Gezond en gelukkig leven begint hier en nu

Abonneer

Klaag wél over die rondslingerende sokken: zo maak je als koppel gezond ruzie. Expert: “Please niet te veel”

doorNathalie Topsop 24/11/2022

Beeld zonder klank of een heftige scheldpartij: fraai ziet ruziemaken er nooit uit. En toch is een (stevige) discussie op tijd en stond nodig en gezond voor een koppel, zegt relatietherapeute Sarah Hertens. “Maar je moet het wel goed doen.” Ga wél in discussie over wie de vuilniszakken buitenzet en begraaf de strijdbijl níét eens de rust is teruggekeerd: zo maak je gezond ruzie in vier lessen.

Zon, zee en strand, weidse vergezichten en lege agenda’s: welk type bestemming je ook boekt(e), vakantie staat hoe dan ook te boek als qualitytime voor koppels. Maar al te vaak ontaardt zo’n trip ter ontspanning in spanning: ruzie met de partner voert menig top 5-lijstje van vaakst voorkomende vakantieperikelen aan, terwijl het aantal aanmeldingen voor relatietherapie en echtscheidingen traditioneel piekt in de maanden september en oktober.

Hoe komt het dat er in tropische vakantieoorden vaker onweer dan romantiek in de lucht hangt? “Uitstelgedrag speelt zeker een rol bij heel wat koppels”, weet klinisch psycholoog en relatietherapeut Sarah Hertens. “Ze voelen al een tijdje dat het niet helemaal lekker loopt en zien vakantie als een reddingsboei.”

“Soms helpt zo’n reis inderdaad om brandjes te blussen. Maar even goed gooit het nog wat extra olie op het vuur: wat vakantie tot vakantie maakt, is het wegvallen van alledaagse verplichtingen en dagdagelijkse beslommeringen. Daardoor heb je ineens zeeën van tijd voor elkaar... en elkaars kleine kantjes.”

Dat sluimerende ergernissen en onuitgesproken verwijten weer komen bovendrijven in het hotelzwembad, is volgens de relatietherapeute vaak het resultaat van vermijdingsgedrag. “We gaan het conflict liever uit de weg, waardoor kleine frustraties zich opstapelen tot een kernbom. Dan krijg je nog moeilijk inzicht in waar het echt om gaat.”

“Terwijl ruziën op tijd en stond juist goed is voor een koppel: het wijst er erop dat je je veilig voelt bij elkaar en biedt je de kans om aan de diepere laag van je relatie te werken. Als je het goed doet, tenminste. In mijn praktijk merk ik al te vaak dat daar het schoentje wringt. Constructief clashen, maar weinig mensen weten hoe dat moet.”

Sommige ruzies signaleren een toxische relatie

De afgelopen maanden werden de conflicten van ex-geliefden Johnny Depp en Amber Heard breed uitgesmeerd in de media. Uitwerpselen op een hoofdkussen, een ontbrekend vingerkootje door een rondvliegende wodkafles: dat de relatie van de twee sterren toxisch was, daar twijfelt niemand nog aan. Bij het doorsnee koppel hebben destructieve conflicten meestal een iets lager dramagehalte, maar daarom zijn ze nog niet minder giftig, waarschuwt Sarah Hertens.

“In een gezonde relatie is er sprake van een goede balans tussen verbinding en autonomie. Ruzies zijn een goede barometer voor die verhouding: je moet kunnen ventileren wat er scheelt, zonder daarbij de angst te hebben dat je de ander zult verliezen. Als de een worstelt met iets, is dat immers ook automatisch het probleem van de ander. Zo werkt een relatie nu eenmaal.”

“Toxische partners zullen je daarentegen van het tegendeel proberen overtuigen: ruzies zijn altijd de schuld van de ander en escaleren niet zelden in fysieke of verbale agressie. Als een partner die je voortdurend kleineert, verwijt, van allerlei zaken beschuldigd of aan jezelf doet twijfelen, moeten de alarmbellen afgaan.”

Goed ruziën doe je zo: 4 strategieën volgens relatietherapeute Sarah Hertens
1. Wie ruziet trekt aan de handrem

“Een veelgemaakte ruzie-fout is dat mensen heel erg bij de feiten blijven hangen”, merkt de relatietherapeute in haar praktijk. “Van rondslingerende sokken tot de eeuwige vuilniszakkenkwestie: mensen zuchten al snel dat hun conflicten ‘o zo banaal zijn’, en dus niet te moeite waard om uit te klaren. Daardoor ontzeggen ze zichzelf belangrijke leerkansen.”

“Een echtelijke twist draait immers nooit om het onderwerp an sich, maar wel om datgene wat eronder schuilt: behoeftefrustratie. Eigenlijk is het een soort noodprocedure. Je voelt je op een bepaald vlak niet gehoord, gezien of gerespecteerd en trekt aan de handrem.”

“Een conflict wordt pas constructief als je erin slaagt om dieper te graven naar de essentie: welk tekort voel je? Hoe voelt je partner het aan? Hoe kunnen jullie samen werken naar een oplossing en groeien als koppel? Gebruik ruzie als een manier om elkaars wensen en grenzen beter te leren kennen.”

