8 vragen over keizersnede

doorRedactieop 15/07/2013

Maar liefst 20 procent van de geboortes gebeurt niet via de natuurlijke weg. Hoe geraak je er na een keizersnede snel weer bovenop? Kan je bij een volgende zwangerschap nog natuurlijk bevallen? 8 vragen over keizersnede beantwoord.

1. Wanneer is een keizersnede noodzakelijk?
Terwijl in landen zoals China een keizersnede haast de gouden standaard is, gebeurt het in ons land enkel als daar een grondige reden voor is. Een te smal bekken of een verkeerde ligging van je baby zijn enkele redenen die een keizersnede nodig maken. Steeds meer baby's worden via een keizersnede geboren. Dat valt deels te verklaren doordat vrouwen op oudere leeftijd zwanger worden. Om er zeker van te zijn dat alles goed gaat, wordt bij hen vaker overgegaan tot een keizersnede. Daarnaast wordt er tegenwoordig ook bij een verkeerde ligging van de baby sneller voor een keizersnede gekozen. 'Ligt een baby met het neusje naar boven - in de volksmond wordt dit een sterrenkijker genoemd - dan kan de bevalling via de natuurlijke weg gebeuren, maar bij een stuitligging - de baby ligt met de voetjes naar beneden - kiezen artsen nu meestal meteen voor een keizersnede terwijl vroeger vaak eerst geprobeerd werd om de geboorte spontaan te laten verlopen', weet Ine Martens, vroedvrouw in het UZ Gent. 'Ook een aangezichts- en dwarsligging zijn redenen om een keizersnede uit te voeren.'

In sommige landen kunnen vrouwen zelf voor een keizersnede kiezen. Zo'n vaart loopt het in ons land niet. 'Gelukkig krijgen we die vraag zelden. Een keizersnede blijft een operatie die net zoals iedere ingreep een aantal risico's met zich meebrengt. Het gebeurt dan ook enkel wanneer daar een grondige reden voor is. Dat betekent niet dat een patiënt niet gehoord wordt. Als een vrouw een traumatische bevalling achter de rug heeft of een familiale geschiedenis van zware en moeizame bevallingen heeft, dan wordt daar zeker rekening mee gehouden.' Gelukkig is de prenatale diagnostiek vergevorderd en weten de meeste vrouwen op voorhand dat hun baby niet via de natuurlijke weg geboren zal worden. Ze krijgen de tijd om aan het idee te wennen. 'Vaak is dat een teleurstelling, maar mits een goede voorbereiding merken we toch dat de meeste vrouwen met een gerust gevoel aan de start staan. Bij een ongeplande keizersnede is de situatie natuurlijk anders. Als je na een lange arbeid te horen krijgt dat een keizersnede alsnog noodzakelijk is, is dat natuurlijk een bittere pil om te slikken. Samen met de arts en de anesthesist doen we er alles aan om aanstaande moeders ook dan zo goed mogelijk te informeren en gerust te stellen.'

Tip: Moet jij een keizersnede ondergaan? Informeer je dan zo goed mogelijk. De meeste ziekenhuizen organiseren informatiesessies voor zwangere vrouwen en rondleidingen op de verlos- en kraamafdeling. Meer en meer centra doen hun uiterste best om ook van een keizersnede een mooie ervaring te maken. Zo mag je bijvoorbeeld vaak je eigen muziek meebrengen voor tijdens de operatie. Wil je graag foto's van de ingreep? Vraag dit dan aan de aanwezige vroedvrouw.

2. Wanneer krijg ik mijn baby te zien?
Bij een volledige narcose zie je je baby uiteraard pas voor het eerst wanneer alles achter de rug is, maar bij een gewone keizersnede met epidurale verdoving krijg je je kleine spruit al even te zien terwijl de arts je buik toenaait. 'We doen er alles aan om de baby zo snel mogelijk bij de moeder te brengen', zegt Ine Martens. 'Na een keizersnede worden de moeders even naar de ontwaakruimte gebracht om onder andere de bloeddruk en het bloedverlies te controleren, maar we houden die periode zo kort mogelijk. Als de situatie het toelaat, leggen we de baby zelfs nog voor mama naar de ontwaakruimte gaat al even aan de borst. Ook na een keizersnede is lichaamscontact erg belangrijk om de moeder-kindhechting te bevorderen.' Bij een keizersnede krijgt de vader doorgaans een prominente rol toebedeeld. 'Terwijl mama even bekomt van de ingreep, brengen we de baby samen met de vader naar de materniteit waar hij gemeten en aangekleed wordt. We betrekken de kersverse papa zoveel mogelijk bij het hele gebeuren.'

