Kantoorvriendschap? 9 cruciale do's & don'ts!

doorRedactieop 26/01/2012

Vriendschappen op het werk kunnen zowel privé als professioneel een meerwaarde bieden aan je leven. Zeker als je het slim aanpakt en de volgende regels in acht neemt.

1. Maak een vriend van je collega: do!
Heel wat werknemers spenderen meer tijd met hun collega's dan met hun gezin. Nogal wiedes dus dat er op de werkvloer relaties ontstaan. Puur collegiale relaties, romantische relaties, maar vaak ook vriendschappelijke relaties. Een oeroud cliché beweert nochtans dat je werk en privé gescheiden moet houden en volgens Sofie Mertens, licentiate psychologie en senior project manager bij ISW Limits (Instituut voor Stress enWerk) zit daar een kern van waarheid in: 'Vriendschap op het werk mag geen afbreuk doen aan je professionaliteit. Je bent in de eerste plaats op je werk om te werken, dus zorg ervoor dat je sociale contacten je niet van je werk afhouden.'

Anderzijds houdt dat cliché geen rekening met de voordelen die een gezonde vriendschapsrelatie op het werk kan opleveren. Sofie Mertens: 'Als medewerkers bij elkaar steun vinden, op elkaar kunnen rekenen en vragen aan elkaar kunnen stellen, zowel over het werk als over persoonlijke zaken, dan zijn ze meer tevreden en meer geëngageerd in hun werk. Het verhoogt hun welzijn en er is een belangrijke wisselwerking tussen welzijn en productiviteit. Bovendien is sociale steun een belangrijke buffer tegen stress: wie steun krijgt, kan beter om met periodes van hoge werkdruk, veranderingen of onzekerheid.

Vriendschapsrelaties kunnen ook de cohesie binnen een team versterken.' Kortom: genoeg redenen om te investeren in mogelijke vriendschapsrelaties op het werk. Zowel jij als je baas hebben er baat bij. Maar besef ook dat niet iedereen geïnteresseerd is in kantoorvriendschappen en respecteer de houding van collega's die enige afstand willen bewaren.

2. Kies motiverende vrienden: do!
Goede vrienden zijn goud waard, slechte vrienden doen ook jouw marktwaarde dalen. Kies je kantoorvrienden dus zorgvuldig en pas op voor uitgesproken negatieve collega's, gedemotiveerde medewerkers, roddelaars of klagers, want negatief gedrag is bijzonder besmettelijk in een team. Voor je het goed en wel beseft, neem je het over en beland je zelf in een negatieve, demotiverende spiraal.

Sofie Mertens: 'Je hebt een verantwoordelijkheid om je niet te laten meeslepen. Als een collega keer op keer z'n beklag komt doen, kan je zeker je grenzen stellen. Blok zijn gedrag af of geef aan dat je je er niet goed bij voelt.' Door afstand te nemen van het negatieve gedrag, zelfs als je er een vriendschapsband mee hebt, beperk je de kans op besmetting met negativiteit en vergroot je je kans op welzijn op het werk.

3. Kliekjes vormen: don't!
Een uitgebreide nabespreking van 'Expeditie Robinson' bij de ochtendkoffie, een duo-lunch in de brasserie om de hoek van het werk, 's avonds nog een glas heffen op het aangebroken weekend in een naburig café... Het is verleidelijk om voortdurend het gezelschap op te zoeken van diegene met wie je het best overeenkomt op het werk. En die babbels, lunches of drinks kunnen zeker positief bijdragen tot je motivatie en prestaties op de werkvloer.

