Iedereen intolerant?

doorNele Annemansop 30/09/2017

Gemiddeld één persoon per gezin zou tegenwoordig met een voedselovergevoeligheid kampen. Hoe komt het toch dat steeds meer mensen een bepaalde intolerantie lijken te hebben? Wij vroegen het aan onze deskundige.

Voedselintoleranties: er is al veel inkt over gevloeid. Want zijn we effectief met z'n allen gevoeliger geworden voor pakweg lactose en gluten, of is het gewoon hip om intolerant te zijn? Volgens Christine Tobback, diëtiste gespecialiseerd in voedselintoleranties en pseudo- allergieën, is het alvast niet toevallig dat er momenteel zoveel mensen door getroffen lijken te worden. 'De enorme opkomst van voedselovergevoeligheden is grotendeels te wijten aan onze huidige maatschappij. De toenemende stress, onzekerheid en verhoogde werkdruk, maar ook de pollutie moeten met de vinger gewezen worden als we zoeken naar oorzaken waarom we ze ontwikkelen.' Het zouden vooral onze lever- en darmfunctie zijn die daar overgevoelig op reageren, vertelt Tobback. 'Door stress komen er stoffen vrij die onze levercapaciteit overbelasten. Voeg daar de luchtvervuiling bij en je lever raakt helemaal vermoeid. Daardoor kan dat filterorgaan, dat ons beschermt tegen toxiciteit, moeilijker stoffen verwerken die toegevoegd of van nature aanwezig zijn in onze voeding. Uiteindelijk wordt je vertering onder druk gezet en raak je verzwakt. Maar ook onze darmbewoners worden voortdurend aangevallen. Door stress en pollutie vallen er namelijk telkens goede bacteriën weg die ons normaal gezien beschermen tegen indringers die ons ziek kunnen maken.'

Te eenzijdig ...

Maar ook eenzijdige diëten werken volgens Tobback voedselintoleranties in de hand. 'Voor een korte periode kunnen strenge en eenzijdige diëten helpen om af te vallen, maar op lange termijn kan het volgen van zo'n crashdieet nefast zijn voor onze darmflora. Die kan pas optimaal werken als we zo gevarieerd mogelijk eten. Dat betekent eiwitten, koolhydraten en vetten. Dus rijst, pasta, aardappelen en wat brood in combinatie met wat vlees, vis, gevogelte, ei en kaas. Doe je dat niet, dan richt je blijvende schade aan je darmflora aan, waardoor je nog sterker op een intolerantie reageert of er soms een ontwikkelt. Hou je dus nooit te lang aan zo'n dieet. Bovendien volgen we al die diëten vaak veel te streng en leggen we ons beperkingen op die vaak niet nodig zijn. Je hoeft bijvoorbeeld helemaal niet glutenvrij te eten als je niet intolerant bent. Al die beperkingen veroorzaken alleen maar meer stress. En die stress zorgt voor bijkomende klachten zoals migraine, reuma en maag- en darm-problemen.'

... en te gezond

Daarnaast krijgen ook steeds meer mensen last van verteringsproblemen omdat ze net té gezond willen eten. Christine Tobback: 'In principe kan je op elk voedingsmiddel reageren, maar hoe meer je van iets eet, hoe groter de kans. Dat kunnen ook heel onschuldige of gezonde voedingsmiddelen zijn zoals fruit, groenten en noten. Het lijkt misschien paradoxaal, maar veel personen krijgen net meer last omdat ze té gezond eten. Ze zetten te veel fruit en noten op het menu en kopen alleen het donkerste brood. Dat zorgt ervoor dat maag-darmproblemen en intoleranties getriggerd kunnen worden. Daarnaast schrappen we alle vetten en koolhydraten uit ons voedingspatroon. Brood-smeersel is uit den boze en salades worden alleen nog met azijn of citroen overgoten en met zo weinig mogelijk olie. Maar olie en broodsmeersel zijn net van cruciaal belang om darmfermentaties te onderdrukken en allergische reacties te verlagen.'

'Verder kunnen maaggevoeligheid, een voorgeschiedenis van een doorgemaakte hepatitis of darminfectie evenals langdurig gebruik van antibiotica de kans op intoleranties verhogen. Het is ook goed om te weten dat intoleranties zich vaak op latere leeftijd ontwikkelen. Dat komt doordat de werking van enzymen, net zoals andere orgaanfuncties, achteruitgaan met de leeftijd. En het is net door het onvermogen van het lichaam om bepaalde enzymen aan te maken dat voedselintoleranties ontstaan', aldus de diëtiste.

Individuele zaak

Tobback benadrukt dat voedselintoleranties vooral een individuele zaak zijn. 'Voedselovergevoeligheden moeten echt per persoon bekeken worden. Ga dus niet meteen het dieet van je beste vriendin volgen en vraag altijd raad aan een diëtiste. Op eigen houtje zomaar een dieet volgen kan op lange termijn voor problemen zorgen en je dus ook gevoeliger maken voor bepaalde voedingsmiddelen.'

Wanneer naar de arts?

Christine Tobback: 'In tegenstelling tot bij een klassieke allergie treden bij een intolerantie de klachten pas na twee uur, twaalf uur of de dag daarna op. Daarom is ze vaak moeilijk te herkennen. Luister dus goed naar je lichaam: hoe voelen je lever, je darmen, je maag? Als je al weken, maanden of zelfs jaren kampt met darm- of maagproblemen, raadpleeg dan je arts. Zeker als die klachten gepaard gaan met hoofdpijn, reumatische klachten, een mistig hoofd, slaapproblemen, mentale klachten of huidproblemen. Want hoe langer je wacht, hoe gevoeliger je wordt voor die voedingsmiddelen en hoe langer je die achteraf zal moeten elimineren. Tegelijk mag je jezelf geen beperkingen opleggen zolang je niet getest bent, want alleen een arts kan vaststellen of je intolerant bent of niet.'

