Hypnose als verdoving

doorRedactieop 31/12/2007

De anesthesist beschikt over de meest verfijnde middelen en technieken om zijn patiënt in een kunstmatige slaap te brengen. Maar ook hypnose is een prima verdovingsmiddel, zo heeft de Luikse anesthesiste Marie-Elisabeth Faymonville overtuigend aangetoond.

Dokter Faymonville heeft al ruim 4.300 grote en kleinere ingrepen uitgevoerd waarbij haar patiënt niet op de klassieke manier werd verdoofd, maar onder hypnose werd gebracht. Voor haar pionierswerk op het gebied van hypnose in de operatiekamer kreeg ze onlangs trouwens nog een prijs op een internationaal congres voor anesthesisten.

Toch zijn operaties onder hypnose niet écht nieuw. In 1840 al opereerde de Schotse chirurg Esdaile in Calcutta oorlogsslachtoffers met behulp van hypnose- er waren immers geen verdovingsmiddelen voorhanden.


Geen kermistrucjes

'Medische hypnose heeft niks te maken met Rasti Rastelli-fratsen of kermistrucjes', zo vertelt psychiater Nicole Ruysschaert, die mensen zelfhypnose aanleert, onder meer ter voorbereiding op een ingreep. 'Het is ook geen slaaptoestand noch een bewusteloosheid die je creëert, maar een 'andere' bewustzijnstoestand. Door suggestie - dat kunnen woorden, verhalen of muziek zijn - wordt de patiënt helemaal afgeleid van wat er in de operatiekamer gebeurt, en wordt hij naar een andere plaats 'geroepen', een plek waar hij zich erg gelukkig of geborgen voelt. De patiënt gaat zo op in wat hij ervaart en ziet, dat zijn aandacht volledig van het echte gebeuren wordt afgeleid. Hij merkt wel dat er iets gaande is, maar de associatie met angst of pijn blijft uit.'

Dat hypnose geen hocus-pocus is, bewijzen ook de fysiologische gegevens. Onder hypnose duiken tal van veranderingen op in het lichaam, zo is wetenschappelijk aangetoond. De bloeddruk vermindert en het aantal witte bloedlichaampjes stijgt, waardoor je weerstand tegen infecties groter wordt. De cortisolspiegel daalt, wat betekent dat er minder stresshormoon wordt aangemaakt. Door het oproepen van sterke beelden worden bepaalde hersenzones actiever dan andere, waardoor je beleving van de droom of het verhaal heel sterk kan worden. En, last but not least, verhoogt hypnose je pijndrempel aanzienlijk en vermindert het je pijnaanvoelen.


Meer ontspannen, sneller genezen

Hypnose heeft tal van voordelen tegenover een klassieke verdoving. Dr. Ruysschaert: 'Hypnose neemt niet alleen de pijn weg, maar ook de spanning en de angst.'

'Hypnose kan ook een alternatief zijn voor wie allergisch is voor bepaalde producten die bij de klassieke narcose worden gebruikt. Bij hypnose heb je ook geen misselijk 'katergevoel' achteraf, wat bij zwaardere narcoses vaak wel het geval is. Hypnose voorkomt ook dat wie meerdere keren na elkaar moet worden geopereerd, telkens weer een lading chemische stoffen binnenkrijgt. Dat is bijvoorbeeld het geval voor brandwondenpatiënten die huidenten krijgen, of bij plastische chirurgie om misvormingen te herstellen.'

'Onderzoek heeft aangetoond dat er onder hypnose minder bloedverlies is, dat er minder infecties optreden en dat de wonde achteraf sneller heelt. Dat heeft alles te maken met de toestand van ontspanning, die voor een vlotte doorbloeding zorgt. Hoe beter het bloed stroomt, hoe meer afvalstoffen worden afgevoerd en hoe meer herstelstoffen worden aangebracht.'


Beperkingen


Dat hypnose geen veralgemeende verdovingstechniek is en dat ook nooit zal worden, heeft te maken met verschillende factoren. Hypnose is niet altijd mogelijk: bij hart- en longoperaties bijvoorbeeld wordt de patiënt via intubatie (een buisje in de keel) beademd. Dat is erg oncomfortabel als je bij bewustzijn bent. Hetzelfde geldt voor bepaalde
buikoperaties waarbij het abdomen sterk wordt opgeblazen: dat geeft een té onaangenaam, verstikkend gevoel.

Het belangrijkste nadeel van opereren onder hypnose is wellicht het feit dat de anesthesist de hele tijd actief met zijn patiënt bezig moet blijven. Bovendien vraagt een operatie onder hypnose natuurlijk een degelijk opgeleid team dat goed op elkaar is ingespeeld. Dr. Ruysschaert: 'En zover staan wij in Vlaanderen helaas nog niet. Maar wat niet is, kan nog komen.'


Door Annemie T'Seyen
(Goed Gevoel, oktober 2004)