Zo overleeft je relatie een baby

doorRedactieop 26/01/2012

Met de komst van een baby vertoeven nogal wat jonge ouders op de spreekwoordelijke roze wolk. Toch durven zich op hetzelfde moment weleens donderwolken samenpakken boven de partnerrelatie. Héél normaal, zo blijkt. Ontdek hoe je naast gelukkige ouders ook gelukkige partners kan blijven.

Onderzoek toont aan dat vrijwel elk koppel na de geboorte van een baby een relatiedip doormaakt. Dramatischer echter zijn de cijfers van relaties die stranden nog voordat het oudste kind drie jaar is: maar liefst 30 tot 35 procent van de koppels blijkt niet opgewassen tegen de veranderingen die het nest ondergaat door een nieuwkomertje! Zijn jonge gezinnen waar de muggen steevast tot olifanten uitgroeien, de korte gesprekjes bij het ontbijt iets te veel dat bitsige ondertoontje kennen en de avonden meer dan eens met een afwezige doch kordate slaapwel afgerond worden er dan per definitie aan voor de moeite?

Helemaal niet, beweren psychologen en therapeuten Gerda Brouwers en Susanne Donders in hun boek 'Een baby erbij en samen gelukkig blijven'. Volgens beide dames, overigens zelf elk moeder van drie kinderen, is het net heel belangrijk je als jong stel met een baby te blijven realiseren dat het volkomen normaal is dat het tijdens de periode van luiers, flesjes en onderbroken nachten even wat minder soepel verloopt. De grootste fout die je op zo'n moment kan maken, is de conclusie trekken dat dit komt omdat je relatie fout zou zitten.

Tegelijk waarschuwen Brouwers en Donders: als koppel mag je er nooit zomaar van uitgaan dat je relatie na de komst van een baby vanzelfsprekend goed zal blijven, laat staan dat deze er anders wel door open zal bloeien. Werk aan de winkel dus, en niet enkel wat het aanleggen van een geboortelijst of het inrichten van de babykamer betreft, maar evenzeer aan je relatie, opdat je als jonge ouders uiteindelijk kan doen waar je gedurende maanden of misschien zelfs jaren naar uitgekeken hebt: samen genieten van het ouderschap. In hun boek pennen Gerda Brouwers en Susanne Donders enkele theorieën over het jonge ouderschap neer, naast massa's tips, praktische oefeningen en herkenbare verhalen van andere ouderparen. Wij zetten enkele van hun tips voor je op een rij.

Tijd voor elkaar
Koppels die een kindje verwachten, ervaren tijdens de zwangerschap vaak een groter gevoel van verbondenheid en geluk. Dat hun relatie door de komst van de baby ook onder druk kan komen te staan, kunnen ze zich maar moeilijk voorstellen. En toch blijken relatieproblemen vaak op te duiken rond de komst van het eerste kind, zo ervaren Brouwers en Donders. Een groot deel van het leven gaat immers om de baby draaien. Dat je naast het voeden, verschonen, wassen en troosten van je kind - een dagtaak op zich - ook nog eens als partners met elkaar moet blijven omgaan, blijkt plots een lastiger opgave dan ooit voor mogelijk gehouden.

En toch is het, ondanks deze drukke eerste weken en maanden, minstens zo belangrijk om tijd te blijven maken voor elkaar, samen dingen te ondernemen, een goed gesprek aan te gaan en te genieten van elkaars gezelschap. Zoniet loop je als koppel het risico naast elkaar te gaan leven; je trekt jezelf terug en wordt steeds eenzamer. En net daar loert het gevaar om de hoek: emotionele verwijdering van je partner vormt een veel grotere bedreiging dan ruzie! Blijf dus investeren en ruil die ondergespuugde trui in voor een sexy topje, haal de favoriete schotel van je partner bij de traiteur en geniet - eens de baby in z'n bedje ligt - van elkaar!

Samen onderhandelen
Geen jonge ouder die het zal ontkennen: van de vele onderbroken nachten word je moe en chagrijnig. Een kleine discussie voelt dan meteen heftiger aan, je kan minder verdragen en je gevoel voor humor en relativeringsvermogen zijn ver zoek. Toch is dit opnieuw heel normaal; het is een kwestie van verminderde emotionele weerstand. Door een tekort aan slaap ga je vaak overreageren en de handelingen van je partner fout interpreteren; het lijkt wel alsof hij of zij alles uit de kast haalt om jou het leven moeilijk te maken!

Maar niet enkel de vermoeiende nachten halen je onderuit. Ook het feit dat je overdag aan minder ontspanning toekomt, zuigt de energie als het ware uit je lijf. En wil je dan al eens wat tijd voor jezelf, dan ben je plots afhankelijk van de ander, want er moet toch iemand voor de baby zorgen? Samen onderhandelen is dan ook de boodschap: wie doet wat in het huishouden en op welke momenten trekken jullie de nodige me-time voor jezelf uit. De keuze voor een kindje maakte je met z'n tweetjes; voor een planning met daarop duidelijke afspraken moeten jullie nu ook samen zorgen. Een goede taakverdeling zorgt er immers voor dat elk van jullie op tijd op adem kan komen.

