Hoe zorg je ervoor dat je zweet minder stinkt en 19 andere prangende vragen over zweten beantwoord

doorRedactieop 19/07/2022

Met temperaturen die oplopen tot dertig graden halen we deze week die deodorant best boven. Of niet? Wat doe je het best tegen (overmatig) zweten? En hoe kan je met voeding ervoor dat je zweet minder stinkt? Arts-dermatoloog Dagmar Ostijn beantwoordt twintig prangende lezersvragen. Van de beste remedies voor zweethanden of -voeten tot het effect van okselhaar of botox op je zweet. “Idealiter gebruik je een antiperspirant ’s avonds, voor het slapengaan.”

Evelien: “Waarom zweet ik altijd meteen in mijn gezicht?” 

“Ons zweet wordt geproduceerd door twee soorten zweetklieren: de apocriene en de eccriene. De eerste ontwikkelen zich vanaf de pubertijd en je vindt ze in de oksels, rond de tepels en rond de anus. De ­eccriene zweetklieren (je hebt er zo’n twee tot vijf miljoen) komen over het ganse lichaam voor, met een concentratie op onze voetzolen, handpalmen en voorhoofd. Dat je vooral op je gezicht/voorhoofd zweet, is mogelijk genetisch bepaald.”

Angelina: “Ik heb in de zomer altijd last van huiduitslag (vooral onder mijn borsten) door transpiratie. Bestaan daar middeltjes voor?”

“Probeer om huid-huidcontact te vermijden. Zo kan je onder je beha een absorberend doekje steken. Ook erg efficiënt zijn producten op basis van koper en zink die je bij de apotheker vindt. Koper heeft een mild ontsmettend effect, zink werkt eerder absorberend. Probeer ook je huid zo veel mogelijk droog te houden.”

Lieselot: “Ik zweet non-stop, ook in de winter. Ik heb al menig onderzoek achter de rug, maar zonder resultaat. Tips zijn welkom!”

“Mijd koffie, alcohol, pikante, zure of zoute voeding en synthetische stoffen. Salie kan overmatig zweten ten gevolge van bijvoorbeeld nervositeit of opvliegers tegengaan.”

Leila: “Is overmatig zweten genetisch bepaald?”

“Als je overmatig zweet over je hele lichaam kan dat een onderliggende oorzaak hebben, zoals de menopauze, overgewicht, hormonale ziekten … Slechts 0,5 procent van de bevolking – ongeveer één op de honderd – heeft last van overmatig zweten op een bepaald lichaamsdeel zoals oksels, handen of voeten. Bij een derde tot de helft is het genetisch bepaald, maar het kan ook onder invloed van psychische factoren ontstaan.”

Myriam: “Je okselhaar scheren: goed of net niet tegen het zweten/een zweetgeur?”

“Een invloed op onze zweetproductie heeft het nauwelijks. Tegen de geurtjes kan het wel helpen. Haartjes kunnen namelijk de bacteriële groei bevorderen en aanleiding geven tot meer zweetgeur.”

Karl: “Wat gebeurt er precies bij angstzweet?”

“Bij angst en stress produceren we meer adrenaline, gaat ons hart sneller bonzen en stijgt onze lichaamstemperatuur. Ons lichaam maakt zich als het ware klaar om te vluchten of vechten. Als een natuurlijke reflex gaat ons lichaam tegelijk proberen om die lichaamstemperatuur weer naar beneden te halen, door vocht af te scheiden en te zweten. Als een soort van overlevingsmechanisme.”

Britt: “Hoe kan je stinkvoeten vermijden?”

“Je voeten droog houden en goed afdrogen na het douchen, is de gulden regel. Kies eventueel voor ademende sportsokken en lederen schoenen, idealiter twee paar zodat je telkens een paar volledig kan laten uitdrogen voor je ze weer aantrekt.”

Valerie: “Sinds mijn bevalling zweet ik meer. En hoe komt het dat ik nu meer stink dan vroeger?”