Maar hou ook altijd het teambelang in het achterhoofd en verlies in al je enthousiasme je andere collega's niet uit het oog. Wees je bewust van het gevaar van kliekjesvorming en voorkom dat anderen zich uitgesloten voelen door jouw hechte vriendschapsband(en). Zeker in een klein team is het belangrijk dat iedereen zich aanvaard en geapprecieerd voelt en dat vriendschapsrelatie(s) geen negatieve gevoelens uitlokken bij diegenen die geen deel uitmaken van een kliekje. Zoek dus niet enkel contact met bevriende collega's, maar sla geregeld ook een praatje met collega's die je minder goed kent. Het draagt bij tot het algemene welzijn op het werk, dus ook tot dat van jou.

4. Blijf professioneel bij conflicten: do!
Conflicten zijn onvermijdelijk. Zowel in je privé- als in je professionele leven zullen ze opduiken. En dat is goed, meent Sofie Mertens: 'Conflicten zijn nodig om dingen in vraag te stellen en veranderingen teweeg te brengen. Maar je moet er goed mee omgaan.' En dat is niet gemakkelijk wanneer er persoonlijke belangen bij betrokken zijn.

Sofie Mertens: 'Conflicten tussen collega's die aanvankelijk boezemvrienden waren, escaleren soms harder dan conflicten tussen collega's die geen hechte band hebben. Dat gebeurt wanneer het conflict niet meer draait om het inhoudelijke, maar wel om het relationele: hoe staan de collega's tegenover elkaar en wie trekt wie in zijn kamp. Mensen kunnen zich harder gekwetst voelen door een collega met wie ze een goede band hadden dan door iemand met wie ze enkel samenwerken.' Vaak loopt zo'n twist zelfs zo erg uit de hand dat geen van beide partijen nog weet welke inhoudelijke discussie al die heisa veroorzaakt heeft. Wil je dit scenario voorkomen, dan kan je maar één ding doen: conflicten bespreken en aanpakken.

Sofie Mertens: 'Laat dingen niet aanslepen, maar bespreek het probleem op een volwassen manier en maak onderscheid tussen de inhoudelijke en de emotionele kant van de zaak.'

5. Blijf kritisch: do!
Gaat een bevriende collega in de fout, dan is de verleiding groot om deze flater met de mantel der liefde te bedekken. Op korte termijn zal deze tactiek misschien lonen, want je kantoorvriend voelt dat hij/zij in alle omstandigheden op je kan rekenen. Maar op langere termijn keert deze strategie zich tegen je. Iedereen maakt fouten, daar is niets mis mee, uit elke fout kunnen we zelfs leren. Maar als fouten door relationele omstandigheden systematisch niet als dusdanig erkend worden, wordt er niets uit geleerd, kunnen ze niet rechtgezet worden en stapelen ze zich misschien zelfs op.

Met alle gevolgen vandien: problemen escaleren en misschien word je zelf wel op het matje geroepen omdat je een oogje te veel toegeknepen hebt. Sofie Mertens: 'Iedereen gelijk voor de wet, dat is een principe dat je ten allen tijde moet proberen toe te passen. Of je nu bevriend bent met collega's, ondergeschikten of leidinggevenden, pas op dat je iemand door je vriendschapsrelatie geen voorkeursbehandeling gaat geven.' Blijf altijd professioneel kritisch en uit je - terechte - kritiek op een positieve, constructieve manier. Daar heeft niet alleen je kantoorvriendschap, maar het hele team het meeste baat bij.

6. Roddelen: don't!
Als je goed opschiet met een collega bespreek je gemakkelijk gevoeligere onderwerpen. Zoals die andere medewerker, die er toch maar vreemde gedachten en gewoonten op nahoudt. Sofie Mertens: 'Het is niet realistisch om te zeggen dat je niet mag praten over collega's. Misschien apprecieer je niet alle medewerkers evenzeer en dan kan je daarover praten, in de privacy van een gesprek. Maar pas ervoor op dat dit gesprek niet uitmondt in roddels of dat je hier eindeloos over doorgaat of op terugkomt in jullie gesprekken.' Want roddels zijn vaak negatief geladen en kunnen schade berokkenen aan het onderwerp van de roddels, maar ook aan jezelf als je achterklap aan de kaak gesteld wordt. Merk je dat een gesprek in schadelijke roddels dreigt te vervallen, probeer het dan subtiel in een andere richting te sturen. Lukt dat niet, zeg dan openlijk dat deze manier van communiceren je een ongemakkelijk gevoel geeft en dat je het liever over iets anders zou hebben. Als jullie echt een vriendschappelijke band hebben, dan zal je kantoorvriend je vraag respecteren.

