Vaarwel computerkwalen!

doorRedactieop 26/10/2011

Branderige ogen, wazig zicht, hoofdpijn: als deze symptomen opduiken na een dag computeren, kamp je misschien met het Computer Vision Syndrome.

Volgens onderzoek zou vijftig tot zelfs negentig procent van de mensen die langer dan twee uur aan een stuk aan een computer werken symptomen van CVS of Computer Vision Syndrome vertonen. 'Geïrriteerde ogen, een wazig zicht, concentratieproblemen, een algemene vermoeidheid, het zijn allemaal kenmerken van CVS', legt Veerle Hermans uit. Als verantwoordelijke voor het departement ergonomie bij Idewe, een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, wordt zij geregeld geconfronteerd met dit probleem dat gevolgen heeft voor de gezondheid en voor de productiviteit van werknemers. We kunnen dus maar beter komaf maken met dat syndroom.

Wat is het?
Onze ogen zijn eigenlijk niet ontworpen om naar een computer te kijken. Veerle Hermans legt uit: 'Ons natuurlijke focuspunt ligt twee tot drie meter voor ons. Een computerscherm staat echter veel dichter bij ons, waardoor onze ogen moeten focussen op een kortere afstand en ze naar elkaar toe draaien.' Als je niet continu naar een computer staart en je ogen af en toe laat rusten, is dit geen probleem, je lichaam past zich weer aan. 'Maar als je wel naar dat scherm blijft kijken, worden je oogspieren voortdurend geactiveerd en hangt je lens niet in zijn natuurlijke vorm. Daardoor gaan je ogen na verloop van tijd vermoeid raken', aldus Veerle Hermans.

Computerontwerpers zijn zich bewust van dit probleem en hebben al veranderingen aangebracht aan hun computermodellen om de symptomen te verminderen. De oude zwarte schermen met groene of witte karakters die naar de randen toe verdampten in wazige pixels, zijn bijvoorbeeld verdwenen. En gelukkig maar, want de vruchteloze pogingen van onze ogen om die gepixeleerde karakters toch scherp te krijgen, kostten heel wat moeite en energie.

Maar zelfs met die aanpassingen blijven onze ogen het lastig hebben met langdurig beeldschermwerk. Onze knipperreflex raakt er bijvoorbeeld van in de war. Veerle Hermans: 'Normaal gezien knipper je om de twee tot tien seconden, maar die reflex verdwijnt wanneer je je sterk concentreert op een scherm. Daardoor verdwijnt dan weer de natuurlijke bevloeiing van het oog: we laten te weinig traanvocht in ons oog circuleren.' Het gevolg laat zich al raden: onze ogen worden droog en geïrriteerd, ook al omdat de afvoer van eventueel aanwezige stofjes belemmerd wordt.

Niet alleen ons computerscherm, maar ook de verlichting in onze omgeving speelt een rol bij Computer Vision Syndrome. 'Je computer is een heldere verlichtingsbron waaraan je ogen zich moeten aanpassen. Heb je naast die computer te weinig verlichting, dan moet je constant wisselen tussen een donkere en lichte omgeving.' Met alle CVS-gevolgen van dien.

De komst van smartphones en e-readers zou de Computer Vision Syndrome-problematiek volgens sommigen nog verergeren, want dankzij deze snufjes kijken we nog vaker naar computerachtige schermen. Van nog dichterbij! Maar op wetenschappelijk bewijs voor deze theorie is het nog wachten.

15 tips tegen Computer Vision Syndrome
De meeste CVS-gerelateerde symptomen kan je verhelpen door je werkplek en -routine aan te passen. Luister naar je lichaam: als het duidelijk aangeeft dat je te vaak te lang achter een computerscherm zit, neem dan de tips in acht die je hieronder vindt. Helpen deze niet meer? Stap dan naar je arts voor verder onderzoek. Hij zal via een vragenlijst nagaan of je inderdaad kampt met dit syndroom. Misschien kan een computerbril soelaas bieden? Standaard brillen helpen je om beter dichtbij of veraf te kunnen zien, maar een computerbril helpt je bij visuele problemen op middellange afstand, precies waar je computer staat en dus precies wat je nodig hebt als de volgende tips niet meer baten.

