“Sorry schat, vanavond niet ...” Waarom voelen we ons zo schuldig als we onze partner afwijzen?

doorRedactieop 05/04/2021

Jani Kazaltzis gaf in de eerste aflevering van ‘Kat Zonder Grenzen’ toe dat hij zich schuldig voelt tegenover zijn partner, als hij geen zin heeft in seks. “Je partner afwijzen, ik vind dat het zwaarste wat er bestaat in een relatie”, aldus de stylist. Uit onderzoek blijkt dat veel koppels seksuele problemen ervaren, omdat de ene partner meer zin heeft dan de andere, maar hoe komt dat? Waarom voelen we ons daar zo schuldig over? En wat kan je eraan doen? Relatietherapeut en seksuologe Chloe De Bie geeft raad.

In ‘Kat Zonder Grenzen’ nodigt Kat Kerkhofs elke week vier bekende gasten uit om te praten over een seksueel gerelateerd thema. In de eerste aflevering krijgt ze het gezelschap van Barbara Sarafian, Axel Daeseleire, Kim Van Oncen en Jani Kazaltzis. Die laatste legt zijn hart echt op tafel, wanneer Kat toegeeft dat ze worstelt met een schuldgevoel, als ze geen seks wil met haar man Dries Mertens. “Ik herken dat”, vertelt Jani. “Ik heb dat ook al heel vaak gehad.”

“Ik voel me heel slecht, als ik mijn partner afwijs”, aldus de stylist. “Dat is voor mij zelfs een van de moeilijkste dingen in een relatie, dat je je lichaam niet kan geven aan de persoon van wie je houdt. Eigenlijk maak je een belofte aan elkaar en je voelt je schuldig, als je die niet kan nakomen. Je probeert je daar dan over te zetten, maar als je lichaam nee zegt, dan krijg je je hersenen niet mee. Seks is geen bewuste keuze. Het is gevoelsmatig, het is chemie.” Ook Kim Van Oncen geeft toe dat ze dan de nood voelt om een reden te zoeken, wanneer ze geen zin heeft in seks en Barbara Sarafian vertelt dat ze periodes heeft waarin ze geen lust voelt.

Verschil in verlangen

In oktober bracht Chloe De Bie haar boek ‘En ze leefden nog lang en gelukkig’ uit waarin ze vertelt dat het verschil in het verlangen naar seks één van de meest voorkomende zorgen is bij koppels. “Het lijkt simpel: je hebt zin of je hebt geen zin. Toch is het een stuk complexer dan dat. Bij elk koppel is er een verschil in verlangen ervaren, hoe klein ook. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het kan wel voor strubbelingen zorgen.”

We hebben gemiddeld zo'n vier keer per maand seks. Gemiddeld, wat dus betekent dat de helft van de Vlamingen minder dan vier keer per maand seks heeft. “De druk om seks te hebben ligt hoog in onze maatschappij. Soms lijkt het wel alsof je gelukkiger bent naarmate je meer seks hebt, maar dat klopt absoluut niet”, aldus De Bie.

Spontaan zin krijgen 

Er zijn twee soorten van het verlangen in seks: enerzijds kan je spontaan verlangen naar seks. Je bent bijvoorbeeld aan het werken of door een magazine aan het bladeren en plots krijg je zin. Je hebt daar niet echt iets voor moeten doen, de goesting is er gewoon. Een tweede soort is dat je pas zin krijgt in seks, doordat je geprikkeld bent, denk maar aan het kijken naar porno of aanrakingen van je partner of jezelf. 75 procent van de mannen verlangt spontaan in seks, terwijl dit maar bij 15 procent van de vrouwen zo is. Vrouwen krijgen dus vooral zin in seks, wanneer ze seksueel geprikkeld worden. “Vaak vertellen mannelijke cliënten hoe vervelend ze het vinden dat zij altijd het initiatief moeten nemen. Ze zouden het veel fijner vinden, als ze ook eens spontaan verleid werden door hun partner. Maar als je als vrouw minder spontaan verlangen voelt, dan is dat moeilijk.”

