Eten wat je wil en toch een gezond gewicht hebben? 3 experten leggen uit hoe intuïtief eten werkt

doorFleur De Backerop 30/03/2022

Dit voorjaar verschijnen er wel drie boeken in Vlaanderen over intuïtief eten. Begrijpelijk: het regime gooit alle strenge regels die we al leerden over voeding en beweging overboord. Diëtisten Alessia Couvreur (27), Hanna Aerts (36) en Celien Rombouts (26) vertellen over hun methode waarin je mag eten wat je wil en toch een gezond gewicht behoudt. “We zijn afgeleerd hoe we ons hongergevoel moeten interpreteren.”

Jarenlang moesten we het ene (di)eetregeltje na het andere volgen. En zodra we afweken van die platgetreden paden, werd een knagend schuldgevoel onze compagnon de route. Dat zijn we duidelijk beu: we willen die vicieuze dieetcirkel doorbreken. Geen wonder dus dat intuïtief eten vandaag zo geliefd is. Het is geen nieuwe term, maar het aantal aanhangers stijgt in een recordtempo. Intuïtief eten, dat betekent geen verboden voeding. En dus ook geen guilty pleasures. Geen vaste eetmomenten, noch een minimum of maximum aantal maaltijden. 

“Bij intuïtief eten leer je luisteren naar de signalen van je lichaam, zoals honger en verzadiging”, legt Alessia Couvreur uit. Ze is diëtiste, gecertificeerd intuïtief eten-coach en auteur van het boek ‘Bye bye dieet’. “Je keert terug naar jezelf en je eigen natuur, in plaats van externe factoren je eetpatroon te laten bepalen. Bekijk het zo: als baby wist je ook perfect wanneer je honger had en wanneer je voldaan was.”

“Het is inderdaad  belangrijk om te benadrukken dat we van nature intuïtieve eters zijn”, zegt Celien Rombouts, diëtiste, diabeteseducator en gecertificeerd intuïtief eten-coach. Binnenkort verschijnt haar boek ‘F*ck it, maandag start ik echt’. “Deze strekking binnen de voedingsleer heeft dus pas bestaansrecht gekregen omdat de maatschappij ons die natuurlijke reflexen heeft afgeleerd met vaste (di)eetregels.”

“Het zijn mensen met een verstoorde relatie met voeding die baat hebben bij de principes van de intuïtieve levensstijl”, zegt zij. “Je laat de dieetcultuur los en leert opnieuw te vertrouwen op je lichaam en volgt de signalen die het geeft. Bij intuïtief eten worden je ook inzichten en kennis over voeding meegegeven, waardoor je de keuzes maakt die goed voelen voor jou. Er wordt niet gefocust op gewicht, maar op het verbeteren van je levensstijl.”

Hoe begin je eraan?

Luisteren naar je lichaam lijkt makkelijker dan het in werkelijkheid is: door onze jarenlange verstoorde relatie met voeding weten we soms niet meer hoe we ons honger- en verzadigingsgevoel moeten interpreteren. “Het kan inderdaad dat je alleen nog maar extreme honger aanvoelt of net helemaal niets meer voelt”, vertelt Alessia Couvreur. 

“En hoewel we natuurlijk geen regels willen opleggen, kan het dan toch echt nuttig zijn om te beginnen met op regelmatige tijdstippen te eten. Dit hoeven geen exacte uren te zijn, maar begin alvast met drie volwaardige maaltijden en twee à drie tussendoortjes die verzadigen. Pauzeer op willekeurige momenten tijdens de dag en probeer in te tunen op je gevoel. Vraag je af of je honger hebt en hoeveel. Kun je nog even wachten? Heb je nu al eten nodig? Of heb je echt al reuzehonger en had je al eerder moeten eten? Doe dit meerdere keren per dag om je hongergevoel opnieuw te leren kennen.” 

Het is daarnaast niet alleen belangrijk om in te tunen op je hongergevoel, maar ook regelmatig in te checken bij jezelf. Enter zelfzorg, onlosmakelijk verbonden met de intuïtieve levensstijl. “En dan vooral afgestemde zelfzorg”, zegt Hanna Aerts, psycholoog, diëtist, bewegingswetenschapper en auteur van ‘(B)Lijf in balans’. “Dat is zelfzorg die afgestemd is op datgene waar je op dat moment behoefte aan hebt. Luister naar je lichaam en naar je verlangens. Zij zullen je vertellen waar je op dat moment nood aan hebt. Dat kunnen lichamelijke, emotionele of relationele behoeften zijn.” 