Een hechte relatie
Donders en Brouwers benadrukken het meermaals in hun boek: het grootste cadeau dat je je kind kan geven is een gelukkige en stabiele relatie tussen jullie. Want hoe klein ook, ouders met relatieproblemen brengen een optimale hechtingontwikkeling van de baby in gevaar. Partners die het vaak oneens zijn met elkaar en in spanning leven zijn immers minder emotioneel beschikbaar voor zoon- of dochterlief, wat kwalijke gevolgen kan hebben. Maar voor je voldoende aandacht aan een kind kan geven, moet je vooreerst zelf tevreden en gelukkig zijn. Een hechte relatie met je partner speelt daarbij een belangrijke rol. Want geef toe, verlangen we niet allemaal naar een intens gevoel van verbondenheid? Een verlangen dat bevredigd wordt wanneer we ons gezien, gehoord, geliefd en gewaardeerd voelen, zo schrijven Donders en Brouwers. Maar ontbreekt dit alles, dan gaan we ons al snel onzeker, afgewezen en verdrietig voelen. Heel vaak echter durven we dit niet te tonen aan onze partner, uit schrik ons kwetsbaar op te stellen.

En dus slingeren we elkaar verwijten naar het hoofd, gaan we schelden, negeren... terwijl dat eigenlijk helemaal zo niet bedoeld is! Helaas kom je als koppel op die manier in een negatieve spiraal terecht; een patroon dat absoluut doorbroken moet worden. Probeer je daarom bewust te worden van je werkelijke gevoelens en behoeften - waarom raakt iets jou zo hard, waarom word je boos? - en neem het risico dit eerlijk te vertellen aan je partner. Laat ook voelen dat je nog steeds van je partner houdt en hem of haar blijft waarderen. Dit af en toe luidop zeggen houdt het gevoel van verbondenheid en geborgenheid in stand.

Veilig ruzie maken
Niet zo lang geleden was je nog zo gelukkig met je partner en klaar om de grote stap te nemen; nu lijkt elk gesprek tussen jullie wel te ontaarden in ruzie! Gelukkig hebben ruzies op zich geen enkele voorspellende waarde, weten Donders en Brouwers. Je zal niet sneller uit elkaar gaan omdat je meer ruziet, maar omgekeerd staat het uitblijven van ruzie niet altijd gelijk met een goede relatie. Wat telt, is de manier waarop er ruzie gemaakt wordt.

Ruzie gaat gepaard met emoties; het onderwerp raakt je en is belangrijk voor je. Het is dan ook goed een meningsverschil niet uit de weg te gaan. Maar let wel op de wijze waarop je dat doet. Er bestaan namelijk gezonde maar ook erg negatieve manieren om ruzie te maken, en die werken als gif op je relatie. Brouwers en Donders hebben het daarbij over de zogeheten boosdoeners, en stellen meteen ook gepaste alternatieven voor:

Boosdoener 1: Kritiek
Je spreekt je partner aan alsof hij of zij het probleem is, je valt je partner als het ware aan. (bv. 'Jij moet toch ook altijd...!')

Het alternatief: klagen over gedrag. Een klacht uiten is niet hetzelfde als kritiek spuien; het zegt meer iets over jezelf dan over de ander. Leg bijvoorbeeld uit wat voor gevoelens of emoties bepaald gedrag van je partner bij je oproepen en formuleer daarbij wat je liever zou willen. (bv. 'Wanneer jij dit doet, dan voelt dat aan alsof...')

Boosdoener 2: Defensief gedrag
Word je ergens op aangesproken, dan heb je de neiging je te verdedigen. Wat je hierdoor eigenlijk doet, is de verantwoordelijkheid voor een probleem ontwijken. (bv. 'Alsof jij zoiets nooit doet!')

Het alternatief: verantwoordelijkheid nemen. Wanneer je verantwoordelijkheid neemt voor jouw aandeel in het onderwerp van discussie, zal je partner sneller bereid zijn dat ook te doen. (bv. 'Ik was inderdaad iets te voortvarend net, maar ik ben dan ook zo moe...')

Boosdoener 3: Minachting
Hierbij stel je jezelf boven je partner, wat een extreem negatief effect heeft en resoluut vermeden moet worden. (bv. 'Natuurlijk kan je dat niet weten, je ging dan ook niet lang naar school.')

Het alternatief: respect en waardering tonen. Partners die zich minachtend gedragen tegenover de ander beseffen vaak niet dat hun geliefde zich hierdoor erg ondergewaardeerd gaat voelen. Let op wat je beiden in je relatie en het huishouden bijdraagt en blijf hierover respect en waardering uitspreken naar elkaar toe. (bv. 'Schitterend hoe je de baby zo snel kon troosten!')

Boosdoener 4: Een muur optrekken
Je trekt jezelf helemaal uit de discussie terug en reageert niet meer.

