Muziekpsycholoog Reybrouck: "Muziek kan echt troost bieden"

doorNina Dillenop 24/03/2016

Na de gebeurtenissen van dinsdag zoeken veel mensen troost in muziek, door hoopgevende plaatjes op de radio aan te vragen of gezamenlijk 'Imagine' van John Lennon te zingen op het Beursplein. Dat muziek een troostend effect heeft, bewijst ook de wetenschap. "We kunnen zien in de hersenen dat muziek zalvend werkt", zo legde muziekpsycholoog Mark Reybrouck vanmorgen uit op Studio Brussel.

Radiozender Studio Brussel draait vandaag onder de noemer #beatsoflove troostende, hoopgevende verzoeknummers van luisteraars, naar aanleiding van de aanslagen dinsdag. Bij het radioprogramma "Siska Staat Op" legde muziekpsycholooog Mark Reybrouck vanochtend uit hoe het komt dat muziek echt troostend kan werken.

Het is al langer ontdekt dat sociale emoties gekoppeld zijn aan muziek, maar het blijft complexe materie om te onderzoeken. De oorsprong van het troostende gevoel dat muziek ons kan bezorgen, zit volgens de wetenschap bij het separation distress syndrome. "Als je een kindje gaat losmaken van de moeder, dan gaat dat op zoek naar bescherming," legt Reybrouck aan Siska uit op Studio Brussel. "Een baby gaat dan allerlei geluidjes rondsturen, wat bij de moeder heel grote reacties losmaakt." Als je kijkt naar het onderliggende mechanisme van die reactie van de moeder, waarbij hormonen vrijkomen, dan zie je dat hiervoor de diepere structuren in de hersenen worden geactiveerd. Bij muziek die ons troost bezorgt, komen dezelfde hormonen los.

Het moeilijke aan het onderzoek van de invloed van muziek op emoties, is dat het individueel erg kan verschillen. Er bestaat niet zoiets als één nummer waar iedereen zich getroost door voelt, omdat onder meer je ervaringen, persoonlijke smaak en associaties met bepaalde muziek meespelen. De laatste jaren wordt er veel onderzoek naar het verband tussen muziek en emoties gedaan, waarbij onderzocht wordt hoe muziek emoties uitlokt, welke kenmerken van muziek hiervoor belangrijk zijn en wat de invloed is van de sociale context.

Ondanks de complexiteit van het onderwerp zijn er wel enkele tendensen merkbaar, die ook mee verklaren waarom we op trieste momenten toch naar triestige muziek teruggrijpen. "Muziek kan in de hersenen twee soorten circuits activeren, de hoge route of de lage route," legt Reybrouck uit. "De lage is de makkelijke route, die zorgt voor een toestand van algemene opwinding. (Pop)muziek met beats activeert die lage route, maar die hebben geen troostend effect. Die beats peppen op en activeren mensen." De hogere route kan voor complexere emoties zoals troost zorgen. "Om die hoge route te activeren kies je beter voor muziek zonder beats, zoals filmmuziek, akoestische nummers of popmuziek zonder percussie, zonder dat het sentimenteel wordt. 'Imagine' van John Lennon is daar een iconisch voorbeeld van," besluit Reybrouck.