Zijn hormonen de oplossing voor menopauzale problemen? Topdokter Guy T’Sjoen: “Vapeurs, slecht slapen en pijn tijdens het vrijen? Het kan echt anders”

doorRoxanne Wellensop 06/11/2020

“Als je aan een man van 52 zegt: ‘Vanaf nu moet je ’t zonder testosteron doen’, hij zou steigeren. Maar van vrouwen accepteren we dat ze ’t de laatste dertig jaar van hun leven zonder hormonen moeten stellen”, zegt topdokter Guy T’Sjoen. In z’n boek ‘Hormonen onder controle’ ijvert hij voor een betere medische begeleiding van vrouwen in de overgang om zo hun levenskwaliteit te verbeteren. “Er zijn beperkte risico’s, maar die wegen echt niet op tegen de vele voordelen.”

Voor zijn werk met transmannen en transvrouwen is professor endocrinologie Guy T’Sjoen tot ver buiten onze landsgrenzen bekend. Dat was ook te zien in Vier-programma ‘Topdokters’, waarin hij zonder taboes zijn taak als diensthoofd van het genderteam van het UZ Gent toelichtte. “Dat ik enkel transgenders zou begeleiden, is een ietwat vertekend beeld als gevolg van mijn medewerking aan dat programma”, zegt T’Sjoen. “De makers vonden dat thema enorm interessant, terwijl die patiënten hoofdzakelijk op dinsdagvoormiddag bij mij op consultatie komen en ik me de rest van de week bezighoud met alle andere uitdagingen die hormonen stellen.”

En dat zijn er heel wat. In zijn boek ‘Hormonen onder controle’ legt T’Sjoen uit hoe hormonen het lichaam kunnen ontregelen, én hoe de endocrinologie het evenwicht weer kan herstellen. Met zijn inzichten wil hij ook vrouwen tijdens of na de overgang beter begeleiden. Want vooral in Vlaanderen zijn artsen terughoudend om hen hormonen voor te schrijven. 

Hormonen ontregeld

Hij mag dan dé hormonenspecialist van Vlaanderen zijn, Guy T’Sjoen zegt ook dat zelfs hij niet alles weet over z’n vakgebied. “Eén van de mysteries van de geneeskunde is de vraag waarom vrouwen meer hormonale aandoeningen krijgen dan mannen”, zegt hij. “Zeker als we het hebben over problemen met de schildklier, die te snel of te traag begint te werken. Het schildklierhormoon de snelheid van je lichaam: als de schildklier te traag werkt, heb je het vaak te koud. Werkt hij te snel, dan heb je ’t sneller warm. En zo ontstaan vapeurs.”

Toch is het volgens de dokter niet erg als je hormonen wat uit balans zijn. “Dan voel je dat je leeft. Het is iets anders wanneer ze zodanig uit evenwicht zijn dat je gezondheid en je levenskwaliteit eronder lijden. Dan denk ik aan vrouwen in de menopauze. De overgrote meerderheid heeft last van vapeurs, slaapt slecht of kan geen seks meer hebben, omdat het pijn doet. ‘Je bent al in de 60’, horen ze van hun gynaecoloog. ‘Moet je nog wel seks hebben?’ Terwijl we die vrouwen perfect kunnen helpen.”

Weinig neveneffecten

Hormonen zouden weleens de oplossing kunnen zijn. “Een vrouw komt in de menopauze als haar eicelreserve op is. Daardoor valt de productie van oestrogeen, het vrouwelijke hormoon, volledig stil. Door vrouwen vanaf hun 52ste, de gemiddelde leeftijd waarop de menopauze begint, oestrogeen bij te geven, kunnen we hun levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren en osteoporose (botontkalking) verhinderen. In Vlaanderen doen we dat nu al bij 10% van de vrouwen, in Wallonië zelfs bij 20%.”

Hebben die extra hormonen nevenwerkingen? vraag je je misschien af. “Er zijn beperkte risico’s”, geeft de arts toe. “Maar die wegen echt niet op tegen de vele voordelen. Er is in 2002 buiten Europa een studie gedaan die concludeerde dat vrouwen die oestrogenen en progesteron krijgen, een verhoogd risico lopen op borstkanker. Dat zijn trouwens dezelfde twee hormonen die in de pil zitten. Als wij vrouwen in de menopauze behandelen, doen we dat énkel met oestrogenen in lage doses. Daar is ook al onderzoek rond gedaan en dat gaf een lager risico op borstkanker aan, maar daar heeft geen haan naar gekraaid. Als je aan een man van 52 zou zeggen ‘Vanaf nu moet je het zonder testosteron doen’, dan zou die hormoonsupplementen eísen. Van vrouwen wordt blijkbaar geaccepteerd dat ze de laatste dertig jaar van hun leven zonder hormonen moeten doorbrengen. Met alle gevolgen van dien.”