Moet je vaak ’s nachts plassen, ook al drink je weinig? Dit is er aan de hand. Expert: “Je blaas fitnest te veel”

doorStéphanie Verzelenop 12/09/2022

Niks irritanter dan ’s nachts naar het toilet te moeten trippelen. Let je er al op dat je voor bedtijd niet te veel drinkt, maar blijft je blaas je toch wekken uit je slaap? Bekkenbodemkinesitherapeute Marjan Claes verheldert de twee belangrijkste oorzaken waar je nog niet aan dacht, en goede remedies. “Wie elke dag één soeplepel lijnzaad verorbert, merkt heel snel beterschap.”

Nocturie heet het in wetenschappelijke kringen: ’s nachts vaak naar het toilet moeten. Veel Belgen zijn nachtelijke plassers, weet experte Marjan Claes. En we gaan daar te licht over, vindt ze. “Veel mensen denken: ‘Ik ben wat ouder, dus dit is normaal.’ Over één keer per nacht opstaan kan je dat nog zeggen. Maar word je vaker gewekt door een ongeduldige blaas, dan mag je je daar niet bij neerleggen. Het is níét normaal en je kan er wél iets aan doen.”

Heb jij een ‘bodybuilderblaas’?

Veel mensen denken dat ze met het kwaaltje zitten omdat ze van nature een ‘kleine blaas’ hebben. Dat is een foute aanname, zegt Claes. “Een blaas is een spier, die sterker of minder sterk kan worden. Is de spier sterker, dan is die ook korter en is je blaas dus kleiner. Ze zal dan ook sneller en harder duwen, of ‘zenuwachtiger’ zijn. Iemand die vaak — en ook vaak plots — de drang voelt om te plassen, en dan maar kleine volumes plast, heeft zo’n sterkere blaasspier die harder duwt. Een ‘bodybuilderblaas’, zeg maar. Mensen ontwikkelen zo’n blaas onder andere door hun plas op te houden. Want als jij je plas ophoudt, trekt ze samen. Dan is je blaas dus aan het fitnessen.”

De remedie is: je plas overdag zo weinig mogelijk ophouden. Zodra je je blaas niet meer tegenwerkt, wordt die heel snel weer rustiger en groter, zegt Claes. “Het enige wat je moet doen, is tijdens de dag standaard om de twee uur naar het toilet gaan. Ook als je niet moet. En moet je plassen tussen die vaste momenten, ga dan ook. Je zult zien dat je op den duur minder en minder die plasdrang voelt: na twee weken al is je blaas een pak rustiger.”

Belangrijk daarbij is dat je voldoende water drinkt, maar ook niet té veel. “Als je te weinig drinkt, raakt je lichaam moeilijker zijn afvalstoffen kwijt. Gevolg: je lichaam maakt meer urine aan om die afvalstoffen af te voeren, ook ’s nachts. Een goede waterrichtlijn is één glas van 250 milliliter drinken om de twee uur. En stop daarmee twee uur voor het slapengaan. Meer hoef je niet te drinken. Drie of vier liter is te veel en geeft weer meer kans op een overactieve blaas.”

De andere grote boosdoener (die je met quick fixes kan aanpakken)

Maar nachtelijk plassen heeft ook een andere belangrijke oorzaak, zegt de experte. Eentje waar mensen vaak niet aan denken. Constipatie. “Je stoelgang is een erg bepalende factor in dit verhaal. Het is zo dat het laatste stuk van je darm vlak naast je blaas ligt. Blijft er in dat stuk wat stoelgang zitten, dan drukt die op de blaas, ook ’s nachts. Een ideaal stoelgangpatroon is tot drie keer per dag of minstens drie keer per week naar het toilet gaan. Moet je vaak ’s nachts naar het toilet, ga dan eens na of je de voorbije twee, drie dagen misschien geen stoelgang hebt gemaakt, of het gevoel had dat niet alles eruit was. Ook als je harde stoelgang hebt, druk moet zetten, buikpijn of storende windjes ervaart, is de kans groter dat je wat achtergebleven stoelgang in de darm hebt.”

Glamoureus klinkt het niet. Maar het goede nieuws is wel dat er een paar quick fixes bestaan voor dit probleem, zegt Claes. “Eet elke dag een kiwi én verorber elke dag een soeplepel lijnzaad. Dat kan je toevoegen aan yoghurt of een smoothie of iets dergelijks. Ik zie bij mijn patiënten dat die twee ingrepen al binnen een paar dagen effect hebben en dat nachtelijk plassen drastisch verminderen.” Verder is ook hier genoeg — en niet te veel! — water drinken belangrijk. En om je darm goed te ledigen helpt die ene klassieke tip ook: zet een klein stoeltje of krukje onder je voeten wanneer je naar het toilet gaat.

Het zijn deze factoren die volgens Claes ook verklaren waarom nachtplassers vaker vrouwen en zestigplussers zijn. “Dat zijn twee groepen die aan de ene kant makkelijker last hebben van constipatie. Aan de andere kant stellen zij overdag het plassen ook weleens vaker uit: vrouwen omdat ze er geen tijd voor willen of kunnen maken, ouderen omdat ze de plasdrang minder aanvoelen.”

Lijken geen van beide factoren van toepassing op jou? Ga je ’s nachts plassen omdat je al wakker was, en niet omdat je een aandrang voelt? “Dan heb je misschien eerder een slaapprobleem dan een fysiek probleem”, zegt Claes. “Dan is het niet de plasdrang die je wekt, maar een ander issue.”

Feit of fabel? Deze do's-and-don'ts tipt het internet

Dranken mijden die je blaas prikkelen

FEIT: “Dranken als cola, iced tea, alcohol of met cafeïne triggeren je blaas heel erg. Als je er daarvan veel drinkt voor het slapengaan, heb je meer kans op nachtplassen. Meer dan één tas koffie per dag, bijvoorbeeld, kan al een oorzaak zijn.”

Minder zout eten

FEIT: “Zout zuigt vocht aan. Als je meer zout eet, maakt je lichaam mogelijks ook meer urine aan om dat vocht af te voeren.”

Je voeten hoger leggen terwijl je slaapt

FABEL: “De bedoeling van deze tip is het vocht daar niet laten ophopen, veronderstel ik. Maar ik verwacht dat je dan net vaker naar het toilet zal moeten.”

Je bekkenbodemspieren trainen

FABEL: “Die spieren trainen is zeker nuttig als je ongewenst urineverlies hebt, tijdens een nies- of hoestbui bijvoorbeeld. In dat geval speelt een te zwakke sluitspier inderdaad mogelijks mee. Maar in het geval van nachtplassen spelen deze spieren bijna niet mee, vooral die te sterke blaas is de boosdoener.”

Er bestaan medicijnen voor

FEIT: “Als je echt met de handen in het haar zit, kan je huisarts of uroloog je inderdaad iets voorschrijven. Maar als je op het punt komt dat je medicatie nodig vindt, kan je beter eerst inzetten op je blaas rustiger maken en je constipatie aanpakken.”