Fotograaf Lieve Blancquaert over haar atypische manier van vrouw-zijn: “Als ik kon kiezen zou ik terugkomen als man”

doorRoxanne Wellensop 07/09/2021

In tv-programma ‘Let’s talk about sex’ reist topfotograaf en journalist Lieve Blancquaert de wereld rond om met mensen te praten over seksualiteit. Nu praten wij met haar, over de gezonde gewoontes die ze in stand houdt nu ze net 58 werd. Over fietsen, lezen en koken. Maar ook over vrouw-zijn vandaag de dag, het uitvliegen van haar kroost en waarom ze best een straatkat zou willen zijn. “Ik haak af als mensen mij proberen te bezitten.”

Gezonde gewoonte #1: Mijn werk houdt me jong

“Toen door corona alles stilviel, voelde ik hoe belangrijk mijn werk voor mij is”, zegt Lieve vanuit een zolderkamertje op vakantie. Ze zit in bed en kan maar geen goede zithouding vinden. Gedurende het interview zal ze nog een paar keer veranderen van positie, tot ze op haar zij ligt en mij met haar hand onder haar kin aankijkt. “Ik ben liefst van al bezig met projecten die veel tijd vragen, waar ik me in kan vastbijten. Dat is het doel in mijn leven. Ik besef heel goed dat mijn tijd op deze planeet kort is, en dat ik bijgevolg maar een beperkt aantal projecten kan doen. Aan sommige zaken werk ik twee à drie jaar, aan andere soms tien. Dan gaat het snel, hè.”

“Ik ben deze maand 58 geworden en corona zette me aan het denken: shit, wat als ik nog eens twee jaar verlies? Als ik niet kan werken, klap ik in, dan verlies ik energie. Er komt een tristesse over me heen en ik voel mezelf verouderen. Tot voor kort voelde ik me nooit mijn leeftijd. Ik zal nooit denken, laat staan zeggen, dat ik ouder ben dan iemand anders. Dat doe ik ook niet bij mijn kinderen. En plots stond ik stil, en voelde ik het wél.’ (pakt haar computer op en begint door de kamer te lopen)”

“Ik heb nog veel ideeën. En ik zal ze uitwerken ook, als ik lang genoeg gezond blijf. Elk project dat ik al gemaakt heb, heeft mij veranderd. ‘Let’s talk about sex’ heeft me zoveel nieuwe inzichten gegeven. De laatste aflevering gaat over seksueel geweld en speelt zich af in België. Het is zo’n complex gegeven, en ik heb er meer van begrepen nu. Hoe het is om een dader te zijn. Hoe het is om een slachtoffer te zijn en hoe moeilijk het is om als slachtoffer naar buiten te komen. Ik ben dan wel fotograaf, maar eigenlijk haal ik de grootste voldoening uit het begrijpen van moeilijke kwesties. Begrijpen waarom iets gebeurt en mijn vooroordelen erover ontkracht zien worden. Dat zijn de mooiste momenten.”

“We gingen voor ‘Let’s talk about sex’ ook naar Japan, ­Nigeria, Saoedi-Arabië, Thailand, Rio, en we gaan nog naar IJsland. Ik vind elke plaats en invalshoek superboeiend. Neem nu bijvoorbeeld Saoedi-Arabië. Ik ging uit van een gigantisch verschil tussen mannen en vrouwen. En hoewel er zeker een verschil is, vind je er tegelijkertijd ook supersterke, schone, fantastische vrouwen. Die zijn overal in de wereld, en ook daar. Wij hechten hier zoveel belang aan de hidjabkwestie, maar uiteindelijk is het ook maar een lap stof waarachter een prachtige vrouw schuilt. Ik heb gezien dat vrouwen er vaak zelf voor kiezen.”

“In Nigeria ging het over overspel, want het overspelcijfer ligt daar erg hoog. In Japan over de eenzaamheid van jongeren en hoe de eeuwenlange traditie van gearrangeerde huwelijken dat in de hand heeft gewerkt. Het project daarvoor, het drieluik Birth Day, Wedding Day en Last Days, was ook één lange ontdekkingstocht. Daar heb ik alles bij elkaar tien jaar aan gewerkt. Je dat realiseren is vreemd. Plots ben je tien jaar verder.”

Gezonde gewoonte #2: Een vrijgevochten vrouw zijn

“Ik ben geen typische vrouw. Je hebt vrouwen die ervoor kiezen om toegewijd te zorgen voor de kinderen en achter hun man te staan. Dat is perfect oké, al voel ik dat dat mijn rol niet is. Alleen maar moeder zijn had me nooit gelukkig gemaakt. Nic (Balthazar, televisiemaker en filmregisseur, red.) en ik hebben een dochter en een zoon, maar ik heb ze niet alleen opgevoed. Een groep mensen heeft dat gedaan. Ik was er niet altijd voor hen omdat ik voor mijn werk veel reisde. En daar ben ik niet rouwig om, want ik weet dat ik er altijd zal zijn als ze me echt nodig hebben.”

