Van glijmiddel tot lekkende borsten: tips van experts voor seks na de bevalling. “Geef niet meteen vol gas”

doorLiesbeth De Corteop 11/05/2022

“Het duurt vaak drie, vier, vijf of zelfs zes maanden voor koppels voor de eerste keer weer vrijen.” Na de komst van een baby valt seks vaak weg, of als er al gevreeën wordt, doet het pijn. Lekkende borsten, vaginaal littekenweefsel, een dip in testosteron bij de man: vroedvrouw Uwe Porters en relatietherapeut Katrien Koolen leggen alle mogelijke stoorzenders in bed bloot en stellen concrete oplossingen voor. “Glijmiddel op waterbasis wordt veel verkocht, maar heeft een groot nadeel.”

“Het is net als een hotdog die je de gang in zwiert.” Over seks na een bevalling worden soms mopjes en schunnige opmerkingen gemaakt. Maar eigenlijk is het niks om mee te lachen. Want door de veranderingen voor, tijdens en na een geboorte raken veel partners elkaar kwijt op intiem vlak. “Da’s een feit”, zegt klinisch psycholoog en relatietherapeut Katrien Koolen. Erover grappen, tot daar aan toe, “maar er wordt amper tot nooit diepgaand over gebabbeld. Niet met vrienden, noch met de partner zelf.” 

“Door de onwetendheid denken veel ouders die zopas een kind hebben gekregen: ‘Ons seksleven is niet meer wat het geweest is, dus we zijn abnormaal’. Maar néé! Het is juist normaal dat ze meer moeite moeten doen om in de mood te raken.” 

Dat het geen zeldzaam maar net een wijdverspreid probleem is, toont ook een rondvraag van vroedvrouw en auteur Uwe Porters bij haar duizenden volgers op Instagram. “Volgens twee op de drie mama’s is hun seksleven veranderd na een bevalling, en hun beleving is daarbij verslechterd. Een op de drie heeft blijvende pijn tijdens het vrijen. Dat zijn er veel te veel, hé.” Die cijfers liggen in de lijn met een onderzoek uit 2017. De Vrouwenkliniek van het UZ Gent toonde destijds aan dat 40 procent van de vrouwen zes maanden na een bevalling nog pijn ervaart tijdens seks. 

Stoorzenders

• Littekenweefsel

Er zijn dus een heleboel stoorzenders die het seksleven van ouders in de war kunnen sturen. “Zowel vrouwen die vaginaal bevallen zijn — en een knipje of een scheurtje hadden — als die een keizersnede hadden, kunnen erna pijn ervaren tijdens het vrijen. Is die pijn blijvend? Schakel dan hulp in van je vroedvrouw of gynaecoloog. Zij kunnen checken of je littekenweefsel hebt. Dit weefsel is heel stug en dat kan pijnlijk zijn. Zeker als het zich aan je vagina-ingang of binnenin bevindt”, vertelt Porters. “Gelukkig zijn er crèmes en zalven die kunnen helpen om dit weefsel flexibeler te krijgen. Desnoods kan een operatieve ingreep een oplossing bieden.”

• Bekkenbodemspieren

“Tijdens een geboorte komt je bekkenbodem onder grote druk te staan”, zegt Porters. Zeker bij een vaginale bevalling kunnen de bekkenbodemspieren fel opgerekt worden, wat verzwakking of schade kan veroorzaken. “Een mogelijk gevolg: het gevoel in je bekkenbodem is anders, alsook je orgasmebeleving.” 

• Hormonale balans

Na een bevalling zit elke mama opgescheept met hormonale veranderingen. Dat die een invloed hebben op je seksleven, hoeven we je niet meer te vertellen. Je verlangen naar seks verandert, bijvoorbeeld, en er kan vaginale droogte optreden. Bovendien kan dit effect nog vergroot worden door anticonceptie. Porters: “Veel pasbevallen vrouwen krijgen van hun gynaecoloog meteen een voorschrift overhandigd voor de minipil of de combinatiepil. Jammer, want recente onderzoeken tonen aan dat de pil wel degelijk neerslachtige gevoelens kan aanwakkeren en het seksueel verlangen kan verminderen.” 

• ‘Being touched out’

Being touched out’ is momenteel een veelgebruikt begrip”, vertelt Porters. “Steeds meer moeders klagen dat ze overdag non-stop worden aangeraakt door kleine kinderhandjes. Op een rustiger moment, bijvoorbeeld ’s avonds in bed, kunnen ze geen enkele aanraking meer verdragen. Ook niet van hun partner.” 