3. Ben ik na een keizersnede meteen weer op de been?
Terwijl vrouwen na een vaginale bevalling meestal snel weer mobiel zijn, vraagt dat na een keizersnede meer tijd. Vooral de eerste dag is zwaar. 'We adviseren onze patiënten om de eerste dag in bed te blijven', zegt Melissa Van Trappen, vroedvrouw in het UZ Gent. 'Via een infuus krijgen ze immers nog pijnstilling toegediend en ook de blaassonde wordt pas na 24 uur verwijderd. De volgende dag mogen ze weer rondlopen. Dat gaat bij de ene vrouw al wat vlotter dan bij de andere, maar doorgaans voelen ze zich dan een stuk beter, kunnen ze zelf douchen, de baby een badje geven ... Al zijn patiënten na een keizersnede wel minder mobiel dan bij een natuurlijke bevalling. Zeker de eerste dagen na de operatie is het niet makkelijk om recht te komen. Velen hebben dan de neiging om voorover te buigen en zo de buikspieren te ontlasten, maar we raden toch aan om mooi rechtop te lopen.

Door met de hand een lichte druk op de wonde uit te oefenen, kan je de spanning wat wegnemen. Om bloedklonters te vermijden, is het belangrijk dat vrouwen zo snel mogelijk weer beginnen te bewegen. Zolang ze in het ziekenhuis verblijven, krijgen ze iedere dag een inspuiting met een bloedverdunnend middel en dragen ze steunkousen. Eens ze naar huis gaan is dat niet meer nodig.'

Tip: Na een keizersnede duurt het herstel doorgaans langer dan bij een natuurlijke bevalling. Aarzel dan ook niet om hulp te vragen. Tijdens de eerste weken na de geboorte kan je een beroep doen op kraamzorg. Een kraamverzorgster komt dan bij je langs om je te helpen bij de verzorging van de baby en kan ook de zorg voor je andere kinderen en lichte huishoudelijke klusjes voor haar rekening nemen. Deze dienst wordt grotendeels terugbetaald. Informeer tijdig naar de mogelijkheden bij jouw ziekenfonds. Ook bij een kraamzorgexpertisecentrum kan je terecht voor heel wat informatie (www.expertisecentrakraamzorg.be).

4. Hoe kan ik mijn wonde het best verzorgen?
Tijdens je verblijf in het ziekenhuis hoef je je geen zorgen te maken over je wonde. Het verplegend personeel houdt de wonde nauwgelet in de gaten. Ine Martens: 'Meteen na de keizersnede wordt de wonde - een horizontale snede van zo'n tien à twaalf centimeter net onder de schaamhaargrens - afgedekt met een ondoorzichtige pleister die we de dag nadien vervangen door een transparant exemplaar. Zo kunnen we perfect controleren of er geen nabloedingen zijn en de wonde mooi droog blijft. Met die pleister kunnen vrouwen ook douchen. Net voor de patiënt weer naar huis gaat - meestal vijf dagen na de ingreep - ontsmetten we de wonde nogmaals, knippen we de zichtbare hechtingsdraadjes af en kleven we er een nieuwe pleister op. Die mag daar blijven zitten tot wanneer hij er vanzelf afvalt. Tijdens de eerste zes weken na de keizersnede gaan vrouwen het best niet in bad om het litteken niet te verweken en het risico op infectie te verkleinen. Om het litteken soepel te houden raad ik patiënten aan om het dagelijks met een hydraterende crème in te smeren. Verder hoeven ze niets speciaals te doen. Meestal geneest zo'n wonde vrij snel.'

Tip: Sommige vrouwen klagen zelfs maanden na de operatie over een dik, jeukerig litteken. Meestal verdwijnen deze klachten na verloop van tijd vanzelf. Een en ander heeft ook met aanleg te maken. Zo lopen vrouwen met een gekleurde of een jonge huid meer risico op een afwijkende litteken-vorming. Siliconenpleisters kunnen helpen om een verheven litteken vlakker te maken. Je vindt ze bij de apotheek.

