Waarom kinderen zich mogen vervelen tijdens de kerstvakantie. Expert: “Het gaat er ook om dat je je als ouder niet de hele tijd moet opofferen”

doorRedactieop 04/01/2022

Week drie van de kerstvakantie. Dat betekent: kinderen die zich vervelen en ouders die geen inspiratie meer hebben. Terwijl de druk om je kroost de hele dag bezig te houden met leerrijke activiteiten groot lijkt. Wel, think again. Een bomvolle kerstvakantie is juist niét aan de orde en ook verveling is heel leerrijk. Ilse De Block van De Opvoedingslijn legt uit waarom. “We willen onze kinderen alles geven. Maar dat is echt niet nodig.”

Toegegeven, niet elke ouder zal zich hierin herkennen en ook niet elk kind is hetzelfde. Maar veel ouders en kinderen zullen wel kunnen beamen dat de sleur er een beetje in komt na twee weken kerstvakantie. Misschien zullen sommigen zelfs een tikkeltje opgelucht zijn wanneer de scholen maandag weer hun poorten openen. Maar wie nu al uitkijkt naar die tiende januari, moet misschien toch eens leren genieten van de tijd thuis.

We plannen uitstappen, een dag naar zee, willen op reis,... Het lijkt wel of we tijdens de vakantie schrik hebben om thuis te blijven.

Ilse De Block: “Zo scherp zou ik het niet meteen willen stellen, maar het klopt dat we over het algemeen meer geneigd zijn om vrije momenten ook vol te plannen. We willen onze kinderen alles geven, ze moeten van alles iets leren, het moet de hele tijd fantastisch zijn. Maar zo is het niet. Een kind kan misnoegd zijn, het kan zich vervelen. Sterker nog, dat moet.”

“Een kind dat zich verveelt, leert zijn creativiteit aan te boren en zelf spel te ontwikkelen. Als het de hele tijd geëntertaind wordt, kan het nooit leren omgaan met die gevoelens. Maar je hebt in het volwassen leven ook inventiviteit nodig en in je kinder- en tienerjaren ontwikkel je die vaardigheid volop. Geef je kind dus de ruimte om daarin op te groeien.”

Hoe pak je dat aan in de praktijk? Met een zeurend kind in huis ben je al snel geneigd om toch maar toe te geven.

“Dat kan inderdaad vervelend zijn, maar probeer voet bij stuk te houden. Zeg: ‘nee, we gaan vandaag even nergens naartoe.’ Zet je neer met een boek en zeg iets als: ‘ik vermaak me hier prima, waarom ga je niet eens in dat boek kijken dat je voor Kerstmis hebt gekregen?’ Geef tips, maar ga niet sturen.”

“En geef zelf het goede voorbeeld. Als we zelf minder geneigd zijn om naar prikkels te zoeken, zullen kinderen dat overnemen. Het is ook belangrijk om vertrouwen uit te spreken: ‘ik weet zeker dat je iets zal bedenken’. Pas op, als je graag meespeelt met je kinderen en daar energie uit haalt, vooral doen. Het gaat erom dat je je als ouder niet de hele tijd moet opofferen. Gewoon een middag in de zetel zitten met een boek en verder helemaal niets doen, dat moet ook kunnen.”

Wat als je twee kleuters elkaar de hele tijd in de haren vliegen?

“Ook hier geldt dat je niet te veel moet optreden. Als het echt slaande ruzie wordt, zet ze dan even apart, maar ervaring leert dat kinderen liever samen spelen dan alleen. Ga in geen geval ruzie willen voorkomen of scheidsrechter spelen. Dat werkt niet. Laat ze het zelf maar uitzoeken en oplossingen bedenken. Hoe vroeger, hoe beter.”

“Je hoeft een peuter ook niet de hele tijd te entertainen. Speelgoed afwisselen en niet te veel speelgoed in een keer aanbieden werkt veel beter. Leid je kind ook terug naar het speelgoed als het steeds om aandacht van jou vraagt. Natuurlijk kan een kind wel redenen hebben om extra aandacht te vragen: je bent als ouder al de hele tijd druk bezig geweest, je kind voelt zich niet zo lekker,... Probeer hier een balans in te vinden.”

Het is misschien nog lastiger om kinderen van 7 of 8 jaar thuis te houden.

“Ook dat valt erg mee. Veel hangt af van hoe je er zelf mee omgaat. Kinderen van de lagere schoolleeftijd vinden het bijvoorbeeld vaak ‘de max’ om een verkleedkoffer samen te stellen. Laat ze rondsnuffelen op zolder of stuur ze langs bij de grootouders of andere familie voor oude kleding. Zo kunnen ze zich verkleden en een toneelstuk spelen. Dit zorgt vaak voor uren spelplezier.”

“Doe alleen mee als je je geroepen voelt, anders niet. Als het geforceerd aanvoelt, en dat geldt eigenlijk voor elke activiteit, doe je het beter niet. Het is net de truc om dat ‘moeten’ te doorbreken. We moeten de hele dag door van alles, we rennen ons de benen uit het lijf, en waarom? Geen mens is perfect, en streven naar perfectie is niet haalbaar en niet de oplossing. Als kinderen continu te zien krijgen dat wat ze doen niet goed genoeg is, en dat het altijd maar beter moet, welke boodschap geef je ze dan?”

Waar hebben kinderen dan wel behoefte aan?

“Dat hangt van veel zaken af, zoals de leeftijd en interesses, maar over het algemeen brengen kinderen graag tijd door met hun ouders. Ze vinden een uurtje echt contact vaak veel plezieriger dan een hele middag in een pretpark. Het is voor ons misschien moeilijk voor te stellen, maar je kinderen gewoon betrekken bij dagelijkse dingen kan al een verschil maken. Klusjes samen opknappen, zoals een muur verven of andere zaken die altijd wel moeten gebeuren. Het is misschien niet leuk en ermee beginnen is lastig, maar achteraf heb je er altijd veel voldoening van. En kinderen leren dat iemand helpen en verantwoordelijkheid dragen deugd doet en belangrijk is.”

Tieners zijn vaak hele dagen alleen thuis. Hoe voorkom je dat ze alleen maar in de zetel liggen gamen?

“Veel hangt af van de leeftijd en hoe je kind in elkaar zit, maar op de leeftijd van 15 à 16 jaar moet je als ouder echt accepteren dat je geen absolute controle meer hebt. Maak op voorhand goede afspraken. Afspraken maak je in onderling overleg, dus luister ook naar de argumenten van je kind. Als je iets oplegt, gaat dat niet werken. Tieners zijn immers geneigd te rebelleren, maar tegelijkertijd zijn ze heel gevoelig voor complimenten en willen ze vaak ook echt helpen. Beknot dus hun goede wil niet. Als ze koken, prijs dan de maaltijd en begin niet over de chaos in de keuken. Althans, niet meteen.”

“Je kind vrijheid geven begint op deze leeftijd ook te tellen. De vakantie is vaak een ideaal moment om dingen uit te proberen. De eerste keer met vrienden naar het zwembad, de eerste keer alleen thuis,... Het hangt af van het karakter van je kind en de leeftijd wat er allemaal kan, maar ook hier geldt: maak goede afspraken.”

“Houd je kind zich er niet aan, roep hem dan tot de orde. Maar ga niet preken, dat heeft een averechts effect. Spreek ook hier je vertrouwen uit, en geef dat vertrouwen. Kinderen voelen zich daardoor gesterkt en hebben veel minder de neiging over grenzen te gaan.”