• Lekkende borsten

En dan zijn er nog een heleboel onverwachte zaken waarmee koppels geconfronteerd kunnen worden, zoals lekkende borsten. Koolen: “Soms maken vrouwen moedermelk aan wanneer ze aangeraakt of gestreeld worden door de partner. Dat heeft allemaal te maken met de hormonen die door haar lijf razen. Maar het kan ervoor zorgen dat de vrouw dichtklapt en zich afsluit van intimiteit.” 

Porters voegt daar nog aan toe: “Dat was bij mij ook het geval. Ik dacht: ‘Mijn man gaat mijn borsten nooit nog beschouwen als iets seksueel’. Tja, er zijn mannen die het niet kunnen. Maar de meesten kunnen het wél: ze weten dat borsten dienen om te voeden én vinden ze nog steeds sexy.” 

• Context

Kortom, een kind krijgen zet je leven op z’n kop. Koolen: “Je hele context verandert. Je interne context - vermoeidheid, neerslachtigheid, meer kopzorgen, stress, ... En je externe context wordt overhoop gehaald: je baby weent, je partner is z’n weg aan het zoeken in het ouderschap, ... Het zijn allemaal zaken die je uit de flow halen en die leiden tot een andere beleving van seksualiteit.”

Wat kan je eraan doen?

• Rustig opbouwen

Ouders krijgen weleens het advies dat ze na een bevalling het best zes weken wachten, voordat ze opnieuw in bed duiken. “Dat is puur medisch advies. Door de band genomen duurt het zes weken voordat een lichaam zich herstelt: de baarmoederhals sluit zich weer, de wonde die de placenta heeft achtergelaten is weg en de kraamzuivering (het bloedverlies na de bevalling, nvdr.) is gestopt”, zegt Porters. 

“Als het goed voelt, kan je seks proberen. Maar doe het wel met condoom om infectiegevaar te vermijden. In de praktijk duurt het vaak drie, vier, vijf of zelfs zes maanden voor koppels voor de eerste keer weer vrijen. Mijn advies: begin rustig, en bouw langzaam op. Er is zoveel meer dan enkel penetratieseks. Voel, streel, tast af, ontdek wat je leuk vindt en bespreek dat met je partner.”

Koolen knikt. “Klopt. Kruip rustig achter het stuur in plaats van meteen volle gas te geven en 120 kilometer per uur te rijden. Mensen spreken vaak over ‘een laag libido’, maar een libido bestaat niet. Net zoals spontane zin in seks niet bestaat. Verlangen is altijd een reactie op iets, het wordt aangewakkerd door prikkels uit je omgeving. Je kan je dus beter afvragen: hoe krijg je vat op die prikkels? Wat helpt om in de mood te raken? Door welke factoren duw je op de rem, en door welke stimuli duw je op de gaspedaal?”

• Open gesprekken voeren

“Een van de meest voorkomende seksuele problemen tussen koppels is een verschil in verlangen”, stelt Koolen. “Het is belangrijk dat koppels hier open over spreken. Gemakkelijk is dat niet, want dit is een conversatie die meestal gepaard gaat met frustraties, schuld en schaamte. ‘Ik wil altijd seks en jij nooit!’ Toch moeten koppels hierover praten om opnieuw verbinding te creëren. We willen als mediator dienen om koppels vooral zelf weer in gesprek te laten gaan met elkaar, op een andere manier dan ze zelf al deden. Een nieuw gesprek, waarin ze elkaar anders kunnen begrijpen en ze een weg (terug)vinden naar elkaar.”

• Glijmiddel gebruiken

Een bijkomend gevolg van een veranderende hormonenhuishouding is dat vrouwen vaginale droogte ervaren. Dat komt omdat de hoeveelheid prolactine in het bloed stijgt. Dit hormoon gaat de melkproductie stimuleren en zet het oestrogeenniveau op een laag pitje. Oestrogeen houdt de vaginawand normaal vochtig en elastisch. “Glijmiddel is mijn favoriete hulpmiddel”, klinkt het enthousiast bij Porters. 

“Er bestaan drie soorten. Glijmiddel op waterbasis wordt het meest verkocht. Die vind je zelfs in de supermarkt. Dit type heeft alleen een groot nadeel: het werkt hydraterend en trekt dus in de huid. Tijdens een vrijpartij moet je dus verschillende keren naar de bus grijpen voor nog wat extra glijmiddel. Niet zo prettig.”

“Glijmiddel op oliebasis geeft dan weer meer wrijving. Plus, meer mensen kunnen er allergisch op reageren, en je kan het niet combineren met een heleboel speeltjes en condooms. Glijmiddel op siliconenbasis is daarentegen geweldig: het legt eerder een filmpje over de huid in plaats van te hydrateren, dus je hebt er niet veel van nodig, en de kans dat je er allergisch op reageert, is miniem.”