1. Schaf je een wit toetsenbord aan. Wisselen je ogen voortdurend tussen een zwart toetsenbord en een wit scherm, dan moeten ze zich constant aanpassen aan een donkere en een lichtere omgeving; een vermoeiende zaak. Of leer blind typen.

2. Let er bij de aankoop van je computer op dat je scherm niet te hard reflecteert. Als je scherm allerlei objecten en verlichtingsbronnen uit de achtergrond spiegelt, zal je je constant willen aanpassen om toch een zo scherp mogelijk zicht te bereiken.

3. Eens je computer geïnstalleerd is, kan je de aanwezigheid van reflecties het best testen op een zwart scherm, wanneer de computer nog niet aanstaat: daarop ga je gemakkelijker lichtvlekken spotten.

4. Plaats je computerscherm op een armlengte van je verwijderd, zo'n vijftig tot zeventig centimeter. Deze lengte is ideaal om goed op een scherm met normale karaktergrootte te kijken, zonder je ogen te sterk te vermoeien.

5. Installeer je scherm op de juiste hoogte. Staat het te hoog, dan moet je je oogleden verder opentrekken, wordt je oog meer blootgesteld en heeft het meer traanvocht nodig. Staat het te laag, dan verhoogt je risico op nek- en rugklachten. Een scherm dat vijf centimeter onder ooghoogte staat, is ideaal.

6. Kijk regelmatig weg van je scherm, in de verte. Denk aan de twintigtwintig-regel: je ogen om de twintig minuten twintig seconden afwisseling gunnen, brengt al heel wat verlichting. Er bestaan computerprogramma's die je met een belletje laten weten dat het tijd is voor een kijkpauze, maar die zullen door je collega's waarschijnlijk niet met enthousiasme onthaald worden.

7. Plaats je computer niet tegen een muur zodat je überhaupt in de verte kan kijken.

8. Wandel wat vaker weg van je bureau. Ga koffie bijtanken, check je post, laat je prints niet op de printer opstapelen maar ga ze na elke printopdracht halen.

9. Hou de vochtigheidsgraad in je kantoor in de gaten. Is deze niet optimaal, vraag dan of de airconditioning in het gebouw aangepast kan worden. Of plaats indien nodig extra luchtbevochtigers.

10. Ook oogdruppels kunnen helpen om de vochtigheidsgraad van je ogen op peil te houden. Deze tip is vooral belangrijk voor dragers van contactlenzen - hun ogen kampen gemakkelijker met droogte.

11. Maak je bureau aantrekkelijk met foto's van de kinderen, planten en vrolijke kleuren zodat je aandacht automatisch naar andere dingen dan je computer getrokken wordt.

12. Check de verlichting in je werkruimte. Een goede algemene verlichting op je werkplek is essentieel, maar idealiter zit je aan een raam waar natuurlijk daglicht binnenstroomt. Dat doet niet alleen je ogen, maar ook je humeur deugd.

13. Laat je bureau een T vormen met de ramen. Zo kijk jij niet rechtstreeks naar buiten, waar te veel licht voor een te groot contrast met je kantoorruimte zorgt. Maar zit ook niet met je rug naar het raam, want dan kijk je naar een computerscherm waarop allerlei storende reflecties van buiten afgetekend staan.

14. De meeste computerschermen hebben voor contrast en helderheid een standaardinstelling die gecontroleerd en dus ook goed is voor de ogen. Is deze instelling toch niet optimaal voor jou, pas het scherm dan aan: een wit scherm is aangeraden, maar het mag niet verblinden. Een grijs scherm is te donker voor onze ogen. Vooral oudere mensen zullen behoefte hebben om de scherminstellingen aan te passen, want hoe ouder je wordt, hoe meer licht je nodig hebt.

15. Knipper vaker met je ogen. Al is dat een lastige tip om vol te houden, want als je nog maar denkt aan de knipperbeweging, raakt je kniepeesreflex helemaal in de war. Merk je 't al?

Door Ann Willems
Goed Gevoel, oktober 2011