Breng je darmen tot rust

doorRedactieop 27/01/2010

Wie last heeft van prikkelbare darmen kan daar in het dagelijkse leven veel hinder van ondervinden. Gelukkig zijn er tal van hulpmiddelen die verlichting bieden.

'Het prikkelbare darm syndroom (PDS) is geen ziekte maar wel een chronische aandoening waar twintig procent van de Belgen - vooral vrouwen tussen de 15 en 65 jaar - regelmatig mee kampt', licht voedingsspecialiste Christine Tobback toe. Zij deed de laatste jaren veel onderzoek naar de impact van voeding op onze fysieke en mentale gezondheid. 'Van spastische darmen tot CVS: een aangepaste voeding heeft een enorm positief effect op je klachten. Door bepaalde middelen uit je voeding te halen of juist wel op je menu te zetten boek je al gauw aanzienlijke verbetering. Mensen staan echt versteld als verschillende lichaamsklachten na drie tot vier weken door een adequaat voedingsschema verdwijnen!' We zetten enkele voedings- en alternatieve tips op een rijtje.

Vervelende klachten
Spastische darmen wijzen niet op een infectie of beschadiging maar op rare samentrekkingen - spasmen - van de spieren ter hoogte van de darmen. Soms gaat het om een vertraagde darmwerking waardoor de term 'spastisch' eigenlijk niet zo correct is. PDS verhoogt de kans op darmkanker gelukkig niet, het resulteert 'alleen' in vervelende klachten zoals afwisselende periodes van constipatie, diarree, winderigheid en een opgeblazen gevoel.

'De meeste irritaties kunnen we bespeuren in de dikke darm', zegt Tobback. 'Naast deze symptomen kan je ook gevoelig zijn voor hoofdpijn, spierpijn, slaapstoornissen, kortademigheid, jeuk, maagpijn, nachtelijk zweten, neusklachten en hartkloppingen.' Je bent fysiek niet ernstig ziek, maar PDS zet wel een serieuze domper op je sociaal leven. Soms zijn restaurantbezoeken een echte hel en weigeren je darmen na het uitje nog mee te werken. Zelfs lunchen op het werk is voor velen problematisch. Afwezigheid op het werk, sociale problemen, seksuele disfunctie en andere haperingen: prikkelbare darmen zijn vaak de onderliggende oorzaak van verschillende problemen.

Volgens de Wereldorganisatie voor Gastro-Enterologie komt het prikkelbare darmsyndroom twee tot drie keer meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Bijna 65 procent van de kinderen die dikwijls buikpijn hebben, zijn slachtoffer van het prikkelbare darm syndroom. Sommige volwassenen hebben al van jongs af aan buikpijn, waren een huilbaby of werden als kleintje als een moeilijke eter bestempeld. Een vroege aanpak van voedselintoleranties is dus een hulp om PDS op latere leeftijd te voorkomen.

Zo pak je het aan
'Natuurlijk is dit heel individueel, maar bij PDS kunnen we wel volgende uniforme tips meegeven', stelt Tobback.

* 'Belangrijk is dat je regelmatig eet, en zeker niet later dan 19u30. Hoe later, hoe moeilijker je darmkanaal de maaltijd verteert waardoor je 's nachts naar kan dromen. Ga nooit naar bed met een hongergevoel maar gebruik een lichte snack: bijvoorbeeld een getoaste boterham, beschuit met beleg of een rijstwafel. Lichtgrijze broodsoorten of andere graanproducten (pasta) verdienen de voorkeur. Ga niet massa's extra vezels beginnen te eten want dan krijg je nog meer last van diarree.'

* 'Kauw voldoende, liefst 10 maal want een goede vertering begint al in de mond.'

* 'Vermijd zure, pikante en te zoete voedingsmiddelen, net als te koude en te warme gerechten en dranken.'

* 'Te veel vet is niet aan te raden. Gematigde en koude vetten stimuleren de vertering dan weer. Ik verkies altijd een scheutje koude olie (zoals koolzaad) toe te voegen aan de maaltijd of minarine (geen light) te smeren op de boterham.'

* 'Warm overschotjes enkel de dag nadien op. Koop ingrediënten zo vers mogelijk in, conserveermiddelen irriteren de dikke darm alleen maar meer.'

* 'Probeer twee liter per dag te drinken', raadt Tobback aan. 'Best water (zonder koolzuur), cafeïnevrije koffie en thee (kruiden- en fruitthee, liefst thee zonder theïne). Laat theezakjes niet te lang in het water zodat bittere stoffen uit de thee niet worden opgenomen. Water kan je aanvullen met druppeltjes citroensap, een bron van vitamine C dat je helpt bij de eliminatie van afvalstoffen. Als je behoefte hebt om naar het toilet te gaan, houd het dan niet op. Zachte vormen van lichaamsbeweging zijn aangeraden. Indien je intensief sport, houd er dan rekening mee dat je vaker het toilet moet bezoeken. Ban overdreven gebruik van laxativa en constiperende middelen, het maakt de darmen lui.'