“Jezelf losmaken van de dieetcultuur vraagt enorm veel energie", vervolgt Alessia. “Om tegen de stroom in te gaan, moet je jezelf echt respecteren. Intuïtief eten is ook iets dat je enkel en alleen voor jezelf doet. Aangezien diëten nog steeds de norm is, zal je veel minder aangemoedigd worden als je voor een andere weg kiest. Daarom is het belangrijk dat je de best mogelijke relatie met jezelf hebt. Kijk naar je eigen geluk, naar wat jou goed doet voelen en ontspant.” 

Emotioneel eten is niet slecht  

Maar wat als die zelfzorg erbij inschiet en je je mentaal niet topfit voelt? Veel mensen grijpen dan naar vetrijke snacks en zeemzoete caloriebommetjes. Het beruchte emo-eten. “Op zich is er niets mis met emotioneel eten. Waarmee ik bedoel dat het geen kwaad kan dat je jezelf eens troost met een ijsje of voor een uitgebreide aperitief kiest als er iets te vieren valt”, vertelt Alessia Couvreur. “Het wordt pas tricky wanneer je je emoties niet toelaat en voeding gaat gebruiken om jezelf van elk vervelend gevoel af te leiden. Dan zal je ook vaak eten zonder rekening te houden met je lichaamssignalen.”

“Emo-eten is vaak eerder een ‘niet voor jezelf zorgen’-probleem dan een eetprobleem”, zegt Celien. “Aan de basis ligt het feit dat we quasi nooit hebben geleerd om met onze emoties om te gaan. Eten is van jongs af aan al een quick fix geweest. Maar omdat je er je nadien schuldig over voelt, beland je in de schuld- en berouwcyclus met als resultaat dat je de volgende dag strenger bent voor jezelf en dus bewust maaltijden gaat skippen, minder eet of jezelf restricties oplegt. Om dan de volgende dag uitgehongerd thuis te komen en meteen in de koekenkast te belanden.” 

Alessia tipt om een lijstje te maken met allerlei opbeurende dingen of activiteiten waar je in het heetst van de strijd dan een blik op kan werpen. Celien raadt aan om te zoeken naar compassievollere manieren om met je emoties te dealen. “Kruip bijvoorbeeld onder een dekentje in de zetel en steek kaarsjes aan. Experimenteer en wees mild voor jezelf: neem je tijd om dingen te zoeken die je goed doen voelen.” 

Bewegen vanuit je buik  

Focussen op beweging is ook een goede manier om voor jezelf te zorgen, zegt Hanna. “Dit wil zeggen dat als je met de juiste mindset en motivatie gaat sporten en bewegen, dat positieve effecten zal hebben op je lichaamsbeeld.” Maak kennis met intuïtief bewegen: ook als we sporten is het belangrijk dat we onze mentale gezondheid op pijl houden en de grenzen van ons lichaam bewaken. 

“De basisvoorwaarde van intuïtief bewegen is veilig te kunnen sporten”, vervolgt de bewegingswetenschapper. “Dat betekent dat je voldoende moet eten en drinken voor de activiteit, zodat je lichaam onder optimale omstandigheden kan sporten, en ook de omgeving waarin je beweegt veilig is. Veilig sporten betekent ook rekening houden met je lichaam en met de signalen die je lichaam geeft tijdens de sportactiviteit, zoals pijn of vermoeidheid.”

Wanneer aan de eerste basisvoorwaarde voldaan is, kan je focussen op het volgende niveau: het proces van het sporten zelf. “Hier staat het mindful bewegen centraal: kunnen sporten op een niet-oordelende manier, zonder vooroordelen, zonder voortdurend te vergelijken met anderen. Op dat niveau zijn evenwicht, flexibiliteit en variatie belangrijk.” Tot slot komt de focus op plezier te liggen: “Sporten geeft je lichaam nieuwe energie in plaats van extra energie weg te nemen, en werkt zo stressverlagend." 

