Probiotica voor mijn kind?

doorRedactieop 26/10/2011

Volgens reclames zijn probiotica de wondermiddelen bij uitstek om de gezondheid van je gezin op peil te houden. Maar heeft je kind er echt baat bij? Goed Gevoel zocht het uit.

Na de geboorte ontwikkelt zich in onze darmen een darmflora die bestaat uit 'goede' en 'slechte' bacteriën. Een bacterieel evenwicht in je darmen is belangrijk voor je immuunsysteem, het is noodzakelijk om je fit en gezond te voelen. Probiotica, die je kan kopen als medicijn of supplement maar vaak ook terug te vinden zijn in voedingsmiddelen, zijn levende, 'goede' bacteriën die bijdragen tot dat evenwicht in je darmflora. Terwijl wetenschappers nog volop onderzoek voeren naar de precieze effecten van probiotica, rijzen er vragen omtrent het gebruik ervan bij kinderen. Wij legden ze voor aan twee experts ter zake: Yvan Vandenplas, gastropediater in het UZ Brussel, en Nadine De Ronne, pediater en centraal adviserend arts bij Kind & Gezin.

Mag ik mijn kind probiotica geven?
Yvan Vandenplas: 'Probiotica kunnen onderdeel zijn van een gezonde, evenwichtige voeding, maar je kan ze ook gebruiken als geneesmiddel. Als medicatie noem ik ze zelf liever 'biotherapeutica', om het onderscheid beter te verduidelijken. Wanneer je biotherapeutica wil toedienen, moet je professioneel advies inroepen. Maar als je kind het als voeding consumeert, is er geen probleem. Er is ook aangetoond dat het geven van probiotica bij prematuurtjes de kans op necrotiserende enterocolitis, een ernstige darmziekte, vermindert. Dat illustreert dat je het aan kinderen van alle leeftijden mag geven. Om iedere leeftijd te voorzien, zijn er verschillende vormen van probiotica voorhanden: pilletjes, poederzakjes, capsules of vloeibare producten.'

Zijn probiotica noodzakelijk voor een baby?
Nadine De Ronne: 'Voor baby's gaat onze voorkeur uit naar borstvoeding waarin pro- en prebiotica aanwezig zijn. Als borstvoeding niet kan, adviseren we ouders kunstvoeding toe te dienen. Een groot deel van dat aanbod bevat probiotica. Maar je hoeft niet enkel en alleen kunstvoeding met probiotica te kiezen. Kunstvoeding bevat ook andere ingrediënten, zodat we momenteel niet zeker zijn dat enkel de probiotica verantwoordelijk zijn voor het gunstige en beschermende effect van moedermelk.'

Yvan Vandenplas plaatst hier nog een kanttekening bij: 'Vandaag is er nog geen concreet wetenschappelijk bewijs voor het gezondheidsbevorderend effect van alle probiotica. Van sommige voedingsmiddelen met probiotica bestaan wel studies die een positieve invloed aantonen.'

Zijn probiotica nuttig tijdens je zwangerschap?
Nadine De Ronne: 'Of je kind op korte of lange termijn voordeel zal ondervinden van probioticagebruik voor de geboorte, staat niet vast. Er is nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs om probiotica actief aan te bevelen tijdens een zwangerschap. Maar je let tijdens je zwangerschap beter wel op je darmflora. Vermijd bijvoorbeeld een onterecht gebruik van antibiotica, want tijdens zo'n kuur dood je niet alleen je bacteriën verantwoordelijk voor een infectieziekte, maar ook je 'goede' bacteriën. Dat verstoort het evenwicht in je darmflora en kan soms aanleiding geven tot diarree.'

In welke voedingsmiddelen vind ik probiotica?
Yvan Vandenplas: 'Wereldwijd gebruikt elke traditionele keuken probiotica. Heel bekend zijn uiteraard gefermenteerde melkdrankjes zoals Yakult of Actimel, maar tegenwoordig zijn er zelfs chocolade- en ijssoorten met probiotica op de markt. Van nature zitten er trouwens bepaalde stammen probiotica in moedermelk, vandaar ook dat probiotica veilig zijn voor baby's. Om het preventieve, beschermende effect van borstvoeding na te bootsen, bevat kunstmatige flessenvoeding meestal ook probiotica. En in zuigelingenvoeding zonder probiotica zitten prebiotica, dat zijn vezels die gefermenteerd worden in de darm en op die manier de darmflora beïnvloeden. Vrijwel alle types babyvoeding bevatten bestanddelen, pre- of probiotica, die een positief effect op de darmflora hebben.'

Mag ik mijn kind geconcentreerde melkdrankjes geven?
Nadine De Ronne: 'Zo'n melkproducten kan je beter vermijden tot je kind een jaar of drie, vier is. Niet omwille van de aanwezige probiotica, maar in die drankjes zitten eiwitten. Al een aantal jaren raadt Kind & Gezin aan de dagelijkse eiwitinnames bij jonge kinderen te beperken, zeker tot ze achttien maanden zijn. Een teveel aan eiwitten is tenslotte belastend voor je nieren, omdat ze allemaal afgebroken en uitgescheiden moeten worden. Verder draagt een overaanbod aan eiwitten bij tot een verhoogde kans op overgewicht op latere leeftijd.'

