Ontdek de waarheid over Yakult en Co

doorRedactieop 01/03/2008

Hoe gezond zijn gezondheidsdrankjes?

Probiotische melkdrankjes en yoghurt zoals Actimel, Yakult en Activia zijn dé hits in het koelvak. Geen wonder, want de 'goede' bacteriën erin peppen niet alleen je weerstand en je darmflora op, volgens recent onderzoek wapenen ze je misschien ook tegen allergieën, de ziekte van Crohn en zelfs darmkanker. Maar kunnen we nu echt niet meer zonder onze dagelijkse portie? Goed Gevoel zocht het voor je uit.


Wat zijn probiotica nu eigenlijk?

Zo'n 70 procent van onze afweercellen leven in onze darmen, en die kunnen best een extraatje gebruiken: zo luidt in een notendop het idee achter probiotica. Probiotica - van het Grieks 'pro bios' of 'ten gunste van het leven' - zijn levende, onzichtbare bacteriën die je darmen versterken en je zo algemeen gezond houden. Is je darmflora verstoord en komen 'slechte' bacteriën in de meerderheid, dan kan je last krijgen van diarree, constipatie, gasvorming of infecties. Probiotica liggen bij de apotheek in de vorm van poedertjes of capsules (bv. Aciforce, Probactiol, Omnibionta3), of je koopt ze in het warenhuis, verwerkt in zuiveldrankjes en yoghurt zoals Actimel, Yakult en Activia. Het effect van probiotica verschilt van bacteriestam tot bacteriestam. Dat betekent dat probiotica die doeltreffend zijn bij verstopping, niet (altijd) zullen helpen bij diarree. Zo gaat de yoghurt Activia er prat op je darmtransit te bevorderen, versterkt Actimel je natuurlijke weerstand, en draagt Yakult in het algemeen bij aan een evenwichtige darmflora.


Wat zegt de wetenschap?
Geen arts of wetenschapper die er intussen nog aan twijfelt: probiotica zijn geen onzin, ze doen écht iets. Alleen is voorlopig nog niet helemaal duidelijk wat en hoeveel precies, laat staan hoe ze juist tewerk gaan. De effecten van probiotica onderzoeken en daaruit sluitende conclusies trekken is ook geen sinecure, want onze darmen zijn complexe ecosystemen die verschillen van individu tot individu. Ook over hoe de darmflora, de voeding, de 'gastheer' en de probiotica precies op elkaar inwerken, tasten researchers voorlopig nog wat in het duister.


Hoe bevorderen probiotica m'n gezondheid?

Wie probiotische drankjes drinkt of yoghurt eet in de hoop er superman of -vrouw van te worden, komt gegarandeerd bedrogen uit. Als je goede bacteriën eet of drinkt, gaan je darmen in de meeste gevallen inderdaad beter functioneren. Dat komt omdat de micro-organismen onverteerde voedingsresten alsnog verteren, en zo onder meer boter- en mierenzuur aanmaken. Die stoffen stimuleren de peristaltiek (de bewegingen) van de darmen en bezorgen je een goede stoelgang zonder diarree of verstopping. Maar dat betekent nog niet dat je voortaan nooit meer ziek wordt. Producenten hameren er dan ook op dat je probiotica moet gebruiken als extraatje binnen een evenwichtig en gevarieerd voedingspatroon, en niet als toverdrankje. Elke dag je Actimelletje drinken 'om gezond te blijven' én tegelijk een portie friet met twee burgers naar binnen spelen, heeft natuurlijk geen zin.


Wat is de link tussen probiotica en darmkanker?

Labo-onderzoek bij proefdieren en kleinschalige studies bij mensen brengen steeds meer heilzame effecten van goede bacteriën aan het licht. Zo zouden ze je beschermen tegen ziekten zoals allergieën, atopisch eczeem en auto-immuunziekten als de ziekte van Crohn. Niet onlogisch, want die aandoeningen worden veroorzaakt door een haperend immuunsysteem.
Ook op vlak van kankerpreventie zijn er hoopgevende studies. 'In het proces dat darmkanker veroorzaakt, spelen de darmflora en de kwaliteit van je stoelgang een belangrijke rol', zegt onderzoekster Kristin Verbeke van het departement pathofysiologie van de KU Leuven. 'In vijf à tien procent van de gevallen spelen erfelijke factoren, zo'n 70 procent heeft te maken met omgevingsfactoren zoals voedingsgewoonten, alcoholgebruik, roken en gebrek aan beweging. Uit labostudies blijkt dat hoe meer probiotica proefdieren krijgen, hoe kleiner hun kans op dikkedarmkanker wordt. Dat komt door de invloed van probiotica op het metabolisme: ze reduceren de transittijd, zodat stoelgang zich niet kan ophopen, en doen de concentratie aan galzuren dalen. Hoe meer opgehoopte feces en galzuren, hoe groter het risico op darmkanker. Om nu al te beweren dat probiotica je preventief beschermen tegen deze vorm van kanker is het nog veel te vroeg, maar de onderzoeksresultaten zijn alvast hoopgevend.'


Heb ik probiotica echt nodig?