5. Zorgt een keizersnede voor pijnlijkere naweeën?
'Bij een keizersnede worden naweeën doorgaans als pijnlijker ervaren', weet Melissa Van Trappen. 'Door de ingreep blijft er immers ook een litteken achter op de baarmoeder. Telkens die samentrekt, komt ook dat litteken onder druk te staan wat extra pijn veroorzaakt. Als de patiënt te veel pijn heeft, geven we extra pijnstilling al merken we dat de meeste vrouwen na 24 uur nog weinig medicatie nodig hebben. Of je veel of weinig last hebt van naweeën, hangt ook af van het aantal kinderen dat je al op de wereld bracht. Na een eerste bevalling hebben de meeste vrouwen er geen last van terwijl dat bij een tweede of derde bevalling toch anders is.'

Tip: Om de naweeën draaglijker te maken, doe je er goed aan regelmatig te plassen. Een gevulde blaas bemoeilijkt de contracties waardoor je er nog meer hinder van ondervindt. Een warme kruik of een zacht kussen tegen je buik duwen, kan voor verlichting zorgen.

6. Is borstvoeding geven mogelijk na keizersnede?
Onderzoek toont aan dat vrouwen na een keizersnede minder vaak en gedurende een kortere periode borstvoeding geven. Toch ziet Ine Martens niet meteen een verband tussen een keizersnede en het al dan niet geven van borstvoeding. 'We merken dat de meeste vrouwen de keuze voor borst- of flesvoeding voor de geboorte maken. Na een keizersnede is het geven van borstvoeding aanvankelijk wel pijnlijker dan na een vaginale bevalling - tijdens de borstvoeding trekt de baarmoeder samen wat bij een keizersnede voor meer pijn zorgt - maar het weerhoudt vrouwen er niet van om voor borstvoeding te kiezen. Ook na een keizersnede is borstvoeding perfect mogelijk en raden we het onze patiënten zeker aan.'

Tip: Na een keizersnede is het niet zo eenvoudig om rechtop te zitten, maar je kan je baby natuurlijk ook al liggend de borst geven. Probeer voor ieder voedingsmoment even te plassen om eventuele naweeën minder pijnlijk te maken.

7. Hoe krijg je je buik-spieren weer in vorm?
Bij een keizersnede wordt het verstevigend bindweefsel boven je buikspieren doorgesneden en de lange buikspieren opzij geschoven om je baby ter wereld te helpen. Dat veroorzaakt littekenweefsel op je buikspieren waardoor het meer moeite kost om je spieren weer in vorm te krijgen. 'In het ziekenhuis krijgen vrouwen aangepaste postnatale oefeningen om de buikspieren niet te veel te belasten', zegt Melissa Van Trappen. 'Ook tijdens de eerste zes weken raden we vrouwen aan om het rustig aan te doen en hun buikspieren te sparen. Je baby dragen is geen probleem maar een peuter van twee op je arm nemen, doe je liever niet. Na zes weken mag je weer beginnen te sporten en je buikspieren wat actiever beginnen te trainen.'

Tip: Buikbanden die je een strakke buik beloven ... Het klinkt mooi, maar in de praktijk zorgt zo'n korset ervoor dat je je buikspieren minder gaat gebruiken, waardoor het herstel uitgesteld wordt. Studies hebben aangetoond dat je er goed aan doet je buikspieren meteen weer te gebruiken, zij het in het begin dan in beperkte mate. In plaats van een korset te dragen, kan je door met je hand een lichte druk op de wonde uit te oefenen de spanning wat verlichten.'

8. Eens een keizersnede, altijd een keizersnede?
Of je bij een volgende zwangerschap opnieuw een keizersnede moet ondergaan, hangt af van de reden waarom je baby niet via de natuurlijke weg geboren kon worden. Melissa Van Trappen: 'Naast een anatomische oorzaak zoals een te smal bekken zijn er weinig redenen waarom je een volgende keer niet natuurlijk zou kunnen bevallen. We raden vrouwen wel aan om na een keizersnede minimaal een jaar te wachten alvorens opnieuw zwanger te worden. Het litteken op de baarmoeder is nog erg broos waardoor het risico groter is dat het bij een te snelle zwangerschap kan scheuren.' Ook wat het aantal keizersnedes betreft, gelden er enkele adviezen. 'Uiteraard beslissen ouders zelf, maar een keizersnede vergt behoorlijk wat van het lichaam. Vanaf een derde keizersnede wijzen we dan ook op de risico's die een nieuwe zwangerschap met zich meebrengt.'

Door Lynn Guillaume
Goed Gevoel, april 2013