Handreflexologie

doorRedactieop 11/03/2014

Handreflexologie biedt niet alleen ontspanning, maar kan ook doelgericht worden toegepast bij klachten als hoofdpijn, slapeloosheid of spijsverteringsproblemen. Wat vertellen jouw handen over je vitaliteit?

Handreflexologie is een eeuwenoude therapie die vandaag gebruikt wordt als aanvullende gezondheidszorg. Heb je bijvoorbeeld pijnlijke zones, emotionele of vage, medisch niet te duiden klachten, dan zal de reflexoloog spreken over 'blokkades in het lichaam' die hij kan verbeteren. Door de blokkades op te sporen en te behandelen, via in dit geval de handen, kan het zelfhelende vermogen van het lichaam opnieuw in werking treden. Elke cel in ons lichaam heeft immers een energetische lading en reflexologie kan ervoor zorgen dat de energie op de plaats van de blokkade weer beter stroomt. In die zin werkt reflexologie ook preventief en verbetert het de energie in het lichaam voor stoornissen merkbaar zijn. Het lijkt allemaal wat ontastbaar als we spreken over geblokkeerde energie, en toch leidt deze helende techniek vaak tot een verrassend snel resultaat.

Reflexoloog Els van Daele: 'Als reflexoloog benader je de persoon steeds in zijn geheel. Of je nu louter voor ontspanning komt of voor een specifieke klacht, we luisteren naar de omschrijving en voorgeschiedenis van het probleem. Wie een bepaalde klacht heeft, moet sowieso eerst naar de dokter voor een diagnose en medische behandeling. Wij gaan daarna ondersteunend te werk. In de eerste plaats zorgen we voor ontspanning en daarnaast verbeteren we de doorbloeding en zenuwprikkels naar bepaalde organen. Naargelang wat je handen vertellen, bepalen we hoe we de massage doen.'

Hoe werkt het?
Reflexologie gaat uit van het principe dat onze handen (maar ook onze voeten en zelfs onze oren) een weerspiegeling zijn van alle weefsels in het lichaam. Wanneer je bepaalde reflexzones en -punten op de handen behandelt, kan je een invloed uitoefenen op de daarmee verbonden lichaamsdelen of organen. 'We werken dus erg doelgericht. Een voorbeeld: je hebt aanhoudende hoofdpijn. Die pijn kan een oorzaak hebben in een ander lichaamsdeel, of rechtstreeks verbonden zijn met het hoofd, met je spijsverterings- of hormonale stelsel. Via de handen kunnen we die zones beïnvloeden. De reflexoloog voelt dan of de weefsels in je hand elastisch, 'leeg' (een soort van put) of verhard aanvoelen, en dat vertelt ons iets over die reflexzones. Zo kunnen we afleiden dat de vitaliteit van bijvoorbeeld de maag niet optimaal is. Uiteraard kunnen we geen diagnose stellen van wat er precies scheelt met de maag, maar door de reflexzone van de maag te masseren, kunnen we de klacht van hoofdpijn uiteindelijk verhelpen. Als de reflexzones verhard zijn, gaan we ze ontspannen en zachter maken en zo komt er ontspanning in het daarmee verbonden lichaamsdeel en de spieren errond, en verbetert ook de doorbloeding. Dit alles zorgt voor een beter gevoel. Al wat in het lichaam belemmerd wordt, kunnen we met handreflexologie optimaliseren, dat is meteen ook onze grens. Maar dat is vaak al heel veel waard.'

