Vlaamse wetenschappers waarschuwen voor foute voedingsadviezen: 'Vitamine C, look en meer water drinken helpen niet, 15 minuten in de zon lopen wél'

doorNele Annemansop 19/03/2020

Nu het coronavirus steeds meer verspreid raakt, duiken ook op sociale media tal van voedingsadviezen op als preventie of remedie tegen Covid-19. “Het merendeel van die adviezen hebben geen bewezen effect en dienen vaak een commercieel doel”, vertelt Christophe Matthys van het UZ Leuven en de KU Leuven. Samen met verschillende voedings- en andere wetenschappers waarschuwt hij voor de misleidende informatie die momenteel circuleert. Alle fabels en feiten op een rij. 

Getty Images

Fabel: Vitamine C beschermt tegen verkoudheden en stimuleert de immuniteit. Neem een supplement in en eet meer groenten en fruit voor een extra portie vitamine C.

'Voor de algemene bevolking zal een dagelijkse vitamine C-inname boven de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid geen effect hebben op het voorkomen van een verkoudheid. Eens je een verkoudheid hebt opgelopen, zal het ook de duur of de ernst ervan niet beïnvloeden. In perioden van ernstige fysieke belasting, zoals bij atleten met een heel zwaar trainingsprogramma, kan een vitamine C- supplement het risico op een verkoudheid verlagen. In België komt een tekort aan vitamine C echter vrijwel niet voor, waardoor het niet nodig is om extra vitamine C in te nemen. Bovendien is er geen bewijs dat het extra beschermend werkt.'

Wat dan wel doen? 'Een gezond en gevarieerd voedingspatroon rijk aan groenten en fruit zijn voldoende. Groenten en fruit zijn onze belangrijkste bron van vitamine C. Met een dagelijkseconsumptie van 300 gram groenten en 250 gram fruit krijg je er zeker voldoende vitamine C binnen (samen met nog tal van andere nuttige voedingsstoffen). Veel meer eten heeft dan ook weinig zin.'

Fabel: Drink extra water en warme dranken zoals thee of soep.

'Momenteel is er onvoldoende bewijs om na te gaan of een verhoogde vochtinname kan bijdragen aan de bescherming tegen luchtweginfecties. Warme dranken zoals thee of soep beïnvloeden de ontwikkeling van luchtweginfecties zoals een verkoudheid niet. Wel kan een warme drank de symptomen van een verkoudheid (o.a. een loopneus, een droge keel, niezen, hoest,...) tijdelijk verlichten. Dit is echter persoonsgebonden. Sommige mensen rapporteren dat ook koude dranken een positief effect kunnen hebben op symptomen zoals een loopneus, hoest en niezen.'

Wat dan wel doen? 'Drink volgens je dorstgevoel en gemiddeld 1,5 liter per dag. Drink daarbij vooral water, en vul in beperkte mate aan met dranken als thee en koffie. Beperk gesuikerde dranken en alcohol zo veel mogelijk.'

Feit: Extra vitamine D verlaagt het risico op luchtweginfecties in beperkte mate.

'Langdurige inname van vitamine D kan mogelijks het risico op luchtweginfecties een beetje verminderen. Deze vermindering was enkel te zien bij mensen die dagelijks gedurende enkele weken supplementen innamen, bij personen met een vitamine D-tekort en bij personen met astma. Het voordeel is bovendien beperkt. Kwetsbare groepen, zoals patiënten met chronisch obstructief longlijden, hebben geen baat bij vitamine D-supplementen. Het is onduidelijk of een acute inname ook een beschermend effect heeft. Het is dus niet nodig om nog snel naar de apotheek te gaan.'

Wat dan wel doen? 'Vitamine D speelt samen met calcium een rol in de botvorming, en ook in de werking van ons immuunsysteem. Zonlicht is onze voornaamste bron. Voldoende blootstelling aan zon is dus nodig. Tijdens donkere wintermaanden is voor kwetsbare groepen zoals jonge kinderen en ouderen een vitamine D-supplement aan te raden bovenop de blootstelling aan zonlicht. Lange wandelingen zijn daarvoor niet nodig, regelmatig even buiten komen in de tuin of op je terras is voldoende. Die extra 15 minuutjes zon helpen ook anderen om zich te beschermen tegen luchtweginfecties. Hou wel rekening met de adviezen van de overheid in verband met afstand bewaren tussen personen en de beperkingen voor groepsactiviteiten.'

Fabel: Plantextracten zoals Echinacea en look werken beschermend als (super)foods.

'Plantenextracten zoals Echinacea tonen zwakke gunstige effecten op het voorkomen van verkoudheden in vergelijking met een placebo en kunnen mogelijks ietwat verzachtend werken. Daarnaast wordt look af en toe naar voren geschoven als wondermiddel door de mogelijke antivirale karakteristieken. Er is echter nog onvoldoende bewijs om te kunnen besluiten dat look (als supplement of als ingrediënt) kan gebruikt worden ter preventie.'

Wat dan wel doen? 'Superfoods en voedingssupplementen zijn duur en niet nuttiger dan een voldoende en gevarieerde consumptie van seizoensgroenten en -fruit. Kies zoveel mogelijk voor voedingsmiddelen uit de bovenste lagen van de voedingsdriehoek en varieer.'

Fabel: Een ketogeen dieet stimuleert de immuniteit.

'Een koolhydraatarm dieet kan in sommige gevallen voordelige effecten hebben op het metabolisme en het lichaamsgewicht, maar de effecten op het afweersysteem zijn nog onvoldoende gekend bij mensen. Onderzoek bij muizen heeft aangetoond dat een ketogeen dieet, bestaande uit 90% vet en wat overeenkomt met minder dan 15 gram koolhydraten per dag voor een volwassene, bepaalde afweercellen stimuleert bij muizen die geïnfecteerd werden met het griepvirus. Op basis van studies met muizen kunnen we momenteel geen conclusies nemen over het effect van een ketogeen dieet op de immuniteit van mensen.'

Wat dan wel doen? 'Eet gevarieerd en gezond, zoals voorgesteld in de omgekeerde voedingsdriehoek en aanbevolen door de Belgische Hoge Gezondheidsraad. Dat is de beste manier om je immuunsysteem gezond te houden. Hanteer ook andere gezonde leefgewoonten, zoals niet roken, voldoende slapen, regelmatige lichaamsbeweging en alcoholbeperking. Zorg ook voor elkaar en help ouderen en mensen in quarantaine met boodschappen en het aankopen van voeding om een eenzijdig voedingspatroon te vermijden.'

Deze voedingsadviezen werden ondertekend door Christophe Matthys, UZ Leuven en KU Leuven, Marleen Finoulst, Gezondheid-en-Wetenschap, Nena Van Hemelryck, Tijdschrift voor Voeding en Diëtetiek, VBVD, Rian Van Schaik, voorzitter VBVD, Nele Steenackers, KU Leuven, Ann Meulemans, UZ Leuven, Hilde De Geeter, Nutrition Information Center (NICE), Loes Neven, Vlaams Instituut Gezond Leven, Carl Lachat, Universiteit Gent, An Vandeputte, Eetexpert, Charlotte De Backer, Universiteit Antwerpen, Patrick Kolsteren, Universiteit Gent, Peter Clarys, Vrije Universiteit Brussel, Roman Vangoitsenhoven, UZ Leuven en KU Leuven.