Genetisch bepaald gewicht 

Wees dus niet ontevreden als je tijdens een rondje joggen door het bos niet de vijf kilometer hebt aangetikt.  Of haal niet alleen plezier uit bewegen als je er kilo’s mee kwijtspeelt. De intuïtieve levensstijl gaat over jezelf goed in je vel voelen. “Verleg je focus van afvallen naar gezonder worden”, aldus Hanna. “Door je bijvoorbeeld krachtiger te voelen of meer uithouding te ervaren, kan je de switch makkelijker maken.”

Je komt zo in een positieve spiraal terecht: je zorgt goed voor jezelf en krijgt meer energie. En dankzij die extra energie ga je vanzelf vaker bewegen, gezonder eten en beter slapen. “Ons lichaam bereikt vanzelf een gezond gewicht als we goed voor onszelf zorgen”, vertelt Celien. “Met gezond gewicht bedoel ik ons genetisch bepaald gewicht, oftewelfat setpoint. Het zit zo: onze genen bepalen voor een groot deel hoe we eruitzien: je haarkleur, de grootte van je voeten, en dus ook je gewicht. En dat getal varieert heel erg. Het is niet één vast getal, maar eerder een soort ‘bandbreedte’, het bereik waartussen je gewicht schommelt. Wetenschappers gaan ervan uit dat bij de gemiddelde persoon diesetpoint rangeof bandbreedte zo’n 4,5 tot 9 kilo kan schommelen, op een comfortabele manier.” 

Breekt het angstzweet je al uit bij de gedachte aan die gewichtsschommelingen? Alessia heeft een denkoefening om jezelf gerust te stellen: “Ik vraag mijn cliënten vaak of ze huisdieren hebben en zo ja, of deze heel hun leven lang al dezelfde lichaamsbouw en hetzelfde gewicht hebben. Nooit is dat het geval. Het bewijst dat het helemaal normaal is dat een lichaam verandert.” 

Gemiddeld dertig jaar diëten 

Hallucinant: een vrouw is gemiddeld 30 (!) jaar op dieet. “Dertig jaar bezig zijn met zo dun mogelijk zijn. Waar zijn we dan eigenlijk mee bezig?”, vraagt Celien zich luidop af. Je ziet de weerslag van die eindeloze restricties als je start met intuïtief eten. “In het begin kan het zijn dat je gewicht sterk fluctueert. Meer zelfs: als je start met intuïtief eten, is de kans groot dat je bijkomt. Dat is logisch: je metabolisme is vertraagd omdat je zo lang gedieet hebt, je lijf is ontregeld omdat je zo lang niet geluisterd hebt naar de signalen. Omdat je lichaam niet weet wat er gebeurt en je lijf zich opnieuw zal voorbereiden op een nakende hongersnood — want zo ervaart je lichaam een dieet — zal je grotere porties eten en zal je lichaam meer opslaan.” 

Die beginperiode is daardoor ook de moeilijkste periode, maar de drie diëtisten roepen op om vol te houden. “Mensen verliezen het vertrouwen, denken al snel dat het niet lukt, dat intuïtief eten niet werkt voor hen en dat ze eindeloos zullen blijven aankomen”, aldus Celien. “Het is dan énorm belangrijk om je doel voor ogen te houden: vrijheid krijgen om te eten wat je wilt en je leven niet meer laten bepalen door die weegschaal." 

“Ik doe mijn job supergraag. Maar als de dag komt dat ik vervroegd met pensioen moet omdat er voor mij geen werk meer is, dan zal ik met een glimlach op mijn gezicht de boeken toe doen", besluit ze nog. “Want dat wil zeggen dat we dan eens en voor altijd van die dieetcultuur verlost zijn. (lacht)”

De 10 principes van intuïtief eten

1. Dump het dieet
2. Respecteer je honger
3. Sluit vrede met eten 
4. Laat het schuldgevoel los 
5. Ontdek wat jou voldoening geeft 
6. Luister naar je verzadiging
7. Leer omgaan met je emoties
8. Respecteer je lichaam
9.  Beweeg omdat het goed voelt 
10. Waardeer je gezondheid met gezonde voeding