Beter vermijden
Voedingsmiddelen die makkelijk acute (één uur na het eten) allergische reacties uitlokken zijn koemelk, kippeneieren, vis, schaal- en schelpdieren, noten, zaden, pitten, pinda's, soja en tarwe. Verschillende mogelijke klachten van een pseudoallergie (24 tot 48 uur na inname) uiten zich in ontstekingen, pijnlijke gewrichten en aantasting van de organen. Sommige mensen zijn extreem gevoelig voor granen, anderen voor melk, nog anderen voor bepaalde fruit- en groentesoorten. 'In een aangepast schema schrappen wij deze bestanddelen gedurende zes maanden en later worden ze maar enkele keren per week toegestaan', zegt deskundige Christine Tobback.

'Intolerantie is een individuele zaak: of je reageert op voedingsstoffen heeft ook met bereiding en combinaties te maken. Het is goed mogelijk dat je melk verdraagt in puree maar dat je geen glas melk kunt drinken. Dit geldt ook voor fructose: een stuk fruit combineren met een boterham gaat misschien wel, terwijl je het zonder niet verdraagt. Dit trucje gebruikten onze grootouders al: ze aten appels of sinaasappels vaak als beleg. Ze wisten ook dat oud brood beter wordt verteerd. Dit brood is droger en kan zo als een spons andere voedingsstoffen vasthouden waardoor ons lichaam meer tijd krijgt om te verteren.' Voedselintoleranties zijn jammer genoeg niet makkelijk waar te nemen: ze treden laat op en zijn moeilijk via bloedanalyse op te sporen. Daarom zoek je best professionele voedingshulp.

Heilzame probiotica
Vandaag worden we overspoeld door voedingssupplementen met heilzame micro-organismen à la Actimel en Yakult en probiotica-capsules onder de noemer ProBiotical. Probiotica versterken de weerstand en stimuleren de darmflora. Ze bevatten goede darmbacteriën - met namen zoals lactobacillen of bifidobacteriën - die de groei van schadelijke bacteriën tegengaan.

Voedingsspecialisten raden probiotica boven yoghurt aan, want in yoghurt zitten er 'slechts' miljoenen goede bacteriën per gram, terwijl er in probiotische drankjes miljarden aanwezig zijn. Het verbruik van probiotica stijgt elk jaar. Goedkoop zijn ze echter niet. Je betaalt niet alleen voor de hippe verpakking maar ook voor de arbeidsintensieve research die eraan te pas komt. Probiotica hebben geen nevenwerkingen.

Zowel volwassenen, pasgeborenen, kinderen en zwangere vrouwen met IBS kunnen de drankjes en capsules innemen. In zuivelvorm bewaar je probiotica liefst op maximum 5 graden om de goede lactobacillen levend te houden. De bacteriën moeten immers levend je maag bereiken. Pas dan hebben ze enige kans om hun 'ding' te doen. Probiotica vind je ook terug in medicijnen. Lacteol en Enterol helpen tegen diarree en andere vormen van maag- en darmongemakken. Terwijl Motilium diarree bestrijdt maar ook je darmwerking stillegt, gaat Lacteol de nare diarree te lijf én ondersteunt het de darmflora. Als probiotica onvoldoende werken, kan je arts het medicijn Mebeverine voorschrijven. Mebeverine verslapt de spieren van de dikke darm zodat die zich minder hard samenknijpen en voor minder krampen zorgen.

Alternatieven
Ook homeopathie en kruiden bieden soelaas bij PDS. Zo verlicht pepermuntthee spierspasmen in de dikke darm. Venkelthee is populair als oplossing voor spijsverteringsproblemen, opgeblazen gevoel en winderigheid. Paardenbloemthee reinigt het bloed en de lever maar vermindert ook constipatie. Bij acute pijnen schrijven homeopaten nogal eens druppels of tabletten Pascupril voor. Of korrels à la Colosynthis om te kijken wat de effecten van homeopathie op langere termijn zijn. 'Je voeding aanpakken is een goed begin, maar zoek ook naar therapieën die je helpen bij stress en emotionele problemen', vertelt de Antwerpse arts en homeopaat Bjorn Ledegen.

'Aangezien alles in ons lichaam gelinkt is met ons brein, blijken methoden die het centrale zenuwstelsel kalmeren zeer nuttig te zijn. Osteopathie, cranio-sacrale therapie en acupunctuur werken in op het vegetatieve zenuwstelsel en kanaliseren stress in de goede richting. In extreme emotionele gevallen zoeken mensen ook hun toevlucht tot antidepressiva om het tekort aan serotonine - een neurotransmitter die voor meer dan 90 procent in de darmen zit - op te vangen. Maar antidepressiva worden vaak te snel voorgeschreven. De beste remedie is en blijft het elimineren van 'schadelijke' voeding en stress.'

Meer weten?
* 'Eet wat bij je past', voedingsgids bij vermoeidheid en pijn. Christine Tobback (Standaard Uitgeverij, € 19,95).
* http://www.prikkelbaredarm.be

Door Aline Van der Borght
Goed Gevoel, januari 2010