Verschil met voetreflexologie
Voetreflexologie is bekender dan handreflexologie, maar het principe is hetzelfde. Net als in de handen vind je het hele lichaam terug in de voeten. 'Maar bij voetreflexologie 'geef je de behandeling meer uit handen'. Je staat er verder vanaf en ondergaat de behandeling meer. Sommige mensen zijn overgevoelig aan de voeten of hebben last van schimmels of wratten, dan zijn de handen beter geschikt om hetzelfde effect te bereiken. Symbolisch gezien zijn de voeten meer aardend en staan de handen dichter bij het hart. Voor wie veel in het hoofd bezig is en moeilijk kan loslaten, is voetreflexologie beter om te ontspannen. Maar handreflexologie werkt even goed, en kan zelfs gebeuren wanneer je weinig tijd hebt: je handen zijn altijd binnen handbereik.'

Voordelen
- Handreflexologie brengt voornamelijk ontspanning in het lichaam en geeft een goed gevoel.
- Je kan handreflexologie perfect zelf toepassen en je eigen handen masseren.
- Het effect van reflexologie gaat nog verder dan alleen ontspanning. Het werkt doelgericht op bepaalde organen en brengt zo balans in het lichaam. Je kan zones bewerken waar andere massages moeilijker toegang toe hebben, zoals de hormonale werking.

Nadeel
- De handen zijn 'onhandiger' om (zonder oefening) bij iemand anders te bewerken. In tegenstelling tot de voeten draaien ze immers mee in alle richtingen. Als je er tegen drukt, plooien ze mee naar achteren. Het vraagt wat meer oefening om hier de juiste technieken toe te passen. Je eigen handen masseren, is dan net gemakkelijker.

Zelf aan de slag
Met de volgende handoefeningen kan je zelf aan de slag. Wees je er echter van bewust dat de reflexoloog een diepere behandeling kan geven, die complementair is aan de diagnose en behandeling van de arts. De massagestijl verschilt ook naargelang de nood van de patiënt.

Je handen begrijpen
Links versus rechts: de rechterhand staat voor de rechterkant van je lichaam, en de linkerhand voor de linkerkant van je lichaam.

Handpalm versus handrug: aan de palmzijde van je hand liggen de punten van de zachte lichaamsdelen (organen), aan de rugzijde van je hand bewerk je de beschermende delen (botten en spieren).

Reflexzones en -punten: je handen worden opgedeeld in tien lichaamszones, vijf aan je rechterhand en vijf aan je linkerhand. De reflexpunten in die zones zijn de plekjes op handen en voeten die staan voor een bepaald orgaan. Voorts is er een verdeling van boven naar onder via dwarslijnen, zodat je een soort van raster krijgt: je vingers staan voor het bovenste deel van het lichaam - het hoofd - dan volgen de borstkas, de buik en eindig je bij het bekken. De ruggenwervels liggen in zone 1 zijdelings aan de duimkant.

Bij de massage is het belangrijk om het juiste punt te behandelen dat in verband staat met een bepaald orgaan. Belangrijk is ook om altijd te kijken welke verschillende zones de klacht beïnvloeden. Er kunnen immers verschillende factoren een rol spelen. De reflexoloog gaat dit na en benadert de klacht vanuit zijn geheel. Alle betrokken zones worden dan gestimuleerd en weer vitaal gemaakt.

1. Vermoeidheid
In de vijf elementenleer van de traditionele Chinese geneeskunde worden de nieren gezien als onze batterijen. De verhouding tussen activiteit en rust moet in balans zijn. Wanneer je niet meer tot rust komt, ben je overspannen en zo gebruik je je batterijen op. Als je batterijen leeg zijn, kan je de reflexzone van de nieren masseren en beïnvloeden om zo de batterijen weer op te laden.

Reflexzones en -punten:
- Nieren: druk en draai rondjes tijdens het masseren. Is het pijnlijk, druk dan niet door, maar houd even vast. Zo wordt het punt warm en zachter. Nadien kan je verder masseren.
- Zonnevlecht: dit is de ingang naar het zenuwstelsel dat ontspanning brengt. Het ontspant ook meteen de maag. Gebruik dezelfde draai- en druktechniek.
- Hoofd: trek wrijvend aan alle vingers, terwijl je het gewrichtje vasthoudt. Deze techniek maakt je weer wakker en gaat vermoeidheid in het hoofd tegen.

