Zijn pre- en probioticasupplementen noodzakelijk? Prof legt uit hoe je je darmen in topvorm houdt

doorRedactieop 28/01/2021

Darmgezondheid is een hot topic. Termen als het microbioom en pre- en probiotica worden in het rond gestrooid door gezondheidsgoeroe’s, maar wat betekenen ze precies? Tom Van de Wiele, professor in de microbiële ecologie (UGent), vertelt ons waarom het zo belangrijk is dat we onze darmen in topvorm houden en hoe pre- en probiotica daarbij kunnen helpen. “Een ongezonde levensstijl aanhouden en daar wat supplementen bovenop gooien, heeft geen zin.”

Wanneer het over de darmen gaat, zien we de term microbioom vaak voorbijkomen. “Het microbioom is het geheel van alle flora of bacteriën die aanwezig zijn in ons lichaam”, zegt Tom Van de Wiele. Hij is professor bij het Centrum voor Microbiële Ecologie en Technologie en de Ghent Gut Inflammation Group aan UGent. “Die flora staan in interactie met ons lichaam en beïnvloeden allerlei processen die van belang zijn voor onze gezondheid. Ongeveer 90 procent van alle vakliteratuur over het microbioom gaat over het darmmicrobioom, omdat dat het microbioom is dat het nauwste samenwerkt met ons lichaam.”

Je houdt je microbioom gezond door zo veel mogelijk voedingsvezels op te nemen in je dieet. Daarnaast kan je een extra duwtje in de rug geven via pre- en probiotica. “Voedingsvezels en prebiotica kan je zien als voeding voor de goede darmbacteriën die er al zijn.” Deze worden voornamelijk teruggevonden in vezelrijke groenten, fruit en graanproducten, zoals bijvoorbeeld banaan, havermout, knoflook, asperges, witloof en prei. 

Probiotica zijn levende micro-organismen”, vervolgt Van de Wiele. Je vindt ze terug in yoghurt, kombucha, kazen gemaakt van ongepasteuriseerde melk, rauwe appelazijn en gefermenteerde voedingsmiddelen zoals augurken, zuurkool, kefir, kimchi en miso. “Het meest gekende probioticum is waarschijnlijk yoghurt, daarin zitten klassieke melkzuurbacteriën. Bij producten zoals Activia en Yakult wordt er gewerkt met andere, specifieke soorten probiotische, bacteriële stammen. Stammen waarvan beschreven is dat ze gezondheidsbevorderende effecten hebben.”

To supplement or not to supplement

Hoewel we pre- en probiotica via onze voeding kunnen binnenkrijgen, kiezen veel mensen voor supplementen. “De meest natuurlijke manier om je microbioom gezond te houden, is een gezond en evenwichtig dieet met voldoende fruit en groenten en plantaardige eiwitten en vetten, zoals noten, zaden en granen. Want die bevatten een ander soort vet dan dierlijke vetten. En veel bewegen. Je kan supplementen nemen als aanvulling, maar een ongezonde levensstijl aanhouden en daar wat supplementen bovenop gooien, heeft natuurlijk geen zin.”

Supplementen mogen dan niet de meest natuurlijke optie zijn, ze kunnen in elk geval ook geen kwaad. In bepaalde situaties kan het nemen ervan zelfs erg interessant zijn om je gezondheid een boost te geven. “Bij mensen die een antibioticumbehandeling zijn ondergaan, is het nemen van supplementen achteraf een verstandige keuze. De antibiotica schakelen heel veel bacteriën uit, wat de weg vrij maakt voor mogelijke nieuwe ziektekiemen. Door een variatie aan goede en onschuldige bacteriën in te nemen als supplement, verlaag je het risico dat de ziektekiem voet aan grond krijgt.”

“Ook bij oudere mensen kunnen supplementen nuttig zijn. Zij hebben vaak moeite met kauwen. Hierdoor kan het moeilijker zijn om gezonde voeding te eten die rijk is aan granen, zaden enzovoort. Een supplement kan in dat geval zeker baat hebben. En bij kinderen die te vroeg geboren worden, worden er ook prebiotische vezeltjes toegevoegd aan de poedermelk om hun darmflora te ondersteunen.”

“Als je supplementen neemt, varieer je wel best", stelt Van de Wiele. “Op die manier is er ook afwisseling in de flora die je ondersteunt, en we zien vaak dat de darmflora van gezonde mensen diverser is dan die van zieke personen.”

Meer vezels, beter immuunsysteem

Onderzoek van Van de Wiele en zijn team bevestigt ook hoe belangrijk het is om voldoende vezelrijke voeding, prebiotica dus, te eten. “Voedingsvezels moet je eigenlijk zien als stoffen die niet rechtstreeks, maar onrechtstreeks voor ons lichaam van nut zijn. Ze zijn als voeding voor onze flora. De flora gaat die voedingsvezels afbreken en omzetten in allerlei nuttige stoffen die ons helpen om ons immuunsysteem te versterken, onze darmbarrière te verbeteren,...” 

“We zien in onze Westerse samenleving een grote toename van auto-immuunaandoeningen, waarbij het lichaam zijn eigen cellen aanvalt, en chronische ontstekingsziektes. Dat valt waarschijnlijk voor een groot stuk te verklaren door ons dieet. Een voedingspatroon dat arm is aan vezels en rijk aan vetten, eiwitten en suikers, komt de normale ontwikkeling van onze flora niet ten goede, waardoor ons immuunsysteem verzwakt raakt. Daardoor handelt het niet meer correct ten aanzien van onschuldige bacteriën en ten aanzien van onze eigen lichaamscellen.”

... en een beter humeur

Naast een invloed op ons immuunsysteem, toont nieuw onderzoek ook aan dat onze darmflora in verband kan worden gebracht met ons humeur. “De groep van professor Raes in Leuven (van het Departement Microbiologie, Immunologie en Transplantatie) heeft kunnen aantonen dat mensen met een depressie minder bepaalde bacteriën hadden. Er is een verband tussen hoe vatbaar iemand is voor angst, depressie of faalangst en de samenstelling van hun microbioom.”

“Men weet niet of er echt een oorzakelijk verband is. Dat onze darmen een actieve rol kunnen spelen bij ons humeur, is een mogelijkheid die we nog meer in detail moeten onderzoeken.”

“Als je kijkt naar de verschillende gezondheidsprocessen in ons lichaam die het darmmicrobioom deels stuurt (zoals ons immuunsysteem), dan weet je dat het cruciaal is om gezonde voeding te eten. We moeten zo veel mogelijk opteren voor voeding die, naast ons lichaam, ook onze darmflora voedt. Beschouw je darmen als een trainingspartner die je constant bij je hebt en die je in de watten moet leggen, met vezelrijke voeding en eventueel een pre- bioticasupplement. Of een probioticasupplement, als je te weinig goede bacteriën hebt.”