Pandemie is een ramp voor mensen met een eetstoornis: expert legt uit hoe jij kunt helpen

doorLiesbeth De Corteop 30/09/2020

Iedereen voelt de impact van deze bizarre coronatijd. Voor mensen met een eetstoornis kan de klap extra hard aankomen, blijkt uit een studie. An Vandeputte, klinisch psycholoog en oprichter van de vzw Eetexpert, geeft tekst en uitleg. “Omgaan met plotse veranderingen is niet gemakkelijk voor deze patiënten: ze hebben een grote behoefte aan voorspelbaarheid, controle en regelmaat.”

De pandemie is voor mensen met een eetstoornis een serieuze beproeving. Dat toont een uitgebreid onderzoek, dat verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Eating Disorders. Sinds de komst van corona zijn de symptomen verergerd: 62 procent van mensen met anorexia vindt het moeilijk om zichzelf geen restricties op te leggen om minder te eten, 30 procent van de boulimie-patiënten is meer geneigd om te binge-eten. 

Wat zijn de boosdoeners?

Gedragstherapeut An Vandeputte erkent dat de voorbije maanden allesbehalve een walk in the park waren. Vandeputte is al jaren de drijvende kracht achter Eetexpert, het kenniscentrum voor eet- en gewichtsproblemen. “Omgaan met plotse veranderingen is niet gemakkelijk voor deze patiënten: ze hebben een grote behoefte aan voorspelbaarheid, controle en regelmaat. Het grote probleem is dat de covid-epidemie de dagelijkse routines danig in de war heeft gestuurd. De scheiding tussen werk en thuis is door elkaar geschud, en elke week worden er nieuwe maatregelen aangekondigd. Ook op vrijetijdsvlak valt heel wat afleiding weg. Sociaal zijn de mogelijkheden beperkt, terwijl de behoefte aan steun van vrienden familie juist stijgt.”

“Ten tweede hebben mensen met eetproblemen het moeilijk met corona an sich: ze zijn bang om besmet te raken door het virus”, gaat Vandeputte verder. “Het helpt niet dat je in de media overal hoort dat corona heftiger is voor mensen met overgewicht. Het resultaat is dat patiënten zich angstiger en gestresseerd voelen, en zich nog meer gaan focussen op dat cijfertje op de weegschaal.”

“Daar komt nog eens bij dat mensen veel bezig zijn met hun sociale media en nieuwsmedia. Jammer, want dit geeft extra druk, en het vergroot het angstgevoel en de lichaamsontevredenheid.” Instagram en Facebook staan vol met ‘mopjes’ over coronakilo’s en adviezen om snel af te vallen. De psychologe houdt een pleidooi om doordacht te communiceren over ons uiterlijk. “Een grote focus op gewicht lokt meer lichaamsontevredenheid uit en kan leiden tot een eetstoornis. Onderzoeken hebben zelfs aangetoond dat wie zich veel zorgen maakt om z’n gewicht en een eenzijdig dieet volgt, op lange termijn meer bijkomt. We promoten beter een gezonde levensstijl. Een goed slaappatroon, af en toe bewegen buitenshuis, minder kijken naar sociale media, gedoseerd het nieuws volgen, leuke activiteiten om het sociaal contact te onderhouden en een gevarieerd eetpatroon zonder te focussen op ons gewicht. Daar zouden we beter wat vaker over babbelen.” 

Online hulpverlening 

Een bijkomend euvel is dat de hulpverlening anders verloopt. Vandeputte: “Het is een stressvolle periode en mensen met eetproblemen of signalen van een eetstoornis hebben juist extra hulp nodig. Door de restricties wordt dat moeilijker. Afhankelijk van de plaats waar je woont, moet de hulpverlening online gebeuren. Gelukkig kunnen we chatten en is er soms ook een combinatie van online en face-to-face hulp mogelijk. Het belangrijkste is dat het hulpaanbod blijft doorlopen. Dat patiënten niet het gevoel hebben dat ze aan hun lot worden overgelaten.”

Verbondenheid

Niet alle patiënten ervaren de pandemie als negatief. Uit de studie blijkt dat 40 procent ook een aantal positieve bijkomstigheden zien: ze voelen zich meer verbonden met familie en vrienden en halen daar veel steun uit. “Mensen reageren verschillend”, bevestigt de gedragstherapeut. “Sommigen hebben sinds de lockdown een nieuw, rustiger leefpatroon gevonden. En dat doet hen deugd.”

Hoe iemand dit ervaart, hangt af van de ondersteuning die hij of zij krijgt. “Je kan pas genieten van de herwonnen rust, als je een sociaal netwerk hebt om op terug te vallen. Heb je dat niet? Dan missen mensen sociaal contact en krijgen ze te maken met eenzaamheid. De extra stress die corona veroorzaakt raken ze dan niet kwijt.”

Helpende hand

Kortom, het supportsysteem is superbelangrijk. Merk je alarmerende signalen op? Dan zijn er een aantal zaken die je kan doen. “Als je elkaar goed kent, kan je de deur openzetten naar een gesprek. ’’Hoe gaat het met jou? Kan je je ontspannen ? Lukt het om te slapen ? Hoe lukt het eten? Zijn er dingen die moeilijker worden voor jou door corona, en kan ik helpen?” De een vindt het lastig om naar de supermarkt te gaan en te merken dat bepaalde producten niet voorradig zijn. Stel dan voor om te gaan winkelen. Iemand anders heeft simpelweg nood aan gezelschap tijdens het eten. Vraag om buiten in de tuin te lunchen of te dineren. Of nodig elkaar uit voor wat fysieke beweging. Dat geeft zuurstof”, tipt Vandeputte. “Zolang je maar contact houdt.” 

Probeer vooral het stuur niet over te nemen, waarschuwt de therapeut. Het laatste wat iemand met een eetprobleem wil, is de controle verliezen. Voor ouders is het niet altijd even makkelijk. Wellicht voelen ze veel onmacht en willen ze graag snel verandering zien. “Help meebouwen aan een gezonde levensstijl en een dagelijkse structuur. Sta samen op en ontbijt samen. Bepaal samen wanneer je werkt, wanneer je ontspant. Ook aan tafel kan je je kind op een ontspannen manier helpen. Als ouder kan je bepalen wanneer het gezin eet en welke maaltijd op tafel staat, maar jongeren willen zelf kiezen hoeveel ze eten. Toch ongerust ? Nodig je kind uit voor de afwas samen, en bespreek je ongerustheid.Als je er niet uitgeraakt, dan kunnen jullie samen een inschattingsgesprek plannen bij een deskundige die goed thuis is in het thema.”