekaanval en op welke manier de angst zich uit.

Zo merken chauffeurs immers dat, in tegenstelling tot wat ze zouden denken, ze niet zomaar ergens tegenaan rijden of een foute beweging maken maar in de meeste gevallen gewoon goed blijven rijden. Ze beseffen: hé, het valt wel mee, er gebeurt helemaal niets.

Beste chauffeurs
Chauffeurs met rijangst zijn ervan overtuigd dat ze een gevaar voor zichzelf én andere weggebruikers betekenen. Toch blijken mensen met rijangst vaak de beste chauffeurs.

Want net omdat ze alles onder controle willen hebben, gaan ze uiterst voorzichtig te werk en houden ze alles nauwlettend in het oog. 'Over de andere weggebruikers heb je als automobilist uiteraard geen controle, en dat maakt het voor velen beangstigend', zegt Jos Jazie. "Rijangst kan erg ver gaan. We horen vaak verhalen van mensen die gedurende jaren bepaalde plaatsen hebben gemeden met de wagen en daardoor zelfs sociaal geïsoleerd raakten."

Behandeling
Mensen met rijangst zouden het meest baat hebben bij cognitieve gedragstherapie, een wetenschappelijk getoetste therapie waarbij wordt uitgegaan van de klacht en er manieren worden aangeleerd om ermee om te gaan.

Tijdens een kennismakingsgesprek peilen therapeuten naar jouw specifieke angst en wat het bij jou teweegbrengt. Tevens worden oefeningen aangeleerd om angst te controleren. En dan, de weg op! Jos Jazie: 'Leren fietsen leer je toch ook op de fiets en niet alleen door erover te praten? Wie bijvoorbeeld een paniekaanval kreeg in de Kennedytunnel, zal deze mijden, samen met andere tunnels. Die chauffeurs nemen we mee, ontelbare keren doorheen diezelfde tunnel. Bij het inrijden bereikt de angst steevast een piek, maar ze beseffen dat het telkens beter gaat; de symptomen verminderen".

"Bij het uitrijden van de tunnel is de piek voorbij; heel snel dus. Die aanpak lukt overal: op autosnelwegen, langs water, .... Elke sessie - we stappen gedurende twee tot vier dagen met iemand samen in de auto - ligt de lat iets hoger. En hoe meer je oefent, ook zonder iemand naast je, des te sneller je van je angst af geraakt."

Verschijnselen van 'gewone' rijangst:
- angst dat de motor afslaat, angst om te parkeren, angst voor de parkeergarage.
- angst om het overzicht te missen, bijvoorbeeld op grote verkeerspleinen of kruispunten.
- angst om niet te kunnen in- of uitvoegen als het druk is.
- angst om te verongelukken.

Verschijnselen van een rijfobie:
- paniekaanvallen op de autosnelweg, op bruggen, in tunnels, langs water, bij het inhalen.
van vrachtwagens, bij het ontbreken van een vluchtstrook, bij dicht achter je aan rijdende auto's.
- paniekaanval met lichamelijke verschijnselen zoals hyperventileren, zweethanden, verkramping, duizeligheid, onscherp zien,...
- angst om de controle over jezelf of de auto te verliezen.
- angst voor de angst, vermijdingsgedrag van situaties, angst die je dagelijkse leven gaat beheersen.


Teken aan de wand
Om van een rijfobie te spreken, hanteren therapeuten vaak de volgende drie criteria:

1. Je hebt angst voor iets waarvoor de meeste mensen geen vrees hebben: autorijden op de snelweg, langs water,... De meeste mensen rijden immers wél probleemloos op die plaatsen met de wagen.

2. Je merkt dat de angst je dagelijkse functioneren belemmert. Je vindt bijvoorbeeld de job van je leven maar weigert die omdat je dan veel de baan op moet.

3. Je vertoont vermijdingsgedrag zoals omrijden, tunnels mijden of het openbaar vervoer nemen in plaats van je wagen.
Elk criterium op zich, zelfs de 'gewone' rijangst, is een reden om hulp in te roepen, want rijangst verdwijnt nooit vanzelf.

Hier kan je terecht
De huisarts zal jou doorverwijzen naar een psycholoog of behandelingscentrum, maar je kan ook zelf contact opnemen met verschillende organisaties zoals:

-Het Angstcentrum: Een team psychologen en gedragstherapeuten behandelen er angststoornissen en andere emotionele problemen. In halve of volledige dagsessies wordt rijangst grondig én praktisch aangepakt. De therapeut stapt samen met de klant in de wagen. www.angstcentrum.be, via poli@angstcentrum.be of tel: 0473/92.53.68.

-Stresslabo: Een groepspraktijk (arts,psychologen, kinesitherapeut) die therapie geeft aan o.a. mensen met angststoornissen.www.stresslabo.be, Stresslabo, Jan Van der Vorstlaan 43, 3040 Loonbeek, tel: 016/473347 of via info@stresslabo.be.

-The Human Link: Psychologen en therapeuten organiseren op regelmatige basis een cursus 'Autovrees'. Info: The Human Link BVBA, Grote Steenweg 93, 2600 Berchem, tel: 03/2187817, via
info@thehumanlink.be of op www.thehumanlink.be.

-Verkeersschool nv: Op meerdere plaatsen in ons land kan je hier terecht voor een cursus 'Rijangst overwinnen'. Info tref je op www.verkeersschool.be.


Nathalie Vandecasteele, uit Goed Gevoel, november 2008