Hoe een ontvoering het leven van ouders en kind verandert

doorEllen Provoostop 23/10/2013
Het Britse meisje Madeleine McCann dat zes jaar geleden in Portugal op vakantie verdween.

Maddie, Maria en het Ierse meisje dat waarschijnlijk door Roma-zigeuners in Tallaght werd ontvoerd; de afgelopen weken haalde haast elke dag een geval van kidnapping het nieuws. Ook dicht bij ons, in buurland Nederland, bleek vorig jaar nog dat het aantal ontvoeringen stijgt. Het is niet alleen een Europees probleem, in China bijvoorbeeld worden jaarlijks ongeveer 200.000 kinderen gekidnapt. Deze gebeurtenis is niet alleen traumatisch voor het slachtoffer, de achtergebleven ouders maar ook voor broertjes en zusjes.

Uit een onderzoek door Child Focus, het Europees Centrum voor vermiste en seksueel uitgebuite kinderen, blijkt dat er in 2008 188 dossiers omtrent ontvoering werden ingediend. De slachtoffers van kidnapping zijn doorgaans jong: de gemiddelde leeftijd van een ontvoerd kind is zes. 65 procent van hen is zeven of jonger. In België gebeurt kidnapping vaak door een bekende. Vaak is een van de ouders de dader bij bijvoorbeeld een scheiding of huwelijksproblemen.

Reden?
Roma-zigeuners ontvoeren kinderen om ze in te zetten voor kinderarbeid of hen te verplichten tot bedelarij. Als de ontvoering gebeurt door een van de ouders, probeert de dader vaak het kind te vervreemden van de andere ouder. De zoon of dochter wordt dan eigenlijk als pion gebruikt in het conflict. Het gaat dus vaak niet om liefde voor het kind, maar eerder over macht, controle en wraak ten opzichte van de partner.

Impact op kind
Omdat de meeste kinderen op jonge leeftijd ontvoerd worden, heeft dit een grote impact op hun persoonlijkheid. Je karakter wordt namelijk gevormd voor je zesde. Deze traumatische ervaring heeft dus een groot effect op de persoon die het kind later zal worden: het verandert niet alleen je zelfbeeld maar ook de kijk op de hele wereld. De meerderheid van de kinderen die ontvoerd werden, leefden in gevaarlijke en moeilijke omstandigheden. De impact op het verdere leven van het kind is moeilijk in te schatten: elk individu reageert anders op de omstandigheden en heeft manieren om hiermee om te gaan. Veel hangt af van de leeftijd van het kind, het karakter, de periode van de ontvoering en hoe ze behandeld werden door de kidnapper.

Het mysterieuze blonde meisje Maria dat waarschijnlijk werd ontvoerd door Roma-zigeuners.

Impact op familie
Hoewel Child Focus de achtergebleven familieleden ouders kan helpen, vinden vele ouders die slachtoffer van kidnapping werden zelden de psychologische, emotionele en morele steun die ze nodig hadden. De achtergebleven familieleden lijden onder de ontvoering. Eerst kampen ze met shock en ongeloof. Naast de gerechtelijke strijd en de zoektocht, hebben ze het emotioneel erg moeilijk en komen ze overal in contact met herinneringen aan hun kind, waardoor die eerste shock kan evolueren tot een depressie. Sommige ouders gaan zelf op onderzoek, wat erg gevaarlijk is. Anderen proberen net als de ouders van Maddie McCann zoveel mogelijk publiciteit te krijgen. Wat het verwerkingsproces ook bemoeilijkt. Heel veel mensen reageren hierop en krijgen te maken met lichamelijke symptomen als slaap- en eetstoornissen en hoofdpijn. Sommigen proberen de pijn te bestrijden met illegale substanties. Het leven met de onzekerheid is heel zwaar, de zoektocht kan een echte kwelling zijn waarvan het einde nooit in zicht lijkt te komen. Ook klopt het spreekwoord dat tijd alle wonden heelt vaak niet. Elke belangrijke datum is een pijnlijke herinnering voor de familieleden: de verjaardag van het kind, de dag van de verdwijning, de feestdagen.

Hoop en teleurstellingen
Ook telkens wanneer er een nieuwe tip binnenkomt, stijgt de hoop voor de ouders. Als die tot niets leidt, is de teleurstelling des te groter. Het leed van broertjes en zusjes wordt vaak vergeten, ze zijn niet alleen een familielid kwijt, maar ook gedeeltelijk hun ouders, want mama en papa stopen plots alle energie in het vinden van het vermiste kind.

Terugkeer is niet het einde
En als het kind dan terug wordt gevonden, lijkt de nachtmerrie op het eerste gezicht eindelijk voorbij te zijn, maar in de realiteit stopt het verhaal daar niet. Ook al keerde het kind achteraf terug, zowel ouders en kinderen als hebben dan hulp nodig om zich aan te passen aan de veranderde familiale situatie. De nieuwe leven blijkt niet zo evident te zijn. Deze terugkeer heeft namelijk een grote impact op alle andere gezinsleden. De kinderen kampen soms met aanpassingsmoeilijkheden op school, bij hun familie en vrienden en soms moeten ze zelfs opnieuw de taal van hun land aanleren.