Dit zijn de gevolgen van te weinig slaap bij kinderen

doorRedactieop 24/02/2010

Kinderen slapen tegenwoordig een uur minder dan 30 jaar geleden. Met alle gevolgen vandien, want zelfs 'slechts' een uurtje minder slaap kan enorme gevolgen hebben. De helft van de Britse lagere schoolkinderen haalt amper de 7 uur slaap per nacht, eens ze tiener zijn zakt dit tot 6 uur.

Aan de basis hiervan ligt het 21ste eeuwse leven: drukke naschoolse schema's, huiselijke klusjes, lakse bedtijden en tv's en gsm's in de slaapkamer. Tel daarbij dat drukbezette ouders hun kinderen ook nog eens willen zien en uit schuldgevoel wordt er geen 'tirannesk' beduur opgelegd.

Invloed op de hersenen
De gevolgen zijn enorm, zo werd berekend met nieuwe technologische en statistische technieken. Omdat niet alleen slapen op zich, maar de effecten ervan tellen, zeker wat onze hersenen betreft. Hersenen ontwikkelen en groeien nog volop tot de 21ste verjaardag, vaak terwijl we slapen. Een verloren uur voor kinderen is dus schadelijker dan een verloren uur voor volwassenen.

Andere gevolven
Een vermoeid kind presteert slechter op school, is emotioneel onstabieler, heeft meer kans op overgewicht. Het slaaptekort zou mee aan de basis liggen van de stijging in het aantal kinderen met ADD (attention deficit disorder) of ADHD (attention deficit hyperactivity disorder).

Sommige wetenschappers trekken een lijn tussen slaaptekort en permanente veranderingen, 'beschadigingen' zo je wil, aan de nog groeiende hersenen. Ook de 'typische' tienerkarakeristieken (humeurigheid, depressie, alcoholmisbruik) zou te wijten zijn aan chronisch slaaptekort.

2 jaar verloren
Twee jaar cognitieve ontwikkeling gaat verloren door een uur te weinig te slapen, ontdekte de Israëlische wetenschapper Avi Sadeh. 77 leerlingen uit het derde en vijfde leerjaar werden in twee groepen gedeeld: de helft moest vroeger gaan slapen, de andere helft moest laat opblijven. De eerste groep kreeg een half uur meer slaap, de tweede groep 31 minuten minder.

Na drie nachten werd de kinderen een intelligentietest afgenomen. Daaruit bleek dat slaperige vijfdejaars even goed presteerden als uitgeslapen derdejaars. Met andere woorden: één uur slaap kost na drie dagen als twee jaar cognitieve ontwikkeling.

Verbanden leggen
Ook voor een goed geheugen is het nodig voldoende én goed te slapen. Vermoeide kinderen kunnen de nieuwe informatie minder goed opslaan omdat hun hersencellen er minder goed in slagen nieuwe verbanden te leggen, die nodig zijn om een herinnering 'vast te leggen'.

Bovendien kunnen ze zich minder goed concentreren, omdat een vermoeid lichaam moeilijker glucose uit de bloedstroom kan opnemen. Precies de brandstof die onze hersenen nodig hebben. Een slaperig brein kan dan ook 'vastlopen' op een fout antwoord en niet snel een creatieve oplossing bedenken.

Herinneringen maken
Tijdens de slaap worden de belevenissen en kennis van de dag naar een efficiëntere opslagplaats verhuisd. Elke slaapfase speelt zijn eigen specifieke rol in dat geheel van 'herinneringen maken'. Taal wordt bijvoorbeeld opgeslaan tijdens de trage slaapfase, emoties worden verwerkt tijdens de REM-slaap.

Negatief versus positief
Ook onze herinneringen zelf worden (deels) verwerkt tijdens de slaap. De negatieve worden onder handen genomen door de amygdala, de positieve en neutrale door de hippocampus.

Wie te weinig slaap krijgt, ziet vooral de positieve en neutrale herinneringen verdwijnen. Dat verklaart waarom vermoeide mensen moeilijker leuke herinneringen kunnen ophalen en vaker depressief zijn. Ze herinneren zich de negatieve herinneringen gewoon beter.

Overgewicht
Uit verschillende studies is ook al gebleken dat slaaptekort de kans op overgewicht verhoogt, en niet het tv kijken, gamen of internetten. Wie te weinig slaapt, maakt meer hongerhormoon en stresshormoon aan. Resultaat: meer 'honger', vooral naar calorie- en vetrijke voeding. Het stresshormoon zorgt er dan weer voor dat je lichaam meer vet aanmaakt.

Tegelijk onderdrukt het de productie van het hormoon leptine, dat de honger onderdrukt, en het groeihormoon, dat vet afbreekt
Een deel van het geheim om 'slank' te blijven ligt dus in voldoende slapen.

Ronde cirkel
Wie meer tijd in bed spendeert, eet vanzelf minder. Doordat je minder moe bent, heb je meer energie en kan je het vaker opbrengen om te sporten. Wie vaak sport, verbrandt dan weer meer tijdens het slapen. En zo is het cirkeltje rond. (edp)