De zoommoeheid slaat toe: waarom we die videocalls meer dan beu zijn en wat je eraan kunt doen

doorLiesbeth De Corteop 10/06/2020

Met de collega’s, met de vrienden en met de leerkrachten op school: contact onderhouden doen we vooral met videogesprekken. Superhandig, maar ook ontzettend frustrerend. Professor Veerle Hermans (VUB), gespecialiseerd in ergonomie, legt uit waarom al dat gezoom en gehangout zo vermoeiend is. En nog belangrijker: wat je er aan kunt doen. 

Sinds de lockdown zijn videogesprekken enorm populair geworden. Logisch, want het is een handige en dankbare manier om vanop een afstandje te communiceren met anderen. En toch beginnen er zich ook nadelen te manifesteren. Want waarom kijk die ene collega plots weg? Is mijn uitleg slaapverwekkend, of speelt er zich iets af buiten het schermpje dat z’n aandacht trekt? En waarom praten alle vrienden tegelijk tijdens een groepsgesprek en weigert die ene slimmerik om z’n microfoon op mute te zetten terwijl je op de achtergrond  verbouwingswerken hoort? 

Extra inspanning

Om maar te zeggen: na meer dan twee maanden zijn we die videocalls zo beu als koude pap. Meer zelfs, achteraf heb je het gevoel dat je energiepeil flink gezakt is. Daar is een duidelijke verklaring voor, stelt Veerle Hermas. “Programma’s als Skype, Discord en Zoom vragen veel meer concentratie dan gewone telefoongesprekken. We zien gezichtsuitdrukkingen en andere verbale communicatie, maar we moeten meer moeite doen om die te verwerken dan bij een ‘normale’ ontmoeting”, legt de professor uit. 

“We missen ook informatie: het gebruik van handen in een gesprek of een afwachtende verdedigende houding bij het kruisen van de armen, om maar enkele voorbeelden te noemen. Tegelijkertijd krijgen we ook meer prikkels: alle collega’s samen in beeld, de interieurs die we te zien krijgen, interessante boeken op de boekenplank, een hond die voorbijwandelt… Niet eenvoudig om te blijven focussen. En dan zijn er vaak ook nog verschillende vergaderingen of lessen na elkaar.”

Kortom, deelnemen aan videoconferenties vergt extra inspanning, waardoor je dus vermoeid bent. Gelukkig bestaan er verschillende tips om videovermoeidheid in te dijken. Hermans somt er alvast enkele op:

1. Doseer en beheers je agenda

“Plan geen meetings vlak na elkaar, maar reserveer tijd voor het voorbereiden van een andere meeting, het afwerken van een project, ...”, raadt de professor aan. “Wanneer het niet noodzakelijk is om onmiddellijke interactie te hebben, stuur dan een e-mail. En boek vaste tijd in je agenda om e-mails te sturen en te lezen, blijf niet continu online.”

2. Beeld en klank: aan of uit?

“Bij een presentatie door één persoon kun je het best de andere camera’s en micro’s uit zetten. Vragen kunnen eventueel in de chat worden gesteld, zodat de leidinggevende na de presentatie personen aan het woord kan laten. Is interactie bij een kleine groep noodzakelijk? Of ben je aan het babbelen met enkele vrienden of familieleden? Zet dan alles aan, maar let erop om niet door elkaar te praten. Laat ook toe dat er eens een stiltemoment is, dat heb je ook in een normale vergadering.”

3. Varieer

“Als individu voelen we ons goed bij variatie”, vertelt Hermas. Nog een groot nadeel van videogesprekken is dat ze allemaal gelijkaardig zijn. De oplossing: zorg voor verrassingen. “Breng variatie in je presentatie, ook al zijn die beperkter dan bij een live ontmoeting. Voer polls uit of vraag reacties in de chat. Zet vragen op een wit bord of flipchart naast je en wanneer je die vragen behandelt tijdens je les, vink je ze af. Sommige programma’s voorzien groepsindelingen waarbij toehoorders aan elkaar worden gekoppeld worden om een opdracht te maken. Of speel spelletjes met vrienden, in plaats van continue te tetteren.” 

4. Pauzeer

“Continu naar het scherm kijken, zeker naar dat cameraatje bovenaan, zorgt ervoor dat je ogen zich voortdurend op korte afstand op een punt concentreren. Een beetje zoals je naar het puntje van je neus kijkt. Dit kan leiden tot oogvermoeidheid. Het beste is na elke twintig minuten gedurende twintig seconden wat verder weg te kijken. Hou sowieso na vijftig minuten pauze en wandel wat rond. Zorg er ook voor dat virtuele bijeenkomsten niet langer duren dan een twee uur.”