“Tijdens je zwangerschap neemt de hoeveelheid hormonen in je lichaam toe en maak je zo’n 1,5 liter extra bloed aan. Je lichaam raakt beter doorbloed, net als je zweetklieren die ook meer vocht zullen produceren. Na je bevalling duurt het nog een hele tijd om dat extra vocht kwijt te raken. Dat doe je door bijvoorbeeld meer te plassen en te zweten. Bovendien zit op je huid een natuurlijk microbioom, waaronder bacteriën die door de zwangerschap hormonaal dooreengeschud kunnen raken en tijdelijk een extra zweetgeur kunnen produceren. Wat je beschrijft, is dus een heel natuurlijk proces.”

Carme: “Hoe komt het dat het zweet van mijn puberzonen zo hard stinkt? En vanaf wanneer wordt dat beter?”

“Vanaf de pubertijd verandert ons lichaam hormonaal en beginnen ook onze apocriene zweetklieren (vooral ter hoogte van de oksels, anus en tepels) te werken. Die reageren niet op temperatuur zoals onze eccriene zweetklieren, maar wel op stress en emoties. Het zweet dat deze klieren produceren, bevat vooral vetzuren en feromonen. De typische geur wordt deels veroorzaakt door die specifieke samenstelling, en extra geactiveerd door de bacteriën op onze huid. Dat de ene puber meer ‘stinkt’ dan de andere, hangt dan weer af van het persoonlijke microbioom of microbacteriële samenstelling van zijn/haar huid. Een geruststelling: het is een tijdelijk fenomeen.”

Ilse: “Heb je zelf een invloed op de geur van je zweet?”

“Vieze geurtjes kan je bestrijden door een mogelijke bacteriële overgroei op je huid tegen te gaan. Je wassen met iso-Betadine- of Hibitane-zeep helpt daarbij. Maar ook wat je eet (bijvoorbeeld knoflook), bepaalt mee de geur van je zweet. Denk maar aan andere bevolkingsgroepen bij wie de lichaamsgeur mee bepaald wordt door de (andere) eetgewoontes.”

Liesbeth: “Wat is het verschil tussen een deodorant en een anti-perspirant?”

“Een deodorant (of antitranspirant) bevat parfum of etherische olie die de vieze zweetgeurtjes wil camoufleren. Een antiperspirant bevat aluminium-zouten, die als doel hebben om onze zweetproductie te verminderen. Dat is het grootste verschil tussen beide. Let wel: heel wat deo’s bevatten ook aluminiumzouten, en bieden een gecombineerde werking. Idealiter gebruik je een antiperspirant ’s avonds, voor het slapengaan. Aluminiumzouten, zeker bij een hogere dosis, kunnen de (gevoelige) huid irriteren. Zodra je minder zweet, kan je het gebruik van de antiperspirant verminderen tot twee keer per week.”

Urlike: “Een paar jaar geleden stond ik les te geven toen ik plots merkte dat ik een okselvijver (enkelvoud!) had. Ik zweette enkel onder mijn rechteroksel en bovendien rook ik erg zuur. Is er een verklaring voor waarom ik rechts veel meer zweet dan links?”

“Sommigen wijten het aan het feit dat we rechts- of linkshandig zijn en aan die kant dus meer actief zijn, maar uiteindelijk is er geen wetenschappelijke verklaring voor en speelt hier eerder een aangeboren gevoeligheid mee.”

Petra: “Vanaf welke leeftijd mogen kinderen een deo of antiperspirant gebruiken?”

“Zodra je kind last heeft van een zweetgeur (kan al vanaf zeven jaar), kan het een deo of antiperspirant gebruiken, bij voorkeur niet te sterk geparfumeerd en/of met een lage dosis aluminiumzouten. Een kinderhuid is nog erg broos, dus zijn milde producten aangeraden. Ook de oksels wassen met ­­iso-Betadine- of Hibitane-zeep kan helpen om de zweetgeur te reduceren.”

Sarah: “Ik zweet altijd aan mijn voeten, ook zonder sokken. Kan je er iets aan doen?”