Als we de reclame mogen geloven, kan gezond zijn niet meer zonder je dagelijkse portie goede bacteriën. Of dat ook klopt, staat (nog) niet helemaal vast, maar veel wijst in die richting. Zeker is dat verschillende factoren onze darmflora in de war kunnen sturen, zoals onevenwichtige voeding, stress, ouderdom, sommige ziekten en bepaalde geneesmiddelen (bv. antibiotica). En gebrek aan evenwicht in je darmen maakt je futloos, zadelt je op met spijsverteringsstoornissen, verzwakt je afweer en maakt je gevoeliger voor infecties.
Ervoor zorgen dat de nuttige bacteriën in je darmen voldoende slagkracht behouden, doe je in de eerste plaats door gezond te leven en vezelrijk, gevarieerd en niet te vet te eten. Maar als extraatje hebben probiotica zeker hun nut. En meer, beweren de producenten, want de voeding en leefgewoonten van vandaag zijn niet meer dezelfde als vroeger. We zijn te netjes geworden, en daardoor komen we ook minder in contact met goede bacteriën. Dat tekort kan je goedmaken met probiotische producten of voedingssupplementen, luidt het.


Waarom spreekt men in de reclame altijd over 'levende' bacteriën?

'Leven' is een essentieel element bij de werking van probiotica. Om enig effect te hebben, moeten de bacteriën levend je maag bereiken, dat zeer zure milieu eventjes kunnen trotseren en ook weerstaan aan de aanval van pancreassappen en galzouten. Pas dan kunnen ze actieve bestanddelen gaan vormen die je gezondheid een handje helpen.


Kan ik niet gewoon elke dag een potje yoghurt eten om m'n darmflora te versterken?

Yoghurt bezit uitstekende voedingseigenschappen: het is niet alleen caloriearm, maar levert vooral de essentiële elementen van melk in een lichter verteerbare vorm. Daarnaast bevat het twee stammen melkzuurbacteriën die tot de uiterste verbruiksdatum levend blijven. Alleen: in yoghurt zitten volgens internationale normen 'maar' tien miljoen goede bacteriën per gram, terwijl probiotica zoals Yakult er miljarden bevatten. Ook yoghurt draagt bij tot de goede werking van je darmflora, met dat verschil dat er heel wat minder bacteriën levend je darmen bereiken en daar je afweermechanismen versterken. En pas wanneer probiotica massaal in je darmen terecht komen, kunnen ze optimaal hun werk doen. De bacteriestammen in Yakult en soortgelijke producten worden bovendien geselecteerd precies omdat ze zich zo goed kunnen verweren tegen maagzuren.


Behalve voor probiotica zie ik ook vaak reclame voor prebiotica. Wat zijn dat dan?

Prebiotica kan je de assistenten van probiotica noemen: het zijn onverteerbare voedingsdeeltjes (vaak vezels) die ongeschonden in de dikke darm terechtkomen en daar onze goede bacteriën van energie voorzien. Op die manier helpen ze extra bij de preventie en behandeling van darmaandoeningen als constipatie, infecties en buikloop. Prebiotica kan je kopen in poedervorm (bv. Benefiber(r)), maar ze zitten ook in heel wat voedingsproducten met het BENEO(r)-label, zoals ontbijtgranen, brood en peperkoek.


Hoeveel Yakults of Actimels moet ik drinken om enig effect te voelen?

Een probiotisch product werkt maar zolang het in je darmen zit, en gaat er niet 'wonen' of zich vermenigvuldigen. Bij je eerstvolgende stoelgang gaan de gezondheidsbevorderende bacteriën regelrecht het toilet in. Dat komt omdat je darmflora elk micro-organisme dat je eraan toevoegt als een indringer beschouwt, die relatief snel wordt vernietigd of afgevoerd. Voor een optimaal effect moet je dus dagelijks probiotica via je voeding aanbrengen. Eén flesje volstaat, want dat levert al genoeg bacteriën aan die levend je darmflora bereiken.


Mogen ook kinderen die drankjes drinken?

Absoluut. Pediaters schrijven probiotica zelfs courant voor - of raden Yakult aan - aan kinderen die besmet zijn met het rotavirus. Inname ervan vermindert de duur van de diarree met zeker één dag, niet onbelangrijk voor kinderen die gedehydrateerd dreigen te geraken. Laat je kids weliswaar niet een paar flesjes per dag naar binnen slurpen. Drankjes als Yakult, Actimel en Fristi Xtra - de probiotische variant van het bekende roze kinderdrankje - bevatten ook suiker, en dus extra calorieën. Die suiker, of andere zoetstoffen, worden eraan toegevoegd om de zurige smaak van het product na fermentatie te maskeren.


Waarom zijn probiotische producten zo duur?

Voor functional food - een algemene term voor voedingsmiddelen die je gezondheid bevorderen - moet je diep in je portemonnee tasten. Dat komt omdat je niet alleen voor het product en de verpakking betaalt, maar ook voor de dure ontwikkelingskosten en het onderzoek erachter. Danone bijvoorbeeld kweekt z'n bacteriestam L. Casei Immunitas zo dat hij maximaal werkt op het ogenblik dat hij gebotteld wordt. Dit complexe proces vraagt een zes keer langere gistingstijd dan voor een klassieke yoghurt. Bij Yakult duurt het gistingsproces liefst zeven dagen, voor yoghurt is dat amper zes à zeven uur. Daarnaast investeren beide merken continu in research, omdat er steeds meer aanwijzingen zijn van nog meer gezondheidsbevorderende effecten.

Door Caroline De Ruyck mmv Dr. Vincent De Wilde, Gastro-enteroloog AZ Sint-Jan Brugge en Dr. Bard Degeest, Science Manager Yakult Belgium
Goed Gevoel 2, Februari 2008