“Als ik weg was, zorgde Nic vooral voor de kinderen. Wij hebben nooit in klassieke rollenpatronen gedacht. De ­ouders van Nic hebben ook ontzettend veel voor hen ­gezorgd en dat was fantastisch. Nu zijn ze volwassen en het huis uit. Ik heb het daar wel lastig mee gehad. Wow, het huis is plots leeg! Nic en ik zaten die eerste week alleen ­tegenover elkaar aan tafel en grapten: ‘Allee, dit was het dus.’ Opgroeiende kinderen brengen vriendjes en vriendinnen mee, die blijven eten en slapen en de koelkast ­leegroven. Dat brengt natuurlijk veel beweging in huis.”

“Nu is het rustiger, al komen ze gelukkig nog heel vaak langs. Door het feit dat ik zoveel goesting heb in van alles, voelt het vertrek van mijn kroost aan de andere kant aan als vrijheid. Ik sta en ga nu nog meer waar ik wil. Ik hoef niets meer te regelen om mijn dromen achterna te ­kunnen gaan. (lacht)

“Aan Nic hoef ik geen verantwoording af te leggen. Hij heeft zelf een drukke agenda. Of ik met hem overleg of ik op reis kan gaan voor mijn werk? (fronst verontwaardigd) Nee, ik meld dat gewoon. We zijn bijna 26 jaar samen, een relatie die gebaseerd is op veel vrijheid. En dat vind ik perfect, want ik heb snel last van een verstikt gevoel. Als mensen mij proberen te bezitten, dan haak ik af.”

“Als ik kon kiezen, zou ik wel terugkomen als man. Menstrueren, en later de menopauze, daar is niet zoveel leuks aan. Zwanger zijn hebben we op een roze wolk gezet om het voor ons draaglijk te maken, denk ik. (lacht) Maar ook dat is niet altijd zo’n feest. Op veel plaatsen is het shit om een vrouw te zijn, zwaar om een vrouw te zijn, vernederend om een vrouw te zijn. Er is wereldwijd nog steeds veel onrecht. Slechts tien procent van het wereldwijde inkomen is in handen van vrouwen. Dat speelt allemaal mee in hoe ik het vrouw-zijn beleef. Ik ben niet alleen een vrouw uit Gent. Ik ben een vrouw in de wereld.”

Gezonde gewoonte #3: Fietsen op mijn elektrische fiets 

“Nog iets waar ik corona voor mag bedanken. (lacht) Ik heb in november een elektrische fiets gekocht en heb al meer dan tweeduizend kilometer gereden. Meestal fiets ik naar een bestemming. Toertjes rijden met een koersbroek aan, dat doe ik niet, hè. Ik fiets gewoon graag. Ik vind het fijn om de wind in mijn haar te voelen en onderweg te zijn in de natuur. Inspiratie krijg ik er niet van, ik maak er gewoon mijn hoofd mee leeg. Stappen en fietsen heeft mij tijdens de eerste lockdown gered. Door zolang thuis te zijn, heb ik de seizoenen kunnen volgen. Mooi om te zien wat de natuur doet als je terugkeert naar ­dezelfde plekken.”

“Ik heb mijn fiets ook meegenomen naar hier, een stadje in het zuiden van het land waar we al jaar en dag naartoe gaan met vrienden. We huren dan een groot huis waar we allemaal onze ruimte hebben. Deze plek maakt me zeer gelukkig. We feesten en ontspannen en zijn gezellig samen. We noemen het soms ons toekomstig bejaardentehuis. (lacht) Als ik onderweg ben naar hier en voorbij Brussel rij, kan ik mijn knop al omdraaien.”

(ziet een kat voorbijlopen) “Ik heb ook twee katten! Ze heten Betsy en Colette en ik heb ze onlangs gekregen van Nic voor mijn verjaardag. Ik heb geen twee kinderen meer in huis, maar twee katten. (lacht)

Gezonde gewoonte #4: Verdwijnen in verhalen

“Lezen is voor mij belangrijk. Verdwijnen in verhalen. Ik vind dat de max. Op vakantie kan ik alleen maar lezen soms, tot verveling van mijn familie. (lachje) Lezen is voor mij in een verhaal zitten. Mee op die plaats zijn. Dat heb ik ook met films. Ik hou van stevige kanjers die mij een overzicht geven van hoe een familiegeschiedenis of gebeurtenis een impact heeft op vandaag. Een goed voorbeeld is Het achtste leven van Nino Haratischwili. Een familie-epos dat zes generaties omspant tussen 1900 en nu. Bizar om op papier te zien hoe alles aan elkaar hangt. Hoe jouw beslissing vandaag een impact heeft op je achterklein­kinderen.”

Gezonde gewoonte #5: In potten en pannen roeren

“Koken is mijn ontspanningsmoment. Ik kook niet altijd, maar als ik kook, gaat het gegarandeerd gepaard met een gevoel van loslaten. Het brengt me in het hier en nu. Ik eet en drink graag. (lacht) Ja, ik ben een bourgondiër. Zonder het vlees dan, want wij zijn vegetariërs uit ecologische overweging en omwille van het dierenleed. Al 26 jaar is er geen vlees in mijn ijskast gekomen. Ik ben ervan overtuigd dat we veel klimatologische problemen zouden kunnen oplossen door vlees te laten.”