Jezelf voornemen om minder ruzie te maken met je partner is dan ook geen goed idee. Conflicten tussen partners zijn onvermijdelijk, benadrukt Sarah Hertens. “Geliefden mogen dan heel wat raakvlakken hebben, uitgesproken verschillen bestaan er altijd. En dat schuurt soms. Niet die verschillen zijn het probleem, wel de manier waarop we ermee omgaan. Door ergernissen en frustraties uit te spreken, voorkom je dat ze op de relatie gaan wegen en versterk je de vertrouwensband. Probeer je ze daarentegen telkens weg te moffelen of bijt je keer op keer je tong af? Dan ben je te veel aan het pleasen, wat een ongezonde relatiedynamiek verraadt.”

2. Je reactie zit ingebakken in je oerbrein

“We hebben allemaal een window of tolerance, de zone waarbinnen iemand kan omgaan met stressvolle gebeurtenissen. Zo lang je binnen dit tolerantieraampje zit, lukt het je om moeilijkheden en frustraties te verdragen. Loopt de stress te hoog op of duurt het te lang, dan wordt de rode knop ingedrukt en neemt ons reptielenbrein het over.”

“Dan raakt alle rationaliteit zoek, en reageren we vanuit onze emoties. Er zijn drie emotionele reactiestijlen: vechten, vluchten of bevriezen. Die zullen de manier bepalen waarop je in verhitte conflicten reageert.” Het zijn die reacties die we o zo vaak uitvergroot zien in series of films: vechters gooien in ‘ik-schiet-meteen-ruzies’ met woorden of servies, terwijl bevriezers vervallen in beeld zonder klank en vluchters hun ergernissen voor zich houden tot de boel ontploft — ook wel de ketelruzie genoemd.

“Dit zijn spontane, natuurlijke reacties. Op dit vlak is er dan ook geen ‘goed’ of fout’: onze emotionele stijl is deels aangeboren, maar wordt mede bepaald door wat we meekregen in onze opvoeding of in vorige relaties. Wie bijvoorbeeld vroeger bij het minste conflict met broer of zus onverbiddelijk de hoek in vloog, zal ook als volwassene doorgaans geneigd zijn om te gaan vluchten.”

“In therapie help ik koppels om inzicht te verwerven in hun eigen emotionele stijl en die van hun partner. Als beide partners uit hun tolerantieraam schieten, fungeren de emotionele stijlen immers al te vaak als brandversneller: haar vluchtreactie wekt dan bij hem een vechtreactie op, omdat hij het zo ontzettend laf vindt dat ze wegloopt.”

“Ook als je allebei dezelfde emotionele copingsstrategie hebt, kan dat destructief werken”, vervolgt Hertens. “Zet twee bevriezers bij elkaar, en de spanning is dagenlang te snijden.” Stonewalling, heet dit fenomeen: je hult je in stilzwijgen omdat je te boos bent om de juiste woorden te vinden, of net omdat je vindt dat je partner geen woord van je verdient.

Eens het zoogdierenbrein het overneemt, is de ratio ver zoek. Blijf dan niet strijden, want voor je het weet, escaleert het conflict totaal. “Naar een oplossing proberen zoeken heeft dan geen enkele zin. Vanuit je emoties zal je namelijk telkens in termen als ‘nooit’ en ‘altijd’ vervallen en op de man of vrouw in plaats van de bal spelen. Verleg dan de focus van je partner naar jezelf, en ga na wat jij nodig hebt om weer rustig te worden. Voor de ene zal dat een wandeling zijn van een halfuurtje, terwijl de ander even telefonisch moet uitrazen tegen een vriend(in).”

3. Analyseer samen in kalmte de situatie

Lopen de gemoederen hoger op dat de zomerse temperaturen? Zoek dan allebei verkoeling op, tipt Sarah Hertens. “Pas als beide partners weer in hun tolerantievenster zitten, kunnen ze de dialoog weer aangaan.”

Helaas benutten maar weinig koppels die gouden kans, merkt ze in haar praktijk. “Velen beschouwen die stilte na de storm als een eindpunt: de rust is wedergekeerd, en daarmee is de kous af. Terwijl juist dat het moment is om stil te staan bij wat er onderhuids speelt: waar ging die ruzie van daarnet écht over? Pas als je beide gekalmeerd bent, kan je dieper gaan graven naar onderliggende noden en frustraties. Analyseer samen de situatie vanuit het helikoterperspectief om te voorkomen je dat je later opnieuw in verwijten vervalt.”

“Laat je deze kans onbenut, dan zal het conflict zich blijven afspelen, zij het dan met een andere aanleiding. Vandaag is het de overvolle kattenbak, overmorgen de fout ingeladen vaatwasser.”

4. Communiceer met 'ik-boodschappen'

Vliegtuigstakingen, files, de kinderen die lastig doen, in het dagelijks leven loert er altijd wel ergens een bron van stress om de hoek. Een kwalijke gewoonte van velen is dat ze de overdaad aan spanningen die ze te verwerken kregen, weleens afreageren op hun partner, weet Sarah Hertens.

“Op zo’n moment ben je de boksbal: ook al heb je in de verste verte geen schuld aan de situatie, toch mag jij het ontgelden. In zo’n geval helpt het om de ander te spiegelen. Een waarschuwing: bij iemand die al geïrriteerd is, kan zo’n spiegel als een rode lap op een stier werken. Geef daarom de voorkeur aan ik-boodschappen. Daarmee benoem je wat er bij jou speelt, zonder de ander aan te vallen: ‘ik snap dat je stress hebt over die deadline, maar je hoeft die niet op mij uit te werken, want dat maakt het lastig voor mij’. In een ruzie gaat het immers niet om ‘juist’ of ‘fout’ zijn, wel om de impact die het gedrag van de ene partner op de andere heeft.”