'Tegenwoordig duiken er steeds meer argumenten op om de eiwitbeperking te laten doorlopen tot de leeftijd van drie of vier jaar. Want als je kind mee-eet met de rest van het gezin, krijgt het eiwitten binnen via melkvoeding, maar ook via de noodzakelijke inname van vlees of vis. Tel daar nog yoghurtjes of kaasjes als tussendoortjes bij, en dan stijgt het eiwitgehalte boven de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Wanneer je ouder kind van bijvoorbeeld twaalf jaar dagelijks een extra melkdrankje wil, vormt dat waarschijnlijk geen probleem voor de eiwitgehaltes. Dan is er niet meer zoveel verschil tussen de noden van kinderen en die van volwassenen. Voorwaarde is wel dat het past binnen een gevarieerde, evenwichtige voeding.'

Kunnen probiotica kinderklachten voorkomen?
Nadine De Ronne: 'Steeds meer onderzoeken wijzen inderdaad op een voordelig effect van kunstvoeding waaraan probiotica toegevoegd zijn. Kinderen op jonge leeftijd zouden beter reageren op hun vaccins en beter beschermd zijn tegen de ontwikkeling van overgewicht en obesitas op latere leeftijd. Wetenschappers hebben ook een beschermende invloed vastgesteld op de ontwikkeling van allergieën, vooral huideczeem en een piepende ademhaling. Probiotica genezen geen allergieën, maar ze zouden wel de ernst en duur van de klinische tekenen ervan een beetje kunnen temperen.'

Yvan Vandenplas: 'Bij kinderen vanaf een jaar of vijf kan je de kans op antibiotica-geassocieerde diarree met 50 procent verminderen door de inname van selectieve biotherapeutica. Je arts kan die voorschrijven tijdens of na de antibioticakuur.'

Helpen probiotica bij de behandeling van kinderkwalen?
Yvan Vandenplas: 'Maak goed het onderscheid tussen preventie en behandeling. Preventie doe je dagelijks, terwijl je een behandeling meestal slechts korte tijd voortzet. Wat behandelingen betreft, kan je probiotica toedienen in het geval van acute gastro-enteritis, een infectueuze diarree van virale of bacteriële oorsprong. De bestudeerde stammen korten de duur van deze diarree met 24 uur in.'

Kunnen probiotica de symptomen van lactose-intolerantie verminderen?
Yvan Vandenplas: 'Daar zouden ze inderdaad toe kunnen bijdragen. Je moet wel een duidelijk onderscheid maken tussen intolerantie en allergie. Als een kind allergisch is, is dat voor eiwitten, terwijl een lactose-intolerantie erop wijst dat het geen koolhydraten verdraagt. Meer specifiek kan het lichaam dan niet tegen lactose, suiker in melkproducten. Lactobacillen, een specifieke stam van probiotica, verteren die stof wel. Als je kind dus deze probioticastam zou nemen, zou het beter melkproducten kunnen verdragen. Onthoud wel dat probiotica hoogstwaarschijnlijk niet efficiënt genoeg zijn als je kind een sterke intolerantie vertoont.

Bovendien zijn er nog een aantal alternatieven, zoals lactosevrije melk of sojaproducten. En als kinderen naar een verjaardagsfeestje moeten, stellen we vaak lactase voor in pilletjesvorm. Dat is een enzym dat ervoor zorgt dat lactose opgenomen wordt, zodat ze toch even vrolijk kunnen meevieren met de rest.'

Hoeveel probiotica moet ik geven voor er een effect optreedt?
Yvan Vandenplas: 'Bij biotherapeutica verschilt de dosis uiteraard al naargelang het geneesmiddel. Maar het is wel zo dat in natuurlijke gefermenteerde yoghurt uit de supermarkt of in de yoghurt die je thuis zelf maakt met kefir, te weinig probiotica zitten. Om een therapeutisch effect te verkrijgen, zou je daar dagelijks tussen de twee en drie liter van moeten eten. Voor geconcentreerde yoghurtjes als Yakult en Actimel volstaat een flesje per dag voor oudere kinderen. Wees je wel bewust van de levensvatbaarheid van probiotica. Als je je kind een probioticum toedient, zal je de bacteriën meteen terugvinden in de darmflora, maar ze verdwijnen zodra je ermee stopt.'

Zijn alle probioticapilletjes goed?
Yvan Vandenplas: 'Bij heel wat probiotica ben je niet zeker van de kwaliteit. Als een probioticum officieel geregistreerd is als medicijn, hoef je daar niet aan te twijfelen. Andere probiotica worden echter verkocht als voedingssupplement, waarbij de verpakking vaak liegt over de inhoud. Wettelijk is dat geen probleem, omdat het een voedingssupplement is. Maar dat wordt het wel als je dat product daadwerkelijk als geneesmiddel gaat gebruiken.

Tegenwoordig bestaat het gevaar probiotica voor van alles toe te dienen, hoewel daar geen wetenschappelijke evidentie voor bestaat. Zo heeft een recente studie uitgepakt met het resultaat dat probiotica effectief zouden zijn in de behandeling van reflux bij huilbaby's. Die conclusie is echter uit de context getrokken en klopt ook niet. Schakel je probiotica dan toch in je behandeling in, riskeer je teleurgesteld te raken in de werking en schuif je probiotica misschien aan de kant. Terwijl er - mits gebruik van het juiste product voor de juiste indicaties - ongetwijfeld een grote toekomst weggelegd is voor probiotica.'

Door Anne-Fleur Kamst
Goed Gevoel, oktober 2011