2. Stress
Om stress te behandelen brengen we evenwicht tussen het zenuwstelsel dat zorgt voor onze focus en spierkracht, en het zenuwstelsel dat zorgt voor herstel en rust. Stress komt nooit alleen en de behandeling is afhankelijk van hoe de stress zich toont. Ofwel gaat dit gepaard met spijsverteringsproblemen, ofwel met stijve schouder- en nekspieren of soms met slaapproblemen.

Reflexzones en -punten:
- Spijsvertering: masseer de zonnevlecht met de draai- en druktechniek.
- Schoudergordel: behandel de zone onder alle vingers.
- Nek: masseer het reflexpunt aan de duim.

3. Slaapproblemen
Ook bij slaapproblemen kan je verschillende zones behandelen, afhankelijk van de oorzaak en het tijdstip van het probleem. Heb je bijvoorbeeld last bij het inslapen tussen 23u en 1u 's nachts, dan kan je galblaas uit balans zijn. Heb je problemen tussen 1u en 3u 's nachts, dan vraagt je lever om extra aandacht.

Reflexzones en -punten:
- Zonnevlecht: masseer de zonnevlecht met de draai- en druktechniek.
- Milt: in de oosterse geneeskunde zorgt de milt ervoor dat je alles kan loslaten en stopt met piekeren.
- Gal en lever: bewerk de reflexpunten in je handpalm.

4. Hoofdpijn
Hoofdpijn kan verbonden zijn met verschillende plaatsen in het lichaam. Ofwel behandel je de klacht puur symptomatisch op de reflexzone van het hoofd, ofwel ga je verder kijken en masseer je ook de andere punten die een invloed kunnen hebben op hoofdpijn.

- Hoofd: wil je de symptomen verminderen, dan kan je de reflexzone behandelen die in verbinding staat met de klacht, namelijk de vingers (aan de hand van de trek- en wrijftechniek).
- Lymfen aan nek en schouder: masseer en trek zachtjes aan de vliesjes tussen de vingers.
- Nieren en zonnevlecht: bewerk deze reflexzones wanneer hoge bloeddruk de oorzaak kan zijn.
- Maag: hoofdpijn kan gepaard gaan met maagklachten.
- Lever en galblaas: misschien heb je hoofdpijn door bijvoorbeeld te veel chocolade te eten? Dan kan je het reflexpunt van de lever masseren.

5. Maag- en darmklachten
Rol een balletje ter grootte van een golfbal tussen je beide handen. Dit masseert het grote vlak dat in verbinding staat met je maag, darmen, nieren en je hele spijsverteringsstelsel. Deze oefening ontspant iedereen.

Voor wie is handreflexologie niet geschikt?
'Reflexologie is in de eerste plaats een preventieve en ondersteunende therapie die met de natuur van het lichaam meewerkt en bijvoorbeeld de doorstroming verbetert. In vergelijking met andere behandelingen heeft deze natuurlijke methode een trager tempo van beïnvloeden.

Wanneer een diagnose nodig is, een betere doorstroming niet gewenst is of de invloed van reflexologie te traag werkt in verhouding met de voortgang van de kwaal, is reflexologie niet aangewezen. Bijvoorbeeld bij invitro-fertilisatie, chemopatiënten, maar ook wanneer iemand heel ziek is en koorts heeft, of last heeft van zware spataders.

De reflexoloog moet complementair werken met de behandeling van de arts en een goede opleiding hebben. Wie de situatie verkeerd inschat, kan ook een verkeerd resultaat uitlokken. Reflexologie kan bijvoorbeeld weeën uitlokken bij een zwangerschap, en dat is niet altijd de bedoeling. Is de sessie evenwel louter als ontspanning bedoeld, dan kan handreflexologie zeker geen kwaad, ook niet bij de vermelde contra-indicaties.'

Door Katja Cloetens