Heimwee naar die kerst van toen? Een expert legt uit hoe dat komt en onze redactie vertelt over hun favoriete oldschool kerstitems

doorValérie Wautersop 25/12/2020

Nostalgisch, we zijn het allemaal weleens. Met de feestdagen des te meer. Al die herinneringen aan de kerstfeesten van toen we jong(er) waren, verwarmen ons hart. Onze redactie blikt terug op de kerstitems uit hun jeugd. “Toen ik een jaar of zes was, vierden we met onze gigantisch grote familie kerst bij mijn tante Paula. Toen spotte ik ze voor het eerst in haar boom: de állermooiste kerstballen die ik ooit gezien had.”

“Ik omschrijf nostalgie graag als een EHBO-emotie”, vertelt Ad Vingerhoets, hoogleraar emoties en welbevinden aan de universiteit van Tilburg. “Als we ons koud, eenzaam, verdrietig of somber voelen, werkt nostalgie geweldig. We denken terug aan een moment uit ons verleden waarop we gelukkig waren, en haast onmiddellijk overvalt datzelfde gevoel van toen ons weer. We voelen ons plots weer warm en vrolijk en de weemoed verdwijnt voor even als sneeuw voor de zon.” Vooral in tijden van corona, waar er niet bijzonder veel is om blij van te worden, kan nostalgie een pleister op de wonde zijn.

Bijzonder

Kerstmis en de emoties die daarbij kwamen kijken, lijken ons nog meer te zijn bijgebleven dan andere momenten. Ad Vingerhoets: “Dat komt omdat kerst nu eenmaal een speciaal moment is én blijft voor de meeste mensen. Je komt met de familie samen om de kerstboom te versieren en de voetjes onder tafel te schuiven. Misschien speel je achteraf met z’n allen nog een gezelschapsspel of worden er cadeautjes uitgewisseld … Zulke dingen gebeuren nu eenmaal niet elke dag, en dat maakt ze juist zo bijzonder.”

Luxeleven

We willen er natuurlijk voor zorgen dat kerst voor onze kroost net zo speciaal wordt. Maar hoe? “Dat ligt al iets moeilijker”, zegt de expert. “De jeugd van tegenwoordig is meer gewend dan wij. Kijk maar naar verjaardagen. Vroeger werden die amper gevierd, maar nu komen daar heuse festiviteiten bij kijken. Net omdat we heel wat luxe ­gewend zijn, verliezen bepaalde momenten toch wat glans. In dat opzicht doet corona ons even stilstaan bij wat we nog wél hebben. We zijn veel meer aangewezen op ons eigen gezin, en zijn op die manier verantwoordelijk voor het creëren van onze eigen speciale momenten.”

En aan die speciale momenten heeft ook onze redactie mooie herinneringen. Sofie, Valerie, Ingrid en Liesbeth vertellen over hun meest nostalgische kerstitem.

De handgemaakte poppetjes van lay-outster Sofie

“Elk jaar opnieuw verzint mijn schoonmoeder iets nieuws om de feesttafel te decoreren. Enkele jaren geleden waren dat deze poppetjes, die ze gebruikte om de plaatsen aan de feesttafel voor de kleinkinderen aan te duiden. Oma, in haar professionele leven kleuterleidster, is erg creatief en een echte uitblinker in fijn handwerk.”

“De poppetjes hebben we uiteraard mee naar huis genomen, waar ze gekoesterd worden. Elk jaar opnieuw krijgen ze een plekje in onze kerstboom. Ja, zelfs wanneer ze niet helemaal bij het kleurthema van de boom passen.”

“Mijn zoon is er elk jaar als de kippen bij om de kerstboom te versieren. Daaraan merk ik dat hij net zo’n kerstfan is als ik. Ik denk nog vaak terug aan de feestdagen die we vroeger vierden, bij de grootouders aan beide kanten van de familie. Dat ging er altijd vrij bourgondisch aan toe. Met kerst een lekkere zalmschotel en een weekje later bij de andere grootouders de traditionele rosbief met gestoofde groentjes en kroketten. En natuurlijk een kerststronk en veel taart als dessert.”

“Kerst vieren we nog steeds in familieverband. Kerstavond bij mijn ouders, kerstdag bij de schoonouders. Al merk ik wel dat dit jaar een keerpunt zou kunnen zijn. Aan beide kanten van de familie merken we dat zo’n feestgebeuren steeds lastiger wordt. De kans is dus groot dat wij de fakkel zullen overnemen, zodat de grootouders zelf de voetjes onder tafel kunnen steken. En dan zetten we deze poppetjes natuurlijk gewoon weer op tafel.”

De piek van redactrice Valerie 

“Wel 99 is ze inmiddels, mijn moemoe. En mijn mooiste kerstherinneringen zijn die van het versieren van haar kerstboom. Toen ik nog naar de lagere school ging, bracht ik veel tijd door bij mijn grootouders. Mijn beide ouders werkten en moemoe en vava haalden me vrijwel elke dag op van school.”

