Blijven of breken? Twijfel hoeft niet meteen het einde van je relatie te betekenen

doorNathalie Topsop 19/08/2020

Elke ‘happily ever after’ kent zijn ups en downs. Maar als het twijfelmonstertje zich in ons hoofd nestelt, begint het vanbinnen te knagen. Blijven we samen of splitsen onze wegen zich? Goed nieuws: twijfel biedt je de kans om de dingen aan te pakken. Hak de knoop dus niet te snel door.

Stationsromans verslinden we gretig, romantische films à la Love Actually blijven kijkcijferhits en in de gespecialiseerde pers volgen we de sprookjeshuwelijken van Hollywoodsterren met argusogen. Kortom, love stories blijven scoren, en doen dromen van ons eigen perfecte einde. Maar in de realiteit beseffen we heus wel dat de liefde niet met een ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’-garantie komt, zegt relatiebemiddelaar en seksuologe Rika Ponnet stellig. Een vleugje twijfel hoort bij een relatie zoals gekibbel over de vuilniszakken – tenzij je Meghan Markle of prins Harry bent. ‘Iedereen wordt op een blauwe maandag of een saaie zondag weleens overvallen door zo’n onbestemd, onrustig gevoel: ‘Verdorie, is dit het nu wel?’ Net zoals we niet elke dag de allerbeste en allermooiste versie zijn van onszelf, is onze relatie dat ook niet.’

Het perfecte plaatje bestaat niet

We mogen dan niet meer in sprookjes geloven, toch blijft één fabel hardnekkig in ons hoofd rondspoken. Prins of prinses, wit of bruin paard: als de ware zich aandient, dan is elke aarzeling toch verleden tijd? ‘We snakken enorm naar zekerheid en koesteren de illusie dat het maken van de ‘juiste’ keuze ons dat gevoel zal bezorgen. Dat de overtuiging totaal zal zijn. Die waan wordt gretig gevoed door de media. ‘Als het juist zit, dan voel je dat gewoon’, liet menig bekend koppeltje al in interviews optekenen. Maar in de praktijk van duurzame relaties is dat niet altijd het geval. Zo staat de ene wat twijfelender in het leven dan de andere, en mag je de impact van bepaalde levenswendingen ook niet onderschatten. Bovendien voldoen partners nooit honderd procent aan elkaars ideale plaatje en wordt er altijd wel iets gemist. Dat kan resulteren in getwijfel.’

Spiraaldenken

In menig hoofd wordt dit onrustige gevoel beschouwd als een alarmsignaal: help, we stevenen op de afgrond af! Maar zo’n vaart hoeft het helemaal niet te lopen, zegt Rika Ponnet. ‘Twijfel hoeft niet automatisch het begin van het einde in te luiden. Sterker nog, eigenlijk kan twijfel juist een positief signaal zijn. Dat je in dubio bent, wijst erop dat er nog genoeg betekenisvolle dingen zijn om voor te vechten. De strijd is dus nog niet gestreden, en dat besef biedt kansen.’

Twijfel hoeft dus allerminst een spelbreker te zijn. Maar als je met dat prangende gevoel blijft worstelen, is het wel een teken aan de wand. ‘Beschouw het dan in de eerste plaats als een wake-upcall. Mogelijk zit je vast in een soort van spiraaldenken. Wie de hele tijd ‘bewijs’ aan het verzamelen is dat het twijfelen rechtvaardigt, voedt de negatieve kant van deze emotie. Daardoor verschuift de focus nog eens extra naar wat er misloopt. Door opnieuw aandacht te hebben voor wat wél goed zit, komt wat positief is in je relatie weer in beeld. Dat zorgt ervoor dat je makkelijker kan relativeren en loslaten. Probeer dus te kijken naar wat wel werkt. Op basis daarvan kan je aan de slag met wat je mist.’

Wat als de twijfel te groot is?

‘Wanneer de balans al helemaal naar de andere kant helt, werkt die tactiek echter niet meer’, vervolgt Rika Ponnet. Hoe het dan verder moet? ‘Niks móét. Wat wel helpt, is het verwerven van inzicht in wat je ervaart en voelt. Wat is precies de betekenis van je gevoelens? Dat is de vraag waarmee alles start. Het draait niet altijd zozeer om het verleden. Ook de toekomst kan een issue zijn, genre ‘Als ik in deze relatie blijf, maak ik dan de juiste keuze?’ of ‘Is dit wel de persoon waarmee ik de hele rit wil uitzitten?’. In die optiek is het belangrijk om je gevoelens onder de loep te nemen en een onderscheid te maken. Twijfel je omdat er bepaalde relatieproblemen zijn? Heb je het gevoel dat je jezelf niet voldoende kan ontplooien? Ervaar je nog genoeg verbondenheid in je relatie? Heb je het gevoel dat de ander niet voldoende emotioneel beschikbaar is? Of kan je niet echt de vinger leggen op hét relatieprobleem dat speelt en twijfel je over alle aspecten van je leven?

In onze maatschappij overheerst de gedachte dat alles zomaar maak- en veranderbaar is. Daarnaast staan we onder enorme druk om professioneel en privé te schitteren. De lat ligt hoog, en dat maakt sommige mensen enorm onrustig. Zij blijven heel hun leven in dubio over hun keuzes. Twijfelen vindt zijn basis dan meestal niet in de kwaliteit van hun relatie, maar in hun persoonlijkheid.