Het alternatief: kalmeren. Wanneer de discussie danig verhit is, zeg je vaak dingen waar je later spijt van krijgt. Leer voor jezelf herkennen wanneer dat moment zich aanmeldt en neem vervolgens een time-out tot je afgekoeld bent. Snijd het onderwerp even later op een rustige manier opnieuw aan.

Je partner als vriend
Als het gezin uitgebreid wordt, is het van groot belang de vriendschap tussen jou en je partner te onderhouden. Je ervaart wellicht zelf hoe prettig het is om met je verhaal bij hem of haar terecht te kunnen, dat er naar je geluisterd wordt, er respect en waardering klinkt voor wat je doet en er oprechte interesse is voor wie je bent en wat je voelt. Brouwers en Donders benadrukken drie aspecten die van onschatbare waarde zijn om je partner als maatje te behouden:

1. Nieuwsgierig blijven
Door de jaren heen veranderen mensen, en zeker de komst van een kindje kan heel wat losmaken. Blijf daarom nieuwsgierig naar de ander en stel open vragen (die je niet kan beantwoorden met een simpele ja of neen) opdat je informatie krijgt over wat je partner zoal bezighoudt.

2. Waardering uiten
Door alle drukte die een baby met zich meebrengt, geven partners elkaar onbewust weleens het gevoel dat alles wat ze doen door de ander als vanzelfsprekend gezien wordt en weinig gewaardeerd wordt. Daarbovenop wordt er - door een tekort aan slaap en ontspanning - vaker kritiek geuit en valt het meer op wanneer een van beiden een steekje laat vallen. Toch is het erg belangrijk waardering te laten blijken. Denk na over wat je partner vandaag wél goed deed en laat dat duidelijk horen. Je zal op jouw beurt versteld staan van de positieve dingen die hem of haar over jou opgevallen zijn.

3. Gericht zijn op elkaar
Eens je een tijdje samen bent, ga je er al snel van uit dat je partner jou door en door kent. Dan durf je onterecht weleens denken: het is toch logisch dat hij/zij weet wat ik verlang, moet ik dat dan echt nog vragen? Realiseer je echter dat je partner geen helderziende is; je moet je behoeften echt wel duidelijk blijven maken! Door alle vermoeidheid en drukte kan de reactie daarop misschien wat lauwtjes zijn, maar sta dan ook eens stil bij jezelf en besef dat het uiten van je behoeften een veel positiever effect heeft dan het spuien van kritiek wanneer je je even niet lekker in je vel voelt.

Seks en romantiek
Intimiteit tussen partners is belangrijk om een relatie succesvol te houden. Toch is het heel normaal dat het hoofd van veel jonge koppels de eerste weken en maanden na de geboorte van de baby niet echt naar seks en romantiek staat. Alle tijd en energie kruipt immers in de kleine uk en vaak spelen ook hormonen en de veranderingen die het lichaam van de jonge moeder ondergaan heeft een rol. Waar Donders en Brouwers op hameren, is dat je als koppel niet moet wachten tot de behoefte aan elkaar zich opnieuw aandient. Integendeel, je moet het doen om het te willen, uiteraard rekening houdend met verschillen in zin en timing. Heeft een van beiden het wat moeilijk, besteed dan vooreerst aandacht en tijd aan het gevoel van samenzijn, zonder meteen tot seks over te gaan. Dit zal de behoefte om opnieuw seksueel actief te worden vergroten.

Praat ook over je angsten en gevoelens, opdat geen van beiden in een vermijdingscyclus terechtkomt: 'Als ik dit of dat doe, dan wordt mijn partner opgewonden dus doe ik liever niets meer!' Op die manier creëer je immers een afstandelijke sfeer waarbij je beiden teleurgesteld raakt. Ga hierover in gesprek met elkaar en plan momenten waarop jullie elkaar masseren, strelen en aanraken zonder dat dit een seksuele lading krijgt. Ervaren jullie dit als prettig, dan kan je steeds een stapje verder gaan.

Ook wat romantiek betreft, verloopt alles wellicht iets minder spontaan dan voorheen. Maar ook een gepland etentje bij kaarslicht of een romantisch uitje dat al weken op de kalender staat heeft z'n charmes!

Het nieuwe nest
Elk gezin is uniek, en nu je samen met je partner een baby hebt, is het niet langer 'ik' maar 'wij'. Voortaan vorm je een team, met spelers die weliswaar allemaal hun eigenschappen hebben. Leer deze te accepteren en kijk vooral niet naar de situatie van anderen bij wie het allemaal van een leien dakje lijkt te lopen. Niets is minder waar; jonge ouders maken allemaal hetzelfde mee, zij het elk op hun eigen manier. Wat Donders en Brouwers dan ook vooral willen meegeven aan wie een nieuw nestje bouwt, is dat het helpt niet perfect te willen zijn. En dat geldt ook voor je partner en kind. Aanvaard hoe ze zijn en wees simpelweg een beetje tevreden met elkaar.

Meer lezen?
'Een baby erbij en samen gelukkig blijven', Gerda Brouwer en Susanne Donders (Spectrum, € 17,49)

Door Nathalie Vandecasteele
Goed Gevoel, januari 2011