7. Zoek ook vrienden naast het werk: do!
Net zoals kantoorvrienden je welzijn kunnen stimuleren, spelen ook vrienden die niets met je job te maken hebben, een belangrijke rol in je leven. Sofie Mertens: 'Niet al je collega's moeten vrienden zijn en het is belangrijk om ook buiten het werk sociale contacten te hebben. Je werk mag niet alle aspecten van je leven beheersen.'

Want als het moeilijk gaat op het werk, of je verandert zelfs van job, heb je daarbuiten geen netwerk meer. Niet-werkgerelateerde vrienden worden niet beïnvloed door bedrijfspolitiek, promoties met bijhorende machtsverschuivingen of kantoorintriges. Je kan dus op hen rekenen, wat er ook op je werk gebeurt. Maar ze zijn ook de ideale uitlaatklep als je eventuele frustraties kwijt wil, over werkgerelateerde veranderingen of problemen. Zaken die misschien te gevoelig zijn om met collega's - zelfs kantoorvrienden - te bespreken, maar die je toch van het hart moeten.

8. Te openhartig zijn: don't!
Sofie Mertens: 'Pas op met wat je aan wie vertelt. Je hoeft er niet van uit te gaan dat niemand te vertrouwen is en dat je helemaal geen privégegevens mag delen, want dan is het niet mogelijk om een vriendschap uit te bouwen. Maar verwar een goede sfeer niet met een sfeer waarin je alles aan iedereen kwijt kan.'

Om te beginnen heeft niet iedereen zin om alle details over je privéleven te kennen. Tast goed af wie openstaat voor persoonlijkere gesprekken en respecteer de grenzen van collega's die meer afstand willen bewaren. Maar hou er ook rekening mee dat de hechte band die je wel met sommige collega's deelt, kan veranderen, bijvoorbeeld door een concurrentiestrijd.

Word je als collega's concurrenten, dan is het bijna onvermijdelijk dat jullie vriendschapsrelatie onder druk komt te staan. Het is ook niet ondenkbaar dat het vertrouwen dat je eerder in die collega stelde, geschaad wordt en dat in het ergste geval je privé-informatie zelfs tegen je gebruikt wordt. Blijf in je vriendschapsrelaties op het werk dus altijd prioriteit geven aan professionaliteit. Een regel die ook van toepassing is op sociale netwerksites, als je deze openstelt voor collega's en kantoorvrienden.

9. Bewaak je privacy op Facebook: do!
Sociale netwerksites als Facebook lijken erg onschuldig: door middel van foto's, quotes, hobby's... bouw je een profiel op van jezelf dat je met de wereld kan delen. Maar is het wel zo'n goed idee om al die privé-informatie voor de hele wereld beschikbaar te maken? Wil je wel dat je baas de foto's ziet van de wilde vrijgezellenavond van je zus? Natuurlijk kunnen je baas en collega's het als een blijk van vertrouwen zien als je met hen online bevriend wordt.

Of anderzijds: als een motie van wantrouwen als je hen weert. Gelukkig hebben sociale netwerksites voor dit soort situaties tussenoplossingen bedacht: deel je vrienden op in groepen en geef per groep aan wie wat op je profiel mag zien. Zou je bepaalde informatie in het echte leven niet met iemand delen? Doe dat dan ook niet in het virtuele leven, op sociale netwerksites. Zo blijft je privacy gevrijwaard en vooral: blijft je professionaliteit intact.

Door Ann Willems
Goed Gevoel, januari 2012