“Een antitranspiratievoetspray (of roller, stick, crème …) met aluminiumzouten kan je allicht helpen. In combinatie met het zweet zorgen de zouten voor ‘propjes’ die de zweetkanalen tijdelijk blokkeren en je voeten minder doen zweten. Is de zweethinder groot, dan is iontoforese een mogelijke oplossing. Een speciaal toestel met een waterbakje geeft een lage elektrische spanning door, wat tot een verminderde werking van de zweetklieren leidt. Je past het driemaal per week toe, en bij beterschap wekelijks. Zo’n bakje is wel prijzig, het kost gemiddeld 250 euro. De behandeling is veilig, het zweet zal zijn weg vinden via de rest van het lichaam.”

Mariane: “Ik heb last van zweethanden. Valt dat te verhelpen?”

“Ook in het geval van zweet- of klamme handen kunnen een antitranspirant of iontoforese (zie eerdere vraag) soelaas brengen. Is het zweten echt extreem, dan kan een botoxbehandeling (ook vaak gebruikt voor het voorhoofd en de oksels) of een operatieve ingreep (sympathectomie) overwogen worden. Bij beide ingrepen moet je wel rekening houden met mogelijke bijwerkingen. Botox werkt namelijk ook als spierverslapper en een sympathectomie kan leiden tot extra zweten aan het onderlichaam.”

Marlies: “Als ik pikant heb gegeten, zweet ik ’s nachts altijd hevig. Is het sowieso een logisch gevolg?”

“In het geval van rode pepers is het bestanddeel capsaïcine de ‘boosdoener’. Het stimuleert de receptoren van zenuwen in je mond, waardoor je lichaam denkt het warm te hebben en om die reden begint te zweten. Maar over het algemeen is de link tussen pikant eten en zweten erg persoonsgebonden. De ene heeft er totaal geen last van, terwijl de andere meteen een zweetaanval krijgt.”

Fien: “Door de menopauze heb ik al enkele jaren last van hevig nachtzweten, waardoor ik telkens andere kleren moet aantrekken. Ik neem liever geen extra hormonen, zijn er andere hulpmiddelen?”

“Vaak worden natuurlijke supplementen op basis van salie of fyto-oestrogenen (plantaardige stoffen die chemisch een gelijkaardige structuur hebben als het vrouwelijke hormoon oestrogeen) voorgeschreven. Die laatste zijn niet geheel onbesproken. Raadpleeg dus zeker je huisarts om een behandeling op maat te bespreken.”

Linde: “Zweet je meer als je alcohol drinkt?”

“Ja, net als bijvoorbeeld koffie zet alcohol de bloedvaatjes open en verlies je meer vocht (lees: begin je meer te zweten).”

Ella: “Hoe werkt een laserbehandeling tegen overmatig zweten, en wat is de gemiddelde kostprijs ervan? Of zijn er andere recente behandelingen?”

“In België wordt voorlopig met één laserbehandeling (MiraDry, goedgekeurd door de FDA) tegen overmatig okselzweet gewerkt. Het basisprincipe is dat elektromagnetische energie wordt opgewekt, die de zweetklieren in de oksels verwarmt én permanent vernietigt. In totaal zijn één tot twee behandelingen nodig. Je betaalt gemiddeld 1.500 euro per behandeling. Nadeel: de behandeling is vrij pijnlijk en je hebt tot enkele weken na de behandeling last van gezwollen okselklieren. Een andere efficiënte laserbehandeling is er momenteel nog niet (behalve botox voor bijvoorbeeld okselzweten).”

Linda: “Zijn er meer radicale oplossingen om overmatig zweten (bij mij: aan het voorhoofd) te verhelpen?”

“Zeker ter hoogte van het voorhoofd kan een botoxbehandeling erg efficiënt zijn. Botox blokkeert het signaal tussen de zenuwen en de zweetklieren, is nauwelijks pijnlijk en heeft een langdurig effect van zes tot negen maanden. Botox wordt ook frequent gebruikt bij overmatig okselzweten. Een behandeling bestaat uit meerdere prikjes, die gespreid gezet worden.”