“Ik herinner me nog goed hoe blij ik was wanneer ik thuiskwam na een lange schooldag en vava de kerstboom had gezet. Samen met moemoe versierde ik de boom en gingen we aan de slag met wattenbolletjes. Die rafelden we uit om als dikke pakken sneeuw over de kerststal te leggen. Uren waren we daarmee in de weer! Maar het moment suprême? Dat kwam er pas wanneer ik opgetild werd om de piek op de boom te zetten. Elke keer weer gloeide ik van trots.”

“Naarmate mijn grootmoeder ouder werd, werd haar grote kerstboom ingewisseld voor een steeds kleiner exemplaar. Zelf heb ik inmiddels ook plaats moeten ruimen voor mijn twee kinderen van 4 en 7, die nu met evenveel plezier helpen om haar kerstboom te versieren. Maar blinken van trots als die piek op de boom staat? Dat doen we nog allemaal even hard.”

Het ‘Jezuske’ van beeldredactrice Ingrid

“Mijn moeder kocht dit ‘Jezuske’ in de jaren 60, toen ze net getrouwd was. Van haar ouders had ze een houten kerststal met porseleinen beeldjes meegekregen. Alleen: het Jezusbeeldje vond ze écht niet mooi. De kerst na haar huwelijk verving ze het door dit beeldje. Wist zij toen veel dat het later het favoriete kerstobject van haar kinderen zou worden.”

“Mijn twee zussen, broertje en ik speelden elk jaar met de figuren uit de kerststal. Jezuske was onze favoriet. Hoe vaak wij niet geruzied hebben over wie er mee mocht spelen! Toen mijn moeder haar kelder opruimde, kreeg mijn broer de oude kerststal. Vijf jaar geleden kreeg ik, geheel onverwacht, het Jezuske van hem cadeau. Zijn kerstwens voor mij had hij op een papiertje geschreven, opgerold en in het gaatje in de rug van het beeldje gestopt. Dit cadeautje deed me zoveel plezier. Om die mooie herinneringen. Het Jezuske ligt sindsdien elk jaar op de piano naast de kerstboom.”

De kerstballen van chef redactie Liesbeth:

“Toen ik een jaar of zes was, vierden we met onze gigantisch grote familie kerst bij mijn tante Paula. Toen spotte ik ze voor het eerst in haar boom: de állermooiste kerstballen die ik ooit gezien had. Prachtige bolletjes omwikkeld met glansdraad, in mooie, fluweelachtige tinten. Ze ademden een soort sfeer van ‘Duizend-en-een-nacht’ uit. Elk jaar opnieuw werd ik er als een ekster door aangetrokken wanneer ik rond de feestdagen bij mijn nicht op bezoek was.”

“Toen ik jaren geleden een vintagewinkel in Gent binnenliep, zag ik er exact dezelfde bollen liggen, voor geen geld. Ik heb dan ook geen seconde getwijfeld en ze meteen mee naar huis genomen.”

“Mijn tante is dit jaar gestorven. En ook haar huis waar we toen kerst vierden, staat er niet meer. Maar die balletjes? Die katapulteren mij meteen terug naar die zorgeloze jaren van toen. We hadden een grote familie, met wel dertig neven en nichten. Zolang mijn grootouders leefden, vierden we samen op kerst- of op oudejaarsavond. We zongen mee met Mud op de kerstshow van de BRT, dansten op ‘Greased Lightning’ of hielden een grote familiequiz. En we aten altijd kroketten. Heerlijk!”

“Ook nu vieren we kerst nog altijd op ongeveer dezelfde manier. We zijn nog altijd met veel: wel meer dan twintig. Omdat we ook allemaal van lekker eten houden, bereiden mijn vier broers en ik elk jaar opnieuw een groot feestmaal. En ik? Ik zorg voor de kroketten.”

Kerstadressen

Heb je zelf geen erfstukken in huis, maar ben je wel verzot op de stijl van toen? Dan kan je op deze adresjes terecht voor prachtige tweedehandsvondsten of een goeie portie faux antiek.

Jacoba Vintage & Brocante
Wie op zoek is naar prachtige brocante en feestelijk vintage servies is bij ­Jacoba in Gent aan het juiste adres. Je vindt er onder andere de mooiste ­kristallen glazen en servies uit vervlogen tijden om je feesttafel op te vrolijken. Meer info vind je hier.

Burkelbloem
Burkelbloem is een brocantewinkel met klein huisraad zoals servies, oud ­glaswerk en andere vintage decoratie. Tijdens de kerstperiode vind je er een ruim assortiment aan oude kerstversiering. Meer info vind je hier.

Christel Dauwe Collection
Geen antiek bij Christel Dauwe, maar wel een prachtige collectie van meer dan drieduizend verschillende glazen, mondgeblazen en met de hand ­versierde ornamenten. Meer info vind je hier.

Goodwill
Kerstdecoratie in alle vormen en stijlen, met een focus op vintage ogende ornamenten? Dat is wat je bij Goodwill vindt. Meer info vind je hier.