Er ligt vaak een psychologische oorzaak aan de basis van een laag libido: foute ideeën over hoe ‘zin’ precies werkt of de druk om aan een bepaald ideaalbeeld te voldoen, maar ook stress, werkdruk en sociale verplichtingen kunnen voor een verminderd verlangen zorgen. Deze factoren spelen een grote rol bij same-sex relaties. “Daarnaast oordeelt de maatschappij nog steeds anders over mannen die veel bedpartners hebben dan over seksueel actieve vrouwen. Het zou dus best kunnen dat vrouwen onbewust geleerd hebben om minder aan hun seksuele verlangens toe te geven.”

Ook onze biologie speelt een rol. “Het signaal dat ons lichaam geeft als we opgewonden zijn, is een pak vager bij vrouwen”, zegt De Bie. “Mannen krijgen een erectie, bij vrouwen zwellen de schaamlippen op. Maar het is een pak minder evident om dat als vrouw te voelen.”

Bereidheid is belangrijker dan zin

Volgens de Nederlandse seksuologe Ellen Laan is een van de grootste misverstanden rond seks dat je eerst zin moet hebben voor je begint te vrijen. Niet dat je er tegen je zin aan moet beginnen, maar we zouden volgens haar een onderscheid moeten maken tussen ‘tegenzin’, ‘geen zin’, en 'nog geen zin’. “Ik denk dat er nog een fase vooraf kan gaan aan het verlang: die van bereidheid”, vult De Bie aan. “Er is altijd wel wat interessanter te doen dan vrijen. Daarom moet je jezelf de vraag stellen ‘Ben ik bereid om zin te krijgen?’. Het antwoord kan altijd nee zijn en dan is het ook belangrijk dat die nee geaccepteerd wordt.”

Maar meestal is het antwoord ja. “Daarom is initiatief durven nemen en niet bang zijn voor afwijzing ontzettend belangrijk. Als je partner nee zegt, dan wijst hij of zij de seks af, niet jou. Er zijn ook indirecte manieren om de goesting in seks aan te geven, zoals elkaar aan raken of te kussen. Zo kan je aftasten of er verder gegaan mag worden.”

Schuldgevoel

Er mogen dan wel wetenschappelijke verklaringen zijn die aangeven hoe het komt dat we niet altijd even hard verlangen naar seks, toch voelen we ons schuldig omdat we onze partner niet kunnen geven wat hij of zij wenst. “Geen zin hebben is nog steeds een groot taboe. In films, boeken en series hebben koppels altijd veel seks. Het gaat bijna nooit over te weinig of geen zin hebben, er zijn dus amper rolmodellen die daarover spreken”, stipt De Bie aan.

“We zien seksualiteit als een teken van liefde. Als onze partner verlangt naar ons en wij wijzen hem of haar af, dan zullen we ons hier schuldig bij voelen, want dan lijkt het alsof we zijn of haar liefde afwijzen. We hebben dan het gevoel dat we geen goeie partner zijn en dat er iets mis is met ons. Als koppel probeer je elkaars behoeften in te vullen en het brengt een vervelend schuldgevoel met zich mee als dat niet lukt.”

Zelf ook niet altijd zin? Deze vijf tips kunnen jou en je partner helpen.

• Stap af van het idee dat verlangen spontaan moet zijn. Wijs je partner dus niet onmiddellijk af als je geen zin hebt, maar geef hem of haar soms ook eens de kans om je in the mood te krijgen.

• Krijg je zin door een erotische film of een prikkelend boek? Of eerder wanneer je partner je een massage geeft? Probeer duidelijkheid te scheppen voor jezelf en ook voor je partner wat jullie doet verlangen naar seks.

• De kans dat twee personen op hetzelfde moment spontaan zin hebben in seks én er tijd en privacy is om te vrijen, is heel klein. Wacht dus niet op zo'n moment, maar maak tijd voor elkaar.

• Praat over jullie seksleven. Bespreek met je partner of wat je opwindt, wanneer je het liefste vrijt, waar je graag wordt aangeraakt ...

• Blijf open-minded en oordeel niet over de fantasieën van je partner. Het is niet omdat je over iets fantaseert of naar iets kijkt, dat je het daarom ook echt wil.

Meer weten? Chloé De Bie, En ze leefden nog lang en gelukkig, 22,50 euro.