Gouden regels om jezelf te beschermen

Christine Tobback: 'Het voedingsverhaal is complexer geworden en zeker de factoren die eigen zijn aan onze huidige manier van leven kunnen ervoor zorgen dat we gevoeliger worden voor wat we in onze mond stoppen. Probeer je risico op intoleranties zo laag mogelijk te houden met deze tips:

* Maak compromissen met jezelf.

Sta jezelf een of twee keer per week iets lekkers toe, maar niet elke dag. Momenteel leven we in een verwenmaatschappij, waarbij we onszelf elke dag belonen met chocolade of een glas wijn. We geven onszelf het recht om te zondigen omdat we hard gewerkt hebben. Maar dat mogen we niet doen. Onze overgroot- ouders deden dat ook niet, waardoor ze ook minder last hadden van voedselovergevoeligheden. Door jezelf een paar beperkingen op te leggen, herken je een intolerantie veel makkelijker. Een kind dat elke dag boterhammen met choco eet, zal nooit merken dat het daarvan buikpijn krijgt. Een kind dat twee dagen per week een boterham met choco eet, voelt wel dat het buikpijn van dat voedsel heeft. Daarnaast ervaren ze ook dat choco hoofdpijn, kniepijn en nare dromen kan uit-lokken. Daardoor zijn ze nog meer geneigd om er minder van te eten.

* Varieer voldoende.

Eenzijdigheid en te veel van hetzelfde voedsel eten werkt overgevoeligheden alleen maar in de hand. Daarvoor kunnen we opnieuw kijken naar het voorbeeld van de boterhammen met choco. Na verloop van tijd zal dat kind meer en dus ook gevoeliger reageren op cacao, net omdat het er zoveel van eet. Daarom lassen kinderen vaak uit zichzelf al periodes in waarin ze variëren. Zo zal een kind na enkele dagen salami te eten, al snel zeggen dat het liever iets anders wil. Een kind is daar slim in.

* Vermijd complexe voedingsmiddelen.

Hoe minder toevoegingen, hoe minder kans dat je erop gaat reageren. Kijk naar de keuken van vroeger: een stukje kip of vis, groentjes en wat aardappelen, puree of rijst en een klein beetje nootmuskaat en zout. We moeten opnieuw de oersmaak van ons eten ontdekken. Je hoeft helemaal geen kunstwerk van elke maaltijd te maken. Als je te veel toevoegsels gebruikt en je maaltijd te complex maakt, ga je er veel makkelijker op reageren, waardoor we ook andere vitaminen en mineralen minder kunnen benutten.

* Gebruik smeersel.

Door boter toe te voegen aan je boterham met choco wordt de opname naar het bloed vertraagd en zal je maaltijd beter verwerkt worden. Een ander voorbeeld zijn specerijen. Als je daar altijd wat koude olie overgiet, zal je ook minder kans hebben om erop te reageren.

* Mix de soorten voedingsmiddelen.

Je kan ook variëren door binnen eenzelfde gerecht verschillende soorten groenten, fruit, melk en granen te gebruiken. Meng bijvoorbeeld rijst met gierst of quinoa, en sojamelk of koemelk met rijstmelk. Op die manier verlaag je de kans dat je op één soort voedingsmiddel reageert. Want hoe kleiner de dosis van een voedingsmiddel, hoe kleiner de kans dat het reacties zal uitlokken.

* Gebruik je hoofdmaaltijd, als het mogelijk is, tijdens je lunchpauze.

Want hoe later op de dag, hoe moeilijker het is voor onze vertering om voedsel te verwerken.

* Las pauzes in.

Sla eens een maaltijd over of eet een kleinere portie. Personen die kampen met ontstekingen voelen soms zelf aan dat pauzes inlassen voor hun vertering wonderen kan doen voor heel hun lichaam.

* Gebruik geen vlees, vis, gevogelte of ei samen met pasta, rijst of aardappelen bij zware verteringsklachten.

Die dissociatie van je voeding binnen eenzelfde maaltijd kan ondersteunend werken, zodat er zich minder intoleranties ontwikkelen. Een korte pauze van vijftien tot twintig minuten tussen beide voedingsgroepen kan ook wat helpen om je minder moe te voelen na een maaltijd, maar is niet echt nodig voor iedereen met verteringsklachten.

* Beweeg, maar overdrijf niet.

Veel mensen zijn tegenwoordig gekluisterd aan hun bureau. dat zittende beroep maakt dat de vertering vaak nog moeilijker verloopt. Je raakt geconstipeerd, je darmflora werkt niet optimaal en je lever krijgt niet voldoende bloedtoevoer om goed te functioneren. Probeer daarom elke dag een halfuurtje te wandelen. Dat helpt je om intoleranties af te bouwen. Te intens sporten heeft dan weer het tegenovergestelde effect. Door tot het uiterste te gaan zet je je maag-, darm- en leverfunctie onder druk. Zeker als je te extreem gaat sporten, vorm je meer melkzuur, wat overbelasting veroorzaakt en dus ook weer de kans op intoleranties vergroot. Je hoeft dus heus geen marathon te lopen om gezond te blijven.

* Luister naar je lichaam.

Sta stil bij wat je in je mond steekt en hoe je je daarbij voelt. Is je buik opgeblazen? Voel je je moe de dag erna? Sta je op met gezwollen handen? Heb je last van migraine of reuma? Dat kunnen allemaal tekenen zijn waarmee je lichaam je wil vertellen dat je gevoelig bent voor een bepaald voedingsmiddel.