Voor heel wat eeuwige zoekers vormt dat besef een opluchting: oef, het hoort bij mijn karakter. Dat én het besef dat twijfelen des mensen is, kan de druk van de ketel halen.’

‘Als bepaalde relationele issues telkens op het voorplan blijven in je twijfelend hoofd, is actie wel aan de orde. Probeer in eerste instantie te identificeren wat er precies speelt. En doe daar vervolgens iets mee. Laat de problemen zich niet opstapelen tot ze onoplosbaar lijken, maar ga een open en eerlijk gesprek aan, zonder verwijten. Bekijk samen wat er misgaat in jullie relatie, leg op tafel hoe je je daarbij voelt en probeer zo stap voor stap aan een betere relatie te werken. Verwacht geen mirakel van de ene dag op de andere, geef het tijd.’

Kwaliteit vraagt tijd

Wanneer je dan wel de knoop doorhakt, is volgens Rika Ponnet glashelder: ‘Op het moment dat er geen twijfel meer is. Zolang er twijfels zijn, zijn er voldoende argumenten die je in de relatie houden en is er dus hoop. Het is dan ook een goed idee om de twijfel gewoon te accepteren. Je hóéft vandaag geen beslissing te nemen. Dat je niet meteen een antwoord moet formuleren op die vragen in je hoofd, is voor veel mensen een opluchting. Laat de twijfel gewoon bestaan, en de tijd wijst wel uit of hij gegrond was of niet.’

Wat je dan wel kan doen? Rika Ponnet: ‘Elke verandering die je bij jezelf tot stand brengt, heeft zijn effect op de dynamiek van je relatie. Geef je relatie tijd, maar investeer ook actief. Ervaar je de ander de hele tijd als afwezig, of krijg je zelf de klacht dat je vaak niet beschikbaar bent? Ik zie vaak dat mensen heel lang op een tijdsrantsoen blijven draaien: tijd voor ‘ons’ zit er pas in als de checklist afgevinkt is. Scherm niet met drogredenen als ‘de kinderen zijn lastig’ of ‘ik heb stress op het werk’, maar heb weer echt oog voor elkaar.’

‘Een relatie onderhouden blijft een hele investering’, besluit de relatietherapeute. ‘Een belegging die we alleen riskeren vanuit de hoop en het verlangen dat dit geluk voor eeuwig blijft duren. Maar kwaliteit vraagt nu eenmaal tijd, en dat beseffen we niet altijd voldoende.’

SOS twijfel: vaakgehoorde verzuchtingen

"Moeten we samenblijven voor de kinderen?"

Rika Ponnet: 'Dit valt in dezelfde categorie als ‘ik heb een rotjob, maar ik blijf voor het salaris en de bedrijfswagen’: het zijn in se gewoon drogredenen. Je ervaart jezelf als zwak omdat je niet durft toe te geven dat je relatie of baan niet strookt met wat je verwacht had, dus zoek je redenen buiten jezelf om je zelfwaardegevoel toch wat op peil te houden. Dat het een drogreden is, wil niet zeggen dat het een foute reden is. Je gezin kan zeker een bron van energie of positiviteit zijn. Als we beslissen om te blijven, is dat omdat de angst om te verliezen wat er wel is, groter is dan de wens om de behoeftes te bevredigen die niet ingevuld worden. Het besef dat een breuk het huisje-boompje-beestje-ideaal uit elkaar doet spatten, zal zeker meespelen. Maar ik geloof niet dat mensen alleen maar samenblijven voor hun kroost. Als je beslist om te blijven, is dat omwille van de kinderen én omdat je nog op te veel vlakken ver- bonden bent. Die optelsom verhindert dat je eruit stapt.'

"We zijn uit elkaar gegroeid"

Rika Ponnet: 'Uit elkaar gegroeid zijn wil zeggen dat er gebrek is aan verbondenheid. Mensen leven dan eerder naast elkaar dan met elkaar. Soms hebben ze die verbondenheid wel gekend, maar is ze met de jaren vervaagd, of zijn ze uit elkaar gegroeid. Maar er zijn ook relaties waarin élke mogelijkheid om géén tijd te spenderen met elkaar, aangegrepen wordt. Dat wijst erop dat er aan de basis waar- schijnlijk nooit veel verbondenheid was; dat de relatie een vehikel was om andere levensdoelen – bijvoorbeeld het krijgen van kinderen – waar te maken. En dat de relatie op zich een te zwakke basis heeft. Soms zie je dan dat mensen buitens- huis invulling zoeken voor wat in de relatie ontbreekt: ze gaan meer sporten of zoeken een nieuwe hobby. Op zich is het gezond om niet al je eieren in je relatiemand te leggen, want de significante ander zal nooit alles kunnen invullen wat jij wenst. Maar het te vaak buitenshuis zoeken, is niet goed. Zeker als bijvoorbeeld verdriet eerder met vriendinnen dan met je partner gedeeld wordt. Dan holt dat de relatie uit en kan dat het begin van het einde inluiden.'

"Er is sleur"

Rika Ponnet: 'Waar niet? Sleur is er in elke huiskamer. Wie zo’n uitspraak doet, lijkt me vooral verveeld met zichzelf. Als het leven in het algemeen als voorspelbaar of te weinig spannend ervaren wordt, is de relatie een makkelijk zwart schaap: het ligt niet aan mij, maar aan mijn partner! Die ontevredenheid is echter niet de schuld of verantwoordelijkheid van je partner. De enige die actie moet ondernemen, ben jijzelf. Is er sleur? Zorg dan dat er wat nieuwe